Narzędzia ręczne i wyposażenie warsztatowe
Rynek narzędzi ręcznych i wyposażenia warsztatowego rozwija się w kierunku rozwiązań trwałych, ergonomicznych i dopasowanych do specyficznych procesów technologicznych. Klienci coraz częściej oczekują funkcjonalności dostosowanej do konkretnego środowiska pracy, dlatego rośnie znaczenie niestandardowych projektów, takich jak indywidualnie konfigurowane stanowiska czy systemy montażowe. Pozytywnym zjawiskiem dla omawianego sektora rynku są na pewno rosnąca automatyzacja i standaryzacja produkcji, co wymusza stosowanie wysokiej jakości narzędzi. Niewątpliwie największym czynnikiem negatywnym jest bardzo duża konkurencja na rynku oraz bardzo agresywna promocja produktów azjatyckich, głównie chińskich. Nawet duże znane marki sprzedają coraz częściej produkty chińskie, co najwyżej "brandowane" własnym logo. Co więcej, presja na obniżenie kosztów i zwiększenie zysków prowadzi do zalewu rynku przez produkty o niskiej jakości.
Najważniejszą grupę produktów do omawianych zadań tworzy sprzęt lutowniczy, w tym lutownice, stacje lutownicze i na gorące powietrze oraz stanowiska do reworku, czyli do napraw w trakcie produkcji. Kolejna grupa to wyposażenie stanowisk pracy w serwisie, laboratoriach, utrzymaniu ruchu, produkcji. W tym obszarze mieści się odzież antystatyczna i środki ochrony osobistej (rękawiczki, obuwie) oraz meble warsztatowe, biurka (stanowiska robocze), oświetlenie, wyciągi, sprzęt do magazynowania komponentów i podobne produkty, jakie są konieczne, aby po prostu wygodnie i efektywnie pracować. Ostatnia grupa produktów to narzędzia ręczne, których oferta szybko się poszerza, nie tylko w zakresie szczypiec i śrubokrętów, ale także w obszarze sprzętu do inspekcji, mycia, manipulowania. Podobnie jest w narzędziach do obróbki złączy: do zaciskania, obrabiania końcówek, przygotowywania kabli itp. Takiego sprzętu są dziesiątki, stąd każde hasło wymaga rozwinięcia.
Z uwagi na tę szybko rosnącą ilość niezbędnego sprzętu i postępującą specjalizację nie da się mieć na stole warsztatowym wszystkiego z górnej półki. Nierzadko przeszkadza w tym mała skala działania, okresowość koniunktury w biznesie oraz krótki czas życia wielu produktów i technologii zwłaszcza z zakresu elektroniki konsumenckiej. Narzędzi jest dzisiaj tyle, że dostawcy tworzą zestawy ukierunkowane na potrzeby specyficznych branż, np. serwisu telefonów komórkowych.
Główne zjawiska pozytywne dla rynku
Zestawienie pozytywnych czynników dla rynku urządzeń stanowiących wyposażenie warsztatowe otwiera wzrost nacisku na jakość i zainteresowania sprzętem markowym, które można odczytywać w taki sposób, że rynek utożsamia markę produktu z jakością, trwałością i zaawansowaniem technicznym, i w ten sposób ocenia wyroby. W pracy potrzeba coraz więcej precyzyjnych i specjalistycznych narzędzi z uwagi na pogłębiającą się złożoności i wrażliwość elektroniki. Małe delikatne elementy elektroniczne wymagają stosownego podejścia i narzędzi dopasowanych do zadania, gdyż inaczej można je uszkodzić.
Sprzęt do lutowania
Stacja lutownicza jest głównym elementem każdego stanowiska roboczego. Kluczowe parametry użytkowe lutownic to między innymi moc, zakres temperatur pracy i sposób jej stabilizacji a także wykonanie. Dobre lutownice nie powodują zmęczenia operatora nawet przy całodziennym użytkowaniu. Mają ponadto dobrą izolację cieplną i nie podgrzewają ręki. Układ stabilizacji temperatury grota eliminuje możliwość przegrzewania komponentów i pól lutowniczych, a duża moc grzewcza rozszerza zakres zastosowań lutownic na obsługę elementów o dużej pojemności cieplnej oraz ogranicza wahania temperatury podczas montażu. Duża moc stacji lutowniczych pozwala też na szybką pracę, a więc produktywność.
W stacjach lutowniczych widoczny jest trend integracji tych urządzeń z resztą wyposażenia stanowiskowego, np. odciągiem oparów. Stacje lutownicze przestają być jednostkami autonomicznymi, które działają niezależnie od reszty. Wybrane modele pozwalają na podłączenie do sieci z możliwością zarządzania i rejestracji danych w zakresie parametrów lutowania dla potrzeb systemów traceability. Wyciągi i pochłaniacze dymu oraz oparów powstających podczas lutowania stają się częścią nie tylko stanowisk produkcyjnych, ale także miejsc, gdzie lutowanie jest okazyjne. Chodzi o ochronę zdrowia personelu.
Lutownice do zastosowań w elektronice najczęściej zasilane są niskim napięciem po to, aby ograniczyć do minimum szansę uszkodzenia delikatnych podzespołów elektronicznych na skutek upływności i poprawić bezpieczeństwo pracy operatora. Kolby umożliwiają wymianę grotów i nierzadko dla danego producenta liczba dostępnych wersji końcówek sięga kilkudziesięciu sztuk, tworząc system powiązany z marką producenta. Dobra dostępność grotów o różnych kształtach, w niskich cenach, trwałych, a więc starczających na wiele godzin pracy, jest dla dużej części użytkowników z obszaru produkcji zagadnieniem kluczowym przy wybieraniu danego rozwiązania. Niektóre lutownice opierają się konstrukcyjnie na wymiennych grotogrzałkach po to, aby poprawić stabilizację temperatury przy jednocześnie mniejszych rozmiarach części gorącej kolby.
Poza lutownicami kolbowymi w tym obszarze produktowym funkcjonują jeszcze lutownice na gorące powietrze wykorzystywane do lutowania i demontażu elementów SMD oraz specjalizowane stacje do demontażu i montażu (reworku) układów w obudowach bezwyprowadzeniowych (BGA i pokrewne). Urządzenia do wymiany układów BGA występują w wielu odmianach różniących się stopniem automatyzacji procesu, dokładnością pozycjonowania i funkcjami. Podobne zjawiska można obserwować w zakresie sprzętu do demontażu za pomocą nadmuchu gorącego powietrza, który można kupić w różnych wersjach, mocach, wersjach mechanicznych i stopniach zaawansowania.
Które grupy produktów mają największy potencjał rynkowy?
Największy potencjał rynkowy mają urządzenia do lutowania. Na drugiej pozycji uplasowały się materiały i urządzenia związane z ochroną antystatyczną, bo produkty te podlegają zużyciu. Wysokie trzecie miejsce dla mikroskopów i kamer to wynik miniaturyzacji elektroniki, gdyż na płytkach drukowanych jest coraz więcej podzespołów nie większych od łebka szpilki. Stosunkowo wysoko oceniono potencjał odzieży ochronnej oraz sprzętu do napraw PCB. Ten pierwszy zapewne z uwagi na zużycie i nacisk na jakość procesów, ten drugi z uwagi na koszty produkcji.
Materiały i produkty chemiczne do produkcji
Na stanowisku elektronika coraz więcej miejsca zajmują materiały chemiczne, takie jak aerozole czyszczące, smarujące, lakiery do zabezpieczania powierzchni, środki penetrujące, zmywacze, zamrażacze, sprężone powietrze, rozpuszczalniki, kleje i inne. Można założyć, że absolutne minimum to dziesięć pojemników. Do tego trzeba doliczyć materiały lutownicze (minimum dwa typy drutów oraz pastę), topniki w kilku wersjach o różnej aktywności i przeznaczeniu, preparaty zmywające pozostałości po lutowaniu. Przydaje się plecionka do usuwania cyny, kalafonia, czyściki i gąbki oraz oczywiście zapasowe groty do lutownicy.
Niezbędną listę uzupełnią taśmy serwisowe: kaptonowe, winylowe (izolacyjne) oraz srebrzanka, kynar, koszulki termokurczliwe, opaski zaciskowe, etykiety, elementy mechaniczne takie jak śrubki oraz tulejki i przewody. W pracy przydają się też rękawiczki (bezpyłowe i antystatyczne), ściereczki do czyszczenia i podobne. Nie wolno zapomnieć o materiałach termoprzewodzących: pasta jest absolutnym minimum, ale podkładki silikonowe też się coraz częściej przydają. W zastosowaniach serwisowych komplet materiałów przewodzących jest obowiązkowy.
Na biurku inżynierskim często widoczne są zestawy komponentów: oporników, kondensatorów, popularne typy półprzewodników, bezpieczniki, baterie, żarówki i LED-y. Są one potrzebne do prototypowania, gdzie eksperymentuje się z wartościami lub prostuje pomyłki. Razem tworzy to potężny niezbędnik, który na dodatek z czasem zawsze się będzie o coś powiększać. Dlatego stanowisko robocze musi mieć dzisiaj pojemne szuflady zdolne do zmieszczenia tego wszystkiego albo szafki. Producenci materiałów chemicznych bardzo szybko poszerzają w ostatnich latach asortyment i podstawowe grupy materiałów, np. czyszczących, zawierających już nawet kilkanaście różnych typów środków o wąskim przeznaczeniu.
W przypadku serwisu i stanowisk projektowych bardzo trudno jest przewidzieć swoje potrzeby, gdyż zawsze czegoś będzie brakować lub pojawi się przypadek, którego nie braliśmy pod uwagę. Stąd typowe podejście jest takie, aby mieć możliwie dużo, znacznie więcej niż na bieżące potrzeby i zakres prac. Szczęśliwie materiały do celów serwisowych często są dostępne w małych opakowaniach, strzykawkach lub innego typu dozownikach, a komponenty w zestawach.
Najważniejsze czynniki negatywne dla rynku
Najważniejsze czynniki negatywnie oddziałujące na rynek wyposażenia warsztatowego wiążą się z obecną sytuacją na rynku, a więc cięciami wydatków i ograniczaniem inwestycji oraz rosnącymi kosztami produktów i materiałów oraz zatrudnienia. Kolejne czynniki są już "systemowe", bo do tej kategorii zaliczyć można dużą konkurencję na rynku wynikającą z obecności wielu dostawców i dyktat niskiej ceny ze strony producentów tanich wyrobów chińskich. Są produkty nietrwałe, niedostatecznie precyzyjne, wykonane z kiepskich materiałów, przez co szybko się zużywają, nie zapewniają pożądanej precyzji i po krótkim czasie muszą być wymienione na nowe. Niemniej z uwagi na koszty nawet produkty czołowych marek mają obecnie problemy z jakością, bo w wielu przypadkach są to faktycznie produkty chińskie odpowiednio ładnie etykietowane.
Narzędzia ręczne
Zjawiska rynkowe w obszarze narzędzi ręcznych są podobne jak w omówionych wcześniej materiałach chemicznych. Niekoniecznie w zakresie szczypiec i śrubokrętów, ale jeśli chodzi o sprzęt do inspekcji, mycia, manipulowania, to zmian jest wiele. To samo dotyczy narzędzi specjalistycznych, np. zaciskarek do konektorów, przyrządów do usuwania izolacji z przewodów, a także narzędzi precyzyjnych do pracy z urządzeniami mobilnymi. Wiele sprzętu tego typu jest dostępne w wersjach antystatycznych i antymagnetycznych. Szeroka oferta jest elementem promowania rozwiązań wysokiej jakości, poprzez porównanie i zestawianie obok siebie produktów różnej klasy i tym samym budowanie świadomości klientów co do jakości. Jakość narzędzi ręcznych definiują głównie materiały i ich obróbka uszlachetniająca, po to, aby krawędzie robocze nie pękały, nie odkształcały się i tym samym nie psuły precyzji działania.
Miniaturyzacja i złożoność
Na rynku mamy coraz więcej urządzeń mobilnych, a więc sprzętu małego i jednocześnie bardzo skomplikowanego. Złożoność innych urządzeń też się powiększa na skutek rosnącej funkcjonalności, gęstości mocy i podobnych zjawisk. W efekcie na płytkach drukowanych jest coraz ciaśniej, także z uwagi na koszty. Elementy elektroniczne są obecnie tak małe, że wiele z nich jest nie większych od łepka szpilki. Ponadto nowoczesne aplikacje IoT, układy czujnikowe lub pomiarowe muszą być zminiaturyzowane, aby ich zastosowanie (aplikacja) miało sens. Małe płytki, mikroskopowej wielkości podzespoły zapewniają też niskie koszty materiałowe dla producentów, stąd nie ma odwrotu od tego, aby w przyszłości wszystko było jeszcze mniejsze, niż jest teraz.
