Z punktu widzenia automatyki oznacza to konieczność ciągłego monitorowania przepływów energii. Podstawowym źródłem danych są liczniki energii oraz analizatory parametrów sieci. Jeżeli urządzenia pomiarowe udostępniają dane za pośrednictwem interfejsu komunikacyjnego, mogą stać się elementem większego systemu sterowania – np. EMS (Energy Management System).
W ofercie firmy Finder znajdują się liczniki energii serii 7M, dostępne w wykonaniach jedno- i trójfazowych, w tym modele dwukierunkowe. Ich zastosowanie pozwala monitorować energię zarówno pobieraną z sieci, jak i oddawaną do niej. Uzupełnieniem oferty są urządzenia serii 6M, które rozszerzają możliwości pomiarowe o analizę parametrów elektrycznych i mogą być wykorzystywane w systemach zarządzania energią, także w instalacjach PV współpracujących z magazynami energii.
Dwukierunkowy przepływ energii
W klasycznej instalacji odbiorczej energia płynie od sieci elektroenergetycznej do odbiorników. Instalacja fotowoltaiczna wprowadza do tego układu dodatkowe źródło energii. Przy dużej produkcji PV energia może zasilać odbiorniki znajdujące się w obiekcie, a nadwyżka może zostać przekazana do magazynu energii lub sieci. Gdy produkcja spada, odbiorniki pobierają energię z magazynu albo z sieci.
Z tego powodu w systemach PV istotny jest pomiar dwukierunkowy. Pozwala rozróżnić energię pobraną od energii oddanej, a tym samym dostarczyć systemowi automatyki informacji niezbędnych do określenia aktualnego bilansu energetycznego.
Licznik jako element systemu automatyki
W prostym układzie licznik energii jest urządzeniem końcowym – mierzy i rejestruje zużycie. Jeżeli jednak udostępnia wartości pomiarowe poprzez interfejs komunikacyjny, dane mogą zostać przekazane do sterownika PLC, systemu SCADA, sterownika EMS lub innego urządzenia nadrzędnego.
Przykładem takiego rozwiązania jest licznik Finder 7M.38.8.400.0212, wyposażony w komunikację Modbus. Pozwala ona włączyć licznik do cyfrowej infrastruktury systemu i wykorzystać dane pomiarowe w algorytmach sterowania.
Z punktu widzenia projektanta automatyki licznik staje się więc nie tylko elementem układu pomiarowego, ale również źródłem danych procesowych. Mogą one służyć m.in. do określania aktualnego bilansu energii, monitorowania poboru i oddawania energii do sieci, analizy autokonsumpcji, kontroli obciążenia instalacji czy zarządzania pracą magazynu energii.
Typowa architektura może wyglądać następująco: licznik 7M → Modbus → sterownik PLC/ EMS → algorytm zarządzania energią → odbiorniki / magazyn energii
Takie rozwiązanie pozwala odejść od prostego monitoringu i przejść do sterowania opartego na aktualnych danych pomiarowych.
EMS - od pomiaru do sterowania
System EMS (Energy Management System) można traktować jako warstwę nadrzędną, która zbiera informacje z różnych elementów instalacji i na ich podstawie podejmuje decyzje dotyczące sposobu wykorzystania energii.
Najprostszy algorytm może analizować trzy podstawowe wielkości: produkcję energii z PV, zużycie energii przez obiekt oraz przepływ energii do lub z sieci. Na tej podstawie system określa, czy w danym momencie występuje nadwyżka, czy niedobór energii.
Jeżeli instalacja PV produkuje więcej energii niż aktualnie zużywają odbiorniki, EMS może skierować nadwyżkę do magazynu energii lub uruchomić dodatkowe odbiorniki. Gdy produkcja spada poniżej zapotrzebowania, system może wykorzystać energię zgromadzoną w magazynie albo pobrać brakującą energię z sieci.
W rzeczywistym systemie algorytm może uwzględniać również harmonogramy pracy urządzeń, priorytety odbiorników, stan naładowania magazynu, ograniczenia mocy czy taryfy energii. Punktem wyjścia pozostają jednak wiarygodne dane pomiarowe.
PV i magazyn energii
Integracja instalacji PV z magazynem energii dodatkowo zwiększa znaczenie pomiaru. System zarządzania musi wiedzieć, co dzieje się nie tylko po stronie źródła, ale również odbiorników i sieci.
Dla EMS istotne jest określenie czy energia w danej chwili jest produkowana przez instalację PV, zużywana lokalnie, ładuje magazyn, jest z niego pobierana, czy też przepływa do lub z sieci.
Dopiero zestawienie tych informacji pozwala stworzyć rzeczywisty bilans energetyczny obiektu. Dane z licznika dwukierunkowego mogą być przy tym korelowane z informacjami z falownika i magazynu, a następnie wykorzystywane przez algorytm EMS.
Seria 6M - rozszerzenie monitoringu
W bardziej rozbudowanych aplikacjach oprócz pomiaru energii istotna staje się obserwacja parametrów elektrycznych instalacji. W takich zastosowaniach można wykorzystać rozwiązania z serii 6M firmy Finder, obejmujące analizatory parametrów sieci oraz urządzenia komunikacyjne.
Analizator może dostarczyć systemowi szerszy zestaw danych dotyczących pracy instalacji elektrycznej. W zależności od zastosowanego modelu i konfiguracji możliwe jest monitorowanie m.in. napięć, prądów, mocy czy współczynnika mocy.
Dane te mogą być wykorzystywane zarówno do celów diagnostycznych, jak i przez system zarządzania energią. Ma to znaczenie szczególnie w większych instalacjach PV, gdzie zmienność generacji oraz charakterystyka odbiorników wpływają na sposób pracy całej instalacji elektrycznej.
Połączenie funkcji pomiarowych licznika 7M z możliwościami analizy parametrów sieci oferowanymi przez urządzenia serii 6M pozwala budować bardziej rozbudowane systemy monitorowania i zarządzania energią.
Pomiar jako podstawa automatyzacji
W instalacji fotowoltaicznej aparatura pomiarowa nie powinna być traktowana wyłącznie jako element służący do wskazywania zużycia energii. W systemach wykorzystujących komunikację cyfrową pomiar staje się źródłem danych dla automatyki.
Liczniki jedno- i trójfazowe serii 7M, w tym dwukierunkowy model 7M.38.8.400.0212 z komunikacją Modbus, pozwalają pozyskać informacje o przepływie energii i przekazać je do systemu nadrzędnego. Rozwiązania serii 6M mogą natomiast rozszerzyć monitoring o analizę parametrów elektrycznych i integrację z systemem zarządzania.
W połączeniu z PLC, SCADA lub dedykowanym EMS tworzą one warstwę pomiarową, na której można oprzeć automatyczne zarządzanie energią. Wraz ze wzrostem udziału fotowoltaiki, magazynów energii i odbiorników sterowalnych znaczenie takiej infrastruktury będzie rosło. Efektywne wykorzystanie energii nie zależy bowiem wyłącznie od mocy zainstalowanych paneli. Równie ważna jest informacja o tym, kiedy, gdzie i w jakim kierunku energia przepływa. To właśnie pomiar i komunikacja pozwalają tę informację pozyskać i wykorzystać do sterowania instalacją.
Finder
www.findernet.com