Anteny i osprzęt antenowy

Anteny nie są produktem, którego rozwój od strony technologicznej można by określić jako dynamiczny. Ich konstrukcja jest uwarunkowana od strony fizycznej, dlatego miniaturyzacja anten w największym stopniu wynika z tego, że rosną częstotliwości pracy układów radiowych.

Praca w górnych pasmach widma sprzyja też integracji tych elementów wewnątrz obudów, tworzeniu wersji planarnych (panelowych) oraz systemów wieloantenowych lub rozwiązań o elektrycznie regulowanej kierunkowości.

W obszarze anten do zastosowań w sprzęcie powszechnego użytku dominują konstrukcje typowe bazujące na sprawdzonych konstrukcjach. Widać to po tym, że anteny oferowane przez wielu producentów, również zagranicznych, są do siebie podobne zwłaszcza w sektorze RTV i produktach do transmisji danych. Dlatego, aby mieć kompletny obraz, jak wygląda rynek anten w Polsce, trzeba przyjrzeć się poszczególnym segmentom rynku, gdyż nierzadko obszary te diametralnie różnią się od siebie.

Segment RTV

Rys. 1. Wzrosty i spadki obrotów zanotowane przez krajowych dostawców anten w ostatnich trzech latach w rozbiciu na cztery przedziały

W zakresie anten radiowo-telewizyjnych po okresie lat chudych ostatnio nadeszło wyczekiwane znaczące ożywienie. Przyczyną odbicia rynku jest oczywiście zakończenie testów i rozpoczęcie emisji naziemnej telewizji cyfrowej w standardzie DVB-T pełną mocą nadajników oraz ustalona na połowę przyszłego roku data wyłączenia nadajników analogowych.

Zmiana ta zmienia w dość znacznym stopniu układ sił na rynku i sprzyja sprzedaży anten RTV. Gdy cyfryzacja telewizji była tematem odległym, rynek anten rozwijał się z wielkim trudem lub częściej notował spadki sprzedaży. Użytkownicy, którym telewizja analogowa wystarczała, zwykle nie kupowali i nie modernizowali instalacji antenowych, a osoby, które potrzebowały lepszej jakości, kierowały się ku rozwiązaniom satelitarnym lub telewizji kablowej.

Zakończenie testów DVB-T i uruchomienie normalnej emisji zmieniło rynek, gdyż okazało się, że za pomocą zwykłych i prostych anten daje się odbierać telewizję wysokiej jakości, także w rozdzielczości HD. Tym samym bezpłatna oferta emisji naziemnej zaczęła konkurować z płatną ofertą platform satelitarnych i kablowych, co zapewne może stać się początkiem szeregu zmian w ofertach.

Można oczekiwać, że dobra oferta od strony technicznej może spowodować powrót użytkowników do tradycyjnego odbioru, nie przez kabel lub czaszę, ale przez zwykłą antenę, bo wynika to z prostoty rozwiązania i braku dodatkowych kosztów. Dla rynku anten jest to zatem nowe otwarcie, bo do niedawna strumień sprzedaży wyrobów RTV na rynku krajowym nie był duży i branża ratowała się eksportem. Dzisiaj producenci łapią oddech.

Anteny w M2M

Tabela 1. Przegląd ofert krajowych dostawców anten, akcesoriów i sprzętu pomiarowego

Ostatnia dekada na rynku elektroniki to okres, kiedy bardzo szybko rozwijały się technologie komunikacji bezprzewodowej pomiędzy urządzeniami, jak telemetria, zdalny monitoring, rozproszone sieci sterowania i inne podobne aplikacje określane wspólnie terminem M2M.

Wprawdzie określenie to nie dotyczy wyłącznie komunikacji radiowej, ale w praktyce tematyka ta tak jest postrzegana i bazę dla niej stanowi w większości sieć telefonii komórkowej oraz nielicencjonowane pasma radiowe. Dla rynku anten bezprzewodowa komunikacja pomiędzy urządzeniami jest ważnym i jednym z głównych czynników prowzrostowych, niemniej jest to segment całkowicie inny od rynku RTV i Sat.

Większość aplikacji komunikacji radiowej opiera się na łączności przez sieć komórkową, stąd anteny wykorzystywane to zwykle proste i standardowe konstrukcje prętowe lub nawet wersje paskowe zintegrowane wewnątrz obudowy urządzeń. Obszar bardziej atrakcyjny z punktu widzenia biznesu antenowego dotyczy aplikacji pracujących z dala od nadajników GSM, tych, które opierają się na łączności bez korzystania z infrastruktury komórkowej.

To także aplikacje przemysłowe bazujące na radiomodemach pracujących w pasmach licencjonowanych, zwykle w zakresie VHF. Rozwojowi rynku anten w takich zastosowaniach sprzyjają też zmiany technologiczne w sieciach komórkowych, m.in. wchodzące na rynek nowe technologie 4G i LTE.

Wprawdzie sektor M2M rzadko wykorzystuje sieci o największej przepływności, bo nie ma takich potrzeb, jednak coraz lepsza dostępność modemów wielopasmowych, plus wsparcie ze strony operatorów sieci poprzez wsparcie dla sprzętu i taryfy telemetryczne, którzy są zainteresowani rozwojem takich aplikacji, sprzyja popytowi na anteny do takich zastosowań.

Częścią aplikacji M2M jest też obszar związany z ochroną mienia i systemami alarmowymi. Większość central alarmowych korzysta z łącza radiowego do powiadamiania o zdarzeniach i taki kanał komunikacyjny realizowany jest za pomocą radiomodemów. Ponieważ warunki pracy systemów alarmowych są różne, urządzenia te pracują w różnych pasmach i na różnych antenach.

WLAN i transmisja danych

Rys. 2. Ocena, jaka była koniunktura na rynku anten w Polsce przez pierwsze trzy kwartały 2012 roku. Zdaniem blisko połowy ankietowanych firm była ona dobra

Kolejnym wyraźnie rysującym się segmentem rynku anten jest obszar radiowej transmisji danych wykorzystywany przez małych i dużych providerów Internetu, firmy usługowe i telekomunikacyjne, które są aktywne zwłaszcza na terenach słabo zurbanizowanych, tam gdzie potrzeby firm i osób prywatnych są słabo zaspokajane ze strony dużych firm telekomunikacyjnych.

Dostęp do Internetu drogą radiową dotyczy też dużych miast, bowiem często infrastruktura telekomunikacyjna nie nadąża za nowymi inwestycjami i budownictwem. Spora aktywność firm pomagających w uzyskaniu dostępu do usług internetowych przenosi się na rynek anten.

Wiele takich instalacji bazuje na urządzeniach WLAN o funkcjonalności podobnej do tych znanych z rynku konsumenckiego, ale o lepszych parametrach, które, wyposażone w anteny kierunkowe i maszty, dają pożądany zasięg. Taki sposób budowy sieci jest relatywnie najtańszy, bo bazuje na seryjnym sprzęcie sieciowym, nielicencjonowanych pasmach i sprawdzonej technologii.

Radioemisja, radiodyfuzja i GSM

Jeszcze inne systemy antenowe potrzebne są do zadań związanych z emisją sygnałów w telewizji, radiofonii, w stacjach bazowych telefonii komórkowej oraz do budowy radiolinii łączących rozproszone po kraju nadajniki. Obszar ten w zasadzie można uznać za wydzielony z normalnego rynku, gdyż klienci tworzą maleńkie i znane grono, a dostawcy to wyspecjalizowane firmy.

Anteny do takich zastosowań nierzadko trafiają na rynek polski bezpośrednio wraz ze sprzętem z za granicy przywożonym w ramach wielkich kontraktów na budowę sieci lub w komplecie razem z nadajnikami. Jest to z pewnością wartościowy sektor rynku po stronie dochodów ze sprzedaży, jednak nie ma danych ani też dostępnych wiarygodnych źródeł pozwalających ocenić jego wartość.

Radiokomunikacja

Rys. 3. Struktura obrotów firm sprzedających anteny na rynku krajowym. 26% dostawców ma obroty roczne zawierające się pomiędzy 100 a 250 tys. zł, ale co dziesiąta firma osiąga sprzedaż przekraczającą 10 mln

Obszar ten obejmuje systemy łączności służb profesjonalnych (policja, karetki, straż, transport drogowy, lotnictwo), urządzenia łączności służb ochrony państwa i sztabów kryzysowych, komunikację pracowników ochrony mienia realizowaną za pomocą radiotelefonów. To także łączność amatorska stacjonarna i mobilna - krótkofalarska i CB.

Sprzętu komunikacyjnego w takim obszarze w Polsce pracuje dużo, to samo dotyczy anten. W odróżnieniu od wcześniej wymienionych obszarów, ten zwraca uwagę swoją różnorodnością asortymentu, wynikającym z różnych pasm częstotliwości, bogactwa zadań i celów, jakie stoją przed taką komunikacją i zasięgu działania.

Rynek anten do radiokomunikacji jest szeroki od strony asortymentu, niemniej ta różnorodność jest też wadą, bo sprzyja rozproszeniu dostawców na wiele nierzadko małych firm o specjalistycznym profilu. Obsługują one wąskie segmenty, nierzadko łącząc sprzedaż anten z pokrewną działalnością: usługami, sprzedażą radiotelefonów, gdyż same anteny w tym tak silnie okrojonym i specjalistycznym przepadku są za małym biznesem.

Wersje specjalistyczne i nowości

Poza antenami popularnymi, a więc do typowych zadań i pasm częstotliwości, na rynku funkcjonują wersje specjalistyczne, wytwarzane zgodnie z indywidualnym potrzebami odbiorców lub z wymaganiami rynku krajowego. Są to rozwiązania, w których nacisk położono na niską wagę i rozmiar lub parametry elektryczne związane z zyskiem energetycznym, kształtem wiązki lub pasmem pracy oraz płaskością charakterystyki.

Nierzadko takie antenowe nisze bywają atrakcyjne, na wsi i w małych miastach dostęp do usług i zasięg sieci bywa kiepski, ale wysokiej klasy antena synfazowa jest w stanie uratować projekt i przesądzić o sprzedaży. Nowości w antenach nierzadko wiążą się z nowymi technologiami, jak LTE.

To samo dotyczy anten do RFID oraz wersji integrowanych wewnątrz obudów, które wymagają starannego zaprojektowania i symulacji za pomocą specjalistycznego oprogramowania.

Rozwój rynku anten

Rys. 4. Udział procentowy sprzedaży anten i osprzętu antenowego w biznesie. Dla największej części (32%) firm jest to dodatek przynoszący najwyżej 10% obrotów

Patrząc na rynek całościowo, można powiedzieć, że rozwojowi rynku anten sprzyja ogólny rozwój technologii komunikacyjnych, rozbudowa infrastruktury, poszerzanie się liczby dostępnych usług i popyt na szybką informację. Są to bardzo ogólne czynniki, niemniej w przypadku tak ogólnego i uniwersalnego charakteru, ich znaczenie jest nierzadko decydujące.

W omawianej branży brakuje spektakularnych nowych otwarć na rynku ani nie ma też przełomowych zmian, będących w stanie przełożyć się na silne impulsy zakupowe.

Aktualnie widoczny wzrost zainteresowania DVT-T można uznać za wyjątek, zresztą także o ograniczonym znaczeniu do jednej grupy dostawców. Rynek anten rozwija się ewolucyjnie, a z uwagi na prostotę technologiczną tych podzespołów nierzadko bywa zmienny i podatny na wpływy zjawisk dziejących się na rynku światowym (np. wzrosty cen metali i tworzyw).

Problemy i ograniczenia

Anteny to produkty proste od strony technologicznej, przynajmniej w zakresie popularnych wersji kierowanych na rynki RTV, radiokomunikacyjny, WLAN i GSM. Trudno też uznać, że jest to produkt, którego siła leży w know-how i technologii emisji, raczej w jakości wykonania, materiałach, cenie i dostępności produktu.

Na rynkach masowych i w skali świata jest to spory problem, gdyż naraża producenta na ataki konkurencyjne ze strony firm chińskich. Import z Dalekiego Wschodu dotyczy przede wszystkim anten małych, prętowych, lekkich i łatwych w transporcie.

Drugi obszar penetrowany przez tamtejsze firmy to anteny radiokomunikacyjne na popularne pasma, np. do CB, krótkofalarskie w typowych wykonaniach, jak chociażby te do montażu w pojazdach. W tym obszarze presja cenowa ze strony dostawców chińskich jest silna, a produkcja w kraju zwykle nieopłacalna.

Lepiej jest w zakresie anten kierunkowych typu Yagi, produktów wieloelementowych, wielopasmowych, które z uwagi na wagę i rozmiary przekładające się na koszty transportu mogą być z zyskiem produkowane w kraju. Na rynku krajowym działa kilka większych i mniejszych firm zajmujących się produkcją takich anten do RTV i transmisji danych.

Firmy te są obecne na rynku od lat i mimo wahań koniunktury, lepszych i gorszych okresów, jakoś sobie radzą. Negatywnie na rynek anten oddziałuje zapaść w budownictwie i wyhamowanie w infrastrukturalnych inwestycjach drogowych.