Skutek tych procesów jest taki, że do pracy konieczne są mikroskopy, lupy nagłowne, precyzyjne narzędzia do manipulacji oraz także urządzenia, które pozwalają na zmontowanie małej serii płytek, przy możliwie prostej konfiguracji i dużej elastyczności działania, takie jak podajniki. Do tego dochodzi sprzęt poprawiający komfort pracy ze zminiaturyzowaną elektroniką, a więc chwytaki, ssawki, manipulatory, końcówki, pęsety. Za każdą z wymienionych nazw kryje się cała grupa produktów różniących się szczegółami, takimi jak typ i wielkość końcówek, pokrycie, kształt itd. Samych pęset potrzeba dzisiaj minimum dziesięć.
Coraz więcej narzędzi ręcznych ukierunkowanych jest na poprawę komfortu pracy na stanowisku. Są to na przykład chwytaki, zestawy "trzecia ręka" i podobne akcesoria. Ta funkcjonalność jest analogiczna do urządzeń do poprawy komfortu widzenia.
Najważniejsze dla klientów cechy ofert brane pod uwagę przy kupowaniu sprzętu warsztatowego
Na wykresie najbardziej istotnych dla klientów kryteriów ofert handlowych związanych z narzędziami ręcznymi i wyposażeniem warsztatowym za najbardziej istotną uznano niską cenę, dalej jakość i niezawodność, a potem parametry produktów. Czyli w podejściu do zakupów dominuje utylitaryzm, polegający na tym, aby uzyskać jak najwięcej funkcjonalności możliwie najmniejszym kosztem. Na kolejnym miejscu pojawiły się marka producenta, długotrwała współpraca z dostawcą oraz szeroka oferta produktów. Te pozycje to pokłosie dużego asortymentu omawianych produktów oraz tego, że na rynku jest wielu producentów i znaczna część wyrobów różni się drobnymi szczegółami, a wiele innych wymaga dobrego dopasowania do pełnionej funkcji aplikacyjnej. W takich warunkach kompetentny dostawca jest podstawą dobrego wyboru.
Jakość i ergonomia
Wspólną tendencją od lat w krajowej branży elektroniki jest zainteresowanie wysoką jakością produktów i usług. Zapewnienie jakości w produkcji bezsprzecznie wymaga użycia dobrych narzędzi. Inaczej w razie problemów nie będzie wiadomo, co jest powodem usterki, np. błąd projektowy, wada materiału, uszkodzony komponent, a może jednak źle przygotowana seria próbna. Wraz z pogłębiającą się i stale rosnącą złożonością i miniaturyzacją elektroniki coraz mniej szczegółów widać gołym okiem, stąd znaczenie zaawansowanych narzędzi stale się pogłębia.
Inwestycje w wyposażenie stanowisk roboczych są częścią zapewnienia odpowiedniego poziomu zaawansowania procesów w firmie, takich jak produkcja, kontrola, serwis oraz obsługa posprzedażna. Usługi wysokiej jakości stają się ponadto istotne z uwagi na coraz większe koszty pracy, logistykę towarów (spedycję i magazynowanie) wraz z coraz bardziej kosztownymi podzespołami, a także dla zachowania dobrych relacji z klientami i postrzegania marki. Tak naprawdę wszystkie procesy biznesowe w dzisiejszych czasach stają się ważne.
Istotnym zagadnieniem w opisywanym obszarze jest ponadto ergonomia, a więc to, aby produkty miały konstrukcję i kształt dopasowany do fizjonomii człowieka, zapewniały ludziom komfortową pracę przez długi czas bez zmęczenia. Ergonomia w największym stopniu dotyczy stanowisk roboczych i narzędzi ręcznych, prawdopodobnie z uwagi na długi czas wykorzystania ich w pracy. Na stanowiskach pracy ergonomia jest kluczowym czynnikiem zapewniania wydajności i ograniczania absencji chorobowej. Poza tym ergonomiczne narzędzia pośrednio gwarantują długi okres ich używania, także dzięki ich lepszej akceptacji przez pracowników.
Branże o największym potencjale zakupowym
Dla rynku narzędzi i produktów niezbędnych w warsztacie serwisowym największy potencjał zakupowy tworzy elektronika profesjonalna, a w dalszej kolejności automatyka przemysłowa, elektronika konsumencka i motoryzacja. Świadomość rynku w zakresie zapewnienia długotrwałego działania urządzeń, możliwości i łatwości serwisowania stale się zwiększa, co wynika z wielu czynników, np. takich jak ekologia i ograniczanie ilości elektrośmieci. Stąd zapewne wysokie miejsce elektroniki konsumenckiej na wykresie, która nie jest traktowana jako jednorazowa. Coraz większa integracja elektroniki i miniaturyzacja wymuszają użycie zaawansowanych narzędzi właśnie w sprzęcie profesjonalnym i przemysłowym.
Konkurencja chińska
Narzędzia ręczne, sprzęt lutowniczy oraz wyposażenie stanowisk roboczych są produkowane przez wiele firm chińskich i sprzedawane za pomocą wielu kanałów logistycznych, w tym internetowych platform B2B/ B2C. Zaawansowanie techniczne, jakość wykonania oraz ceny takich produktów znacznie się różnią, od jakościowych i dopracowanych wersji po tandetę rozpadającą się po godzinie pracy. Wiele urządzeń przypomina wyroby znanych marek, a popularne lutownice, tygle itp. mają nierzadko kilku producentów i różnią się tylko logotypem. Są one też oferowane jako marki własne.
Produkty te pojawiają się w kraju, są sprzedawane przez wiele firm handlowych oraz na portalach aukcyjnych i konkurują ceną. Wprawdzie w ostatnich latach sytuacja trochę się poprawiła, bo granica celna i podatkowa UE została uszczelniona, ale problem dalej jest.
Mimo że są to oczywiste zależności i w sumie każdy je zna, takie narzędzia i sprzęt znajdują nabywców, którzy liczą, że nie będzie tak źle, że kupione narzędzia okażą się akurat lepsze, bo przecież nie wszystko, co jest wytwarzane na Dalekim Wschodzie, jest z definicji złe. Tamtejsi producenci potrafią produkować dobry sprzęt i wielu kupujących ma nadzieję, że trafi właśnie na taki. Tanie produkty są kupowane także z uwagi na cenę, bo niestety dobre narzędzia kosztują i na początku inwestycji lub też projektu są one pozycją, na której próbuje się zaoszczędzić. Jest to słaba strategia, ale podbudowują ją oczekiwania, że z czasem, jak biznes się rozkręci, to firmę będzie stać na coś lepszego. I nierzadko tak jest.
Oczekiwania klientów w stosunku do dostawcy
Zestawienie najważniejszych oczekiwań klientów w stosunku do dostawców narzędzi ręcznych i sprzętu używanego na stanowiskach pracy jest typowe. Produkty mają być wysokiej jakości, tanie i dostępne bez długiego czekania. Ten ostatni czynnik kiedyś nie pojawiał się tak wysoko na wykresie, ale od kilku lat często jest tak samo istotny, jak jakość i niska cena.
Mamy polskich producentów
W obszarze narzędzi i wyposażenia stanowisk roboczych mamy w kraju znaczący potencjał produkcyjny. Jest producent stacji lutowniczych i kilka firm wytwarzających lutownice transformatorowe. Produkujemy tygle lutownicze, urządzenia do montażu i demontażu BGA, odzież antyelektrostatyczną, meble przemysłowe antystatyczne – stoły, wózki, krzesła, regały, szafy, szafy Rack, systemy transportu bliskiego, urządzenia do produkcji i serwisu. Krajowe firmy zajmują się produkcją mebli antystatycznych, wytwarzają stanowiska montażowe. Mamy w kraju także producenta preparatów chemicznych, takich jak środki czyszczące, lakiery, smary, topniki i materiały do lutowania oraz materiałów antystatycznych. Nawet jeśli ten potencjał nie jest duży, jest wykonywany w kooperacji lub produkcja krajowa obejmuje tylko część procesów i pokrywa tylko wybrane nisze produktowe, to i tak w obliczu konkurencji chińskiej stanowi wielki wyczyn, który warto dostrzec.