Nowe budynki mieszkalne i biura zawsze są miejscem, gdzie pojawiają się urządzenia z antenami, budowane są sieci kablowe i instalacje transmisyjne. To samo dotyczy urządzeń infrastrukturalnych na drogach. Ponadto zauważalnie więcej sieci telekomunikacyjnych budowanych jest dzisiaj w oparciu o światłowody.

Zaletą radiokomunikacji jest niski koszt wynikający z braku konieczności kładzenia kabla, ale widmo radiowe jest coraz bardziej zatłoczone, potrzeby dotyczące pasma transmisyjnego coraz większe i stąd popularność światłowodów stopniowo się zwiększa. Dla biznesu antenowego jest to czynnik negatywny.

Warto też zauważyć, że wymagania prawne związane z budownictwem oraz polityka prowadzona przez wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie nierzadko preferują operatorów telewizji kablowej. Właściciele budynków wolą porozumieć się z nimi i oddać im prawa dostępu do gniazdek mieszkańców, niż zezwalać na indywidualne instalacje antenowe na dachach i elewacjach budynków. Jest to zjawisko dość powszechne w skali kraju.

Osprzęt i akcesoria instalacyjne

Rys. 5. Ocena, czym dla rynku krajowego było wejście w życie naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T

Ze sprzedażą anten nieodłącznie powiązane są akcesoria i osprzęt służący do wykonywania instalacji antenowych, czyli wzmacniacze, zwrotnice, symetryzatory, filtry, maszty, obejmy i inne części mechaniczne. Znaczenie akcesoriów i osprzętu na rynku wzrosło w ostatniej dekadzie, a profesjonalne instalacje antenowe obecnie traktowane są na równi z elektrycznymi czy telekomunikacyjnymi.

Są tworzone razem z budynkami, co jest w pewnej mierze źródłem popytu na części niezbędne do wykonywania instalacji. Ponadto w coraz większej liczbie mieszkań jest telewizja satelitarna i kablowa, którą trzeba połączyć z sygnałem naziemnym, udostępnić dla kilku odbiorników.

Sieci kablowe udostępniają w ten sposób swoje usługi, rozszczepiając i filtrując sygnał do modemu i dekodera, co wymaga zawsze pewnej liczby komponentów.

Krajowy rynek anten w liczbach

Tabela 2. Dane kontaktowe do firm wymienionych w tabelach 1

W ocenie kondycji i potencjału krajowych producentów i firm sprzedających anteny, najlepiej można zorientować się, analizując informacje na temat wzrostów i spadków obrotów w ostatnich latach. Zgodnie z danymi pokazanymi na rysunku 1, obejmującym lata 2009-2011, kondycja krajowych dostawców w zakresie omawianych produktów wahała się i nie miała nakreślonego wyraźnego kierunku zmian.

Za najlepszy okres w ostatnich kilkunastu miesiącach należy uznać rok 2010, gdy nieliczne firmy borykały się za spadkami sprzedaży, a zdecydowana większość przedsiębiorstw notowała spore przyrosty obrotów. Kolejny rok był chyba minimalnie słabszy, co w świetle rozważań na temat zjawisk panujących na rynku związanych z wchodzeniem DVB-T, zmusza do refleksji na temat siły oddziaływania takich zmian na to, co dzieje się w branży.

Porównując sektor anten z innymi rynkami podzespołów elektronicznych, widzimy, że tu sytuacja jest wyraźnie słabsza. Dla komponentów najgorszy był rok 2009, potem każdy kolejny był lepszy i dotyczyło to w zasadzie wszystkich dostawców. W przypadku anten problemy są widoczne przez cały czas, nawet w 2012 roku.

Jak pokazano na rysunku 2, gdzie zilustrowana została koniunktura w pierwszych trzech kwartałach obecnego roku, blisko połowa przedsiębiorców ocenia aktualne warunki biznesowe jako dobre, co czwarta firma nawet jako bardzo dobre. Ale cały czas dla 26% dostawców biznes toczy się nie najlepiej.

Innymi słowy, w antenach nie ma uniwersalnej reguły i w zależności od profilu, potencjału i zaangażowania poszczególnych firm w tej tematyce, raz jest lepiej, raz gorzej. W uzupełnieniu informacji na temat zmian sprzedaży na rysunku 3 pokazane zostały informacje na temat obrotów dostawców anten, a na kolejnym wykresie udział procentowy biznesu antenowego w całej sprzedaży przedsiębiorstw, gdyż wiadomo, że bardzo często są one dodatkiem do innej działalności.

Największą grupę tworzą firmy, których sprzedaż roczna zawiera się pomiędzy 100 a 250 tys. złotych - takie obroty ma co czwarta firma z tego zestawienia. Sporo jest także przedsiębiorstw notujących obroty zbliżające się do 1 mln zł (22%), a co dziesiąta przekracza kwotę 10 mln. Czyli skala biznesu waha się, ale anteny nie są produktem będącym zawsze czymś drobnym, dodatkowym i mało znaczącym.

Potwierdzenie takiej tezy widać też na rysunku 4, gdzie pokazano, jaką część sprzedaży firm tworzą anteny. Najwięcej (32%) przedsiębiorstw ma z nich do 10% sprzedaży. Ale całkiem sporo, w sumie 20%, czyli co piąta firma, osiąga z produkcji lub sprzedaży anten więcej niż połowę swoich obrotów.

Czyli anteny mogą być osią biznesu, co potwierdzają wyspecjalizowani w tej tematyce producenci, jak Dipol lub DPM Solid Polska. Patrząc na wykres 4, trzeba jednak pamiętać, że branża antenowa z zauważalną niechęcią dzieli się informacjami na temat skali prowadzonej działalności i część z ankiet, jakie otrzymaliśmy, nie miała wypełnionych pól z tymi danymi.

Takich pominięć było zauważalnie więcej niż w innych przygotowywanych przez nas raportach, co zapewne świadczy o wrażliwości relacji pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorcami na tym rynku, sporej konkurencji pomiędzy nimi albo niechęcią do chwalenia się spadkami.

DVB-T i Chiny a rynek polski

Rys. 6. Rynek anten a producenci dalekowschodni - na rysunku pokazujemy wyniki badania ankietowego, jaki zdaniem specjalistów jest wpływ na rynek krajowy ze strony firm z tamtego rejonu

Korzystając z okazji, w naszych ankietach poprosiliśmy dostawców anten o ocenę, jaki wpływ na omawiany rynek ma cyfryzacja telewizji naziemnej i niedaleka perspektywa wyłączenia sygnału analogowego w nadajnikach. O DVB-T jest ostatnio głośno w mediach, specjalizowane anteny i dekodery pojawiły się w ofertach wielu producentów i firm handlowych, co sugeruje, że zainteresowanie rośnie.

Odbiór telewizji cyfrowej nie oznacza automatycznie konieczności zmiany systemu antenowego, zwłaszcza na obszarach, gdzie sygnał jest silny, niemniej wielu abonentów może potraktować cyfryzację jako okazję do modernizacji instalacji. Potwierdzają to opinie z ankiet. Zdaniem 31% ankietowanych specjalistów, cyfrowa telewizja naziemna DVB-T jest dla rynku anten zauważalnym impulsem rozwojowym, 23% uznało to nawet za duży impuls wzrostowy.

Ponad połowa odpowiedzi wspierających przedstawioną tezę, przy silnie zróżnicowanym od strony asortymentu i szerokim rynku omawianych produktów, można uznać za pewne potwierdzenie. Rysunek 6 to z kolei próba oceny, jaki wpływ na rynek anten ma konkurencja z Dalekiego Wschodu.

Uzyskane wyniki są dość jednoznaczne - specjaliści potwierdzają, że producenci z tamtego rejonu mają duży wpływ na biznes krajowy i zapewne w wielu grupach, mniejszych i standardowych, ich pozycja może być nawet dominująca. Tylko 4% wskazań na odpowiedź, że konkurencja z Chin jest słaba, może sugerować, że jedynie nieliczne i nietypowe anteny są wolne od tego oddziaływania.

Struktura ofert

Na rysunku 7 pokazujemy zestawienie czynników, które w największym stopniu decydują o sprzedaży anten od strony biznesowej. Pierwsze trzy najważniejsze kryteria nie są zaskakujące i wskazują, że liczy się cena, potem parametry i jakość wykonana.

Anteny nie wyróżniają się zatem niczym szczególnym w stosunku do wielu innych produktów związanych z elektroniką profesjonalną, z tym że wskazania na ważność kryterium ceny w tym przypadku jest bardzo silnie zarysowana. Dość mocne wskazania padły także na markę producenta, natomiast za mało istotną uznano gwarancję i serwis, tak samo słabo oceniono znaczenie długotrwałej współpracy z dostawcą.

Zapewne dlatego, że dobre produkty nie sprawiają problemów, a skoro liczy się głównie cena, to przy wyborze firmy nie ma sentymentów. Ostatni rysunek numer 8 wskazuje, które branże lub grupy klientów można uznać za największych odbiorców na anteny i osprzęt.

Czołową pozycję uzyskały w tym zestawieniu firmy instalacyjne, które wykonują montaż instalacji antenowych i kablowych do odbioru programów telewizji naziemnej, kablowej i satelitarnej.

Druga ważna część związana jest z ochroną mienia, a dokładnie monitoringiem radiowym systemów alarmowych. Zastosowania związane z telemetrią, zdalnymi pomiarami i M2M kryją się w trzeciej kategorii oznaczonej jako przemysł i warto zauważyć, że znaczenie pierwszych trzech największych grup odbiorców jest bardzo podobne.

Producenci anten i osprzętu

Rys. 7. Zestawienie czynników branych pod uwagę przy wyborze anten wraz z ich siłą oddziaływania na decyzję

Anteny to produkt, który w latach 90. ubiegłego wieku, a więc w okresie, gdy w Polsce pojawiły się prywatne stacje telewizyjne, stał się zalążkiem biznesu dla wielu krajowych firm. Anteny siatkowe i warszawskie targowisko Wolumen to połączenie, które funkcjonowało w branży przez wiele lat i dawało nieźle i szybko zarobić, bo popyt był ogromny, a technologia prosta.

Te czasy to już oczywiście historia. Dzisiaj wielu z firm, które wtedy produkowały takie anteny, już nie ma. Wypadły z rynku firmy o niskim poziomie technicznym, bez własnych dobrych konstrukcji. Pozostało kilka, które dbają o wysoką jakość swoich wyrobów, wdrażają nowe konstrukcje, stąd w biznesie panuje stabilizacja.

Rynek polski oparł się chińskiej konkurencji, głównie dzięki kilku dobrym rodzimym producentom oferującym zaawansowane technologicznie produkty, o nowoczesnym wzornictwie przemysłowym i w relatywnie niskich cenach wynikających z małych kosztów produkcji i dobrej sieci dystrybucji, m.in. poprzez hurtownie i supermarkety budowlane, także w zakresie wykraczającym poza Polskę.

Takie atuty pozwoliły takim firmom zająć znaczącą pozycję na rynku i osiągać sukcesy. W gronie tym wymienić należy przede wszystkim firmę DPM Solid Polska - producenta anten telewizyjnych, którego produkty można znaleźć w każdym supermarkecie budowlanym i wielu hurtowniach.

Firma jest prawdopodobnie największym producentem anten RTV w kraju. Produkcją anten zajmują się ponadto Sowar, Tatarek, a także Dipol i Delta-Opti z Poznania, wytwarzające szerokopasmowe i kierunkowe anteny radiowo-telewizyjne, a także wersje do systemów łączności, takich jak LTE, UMTS, WLAN, GSM.

Znanym producentem anten jest także gdańska firma Telkom-Telmor, specjalizująca się w wytwarzaniu anten RTV, urządzeń do odbioru sygnałów RTV i Sat do indywidualnych oraz zbiorowych instalacji antenowych oraz central alarmowych i sygnalizatorów. Z kolei w produkcji anten samochodowych wyspecjalizowała się firma Unicon z Białogardu.

O ile wytwarzanie anten RTV ma charakter seryjny i masowy, o tyle anteny radiokomunikacyjne to specjalistyczna nisza. Firmy takie oferują anteny i systemy antenowe o nierzadko unikalnych właściwościach, często tworzone przez krótkofalowców dla krótkofalowców. Ich istnienie na rynku wynika z wysokich kompetencji technicznych pracowników, jakości projektów, także usług wspierających sprzedaż.

Anteny takie są z pewnością uzupełnieniem rynku od strony specjalistycznej, ale bezsprzecznie biznes ten ma niewielką skalę. Przykładem może być Cyberbajt, specjalizujący się w produkcji anten mikrofalowych kierunkowych, sektorowych, dookólnych, panelowych, w tym wersji MIMO 2×2 i 3×3 oraz firma Radmor, znana z profesjonalnych anten radiokomunikacyjnych.

Firmami o takim profilu w tym opracowaniu są też VPA Systems i Solvis. Wiele z wymienionych firm produkujących anteny wytwarza też mniejszy lub większy asortyment osprzętu instalacyjnego. W przypadku firmy Matt elementy te stały się nawet głównym profilem działalności. Ponadto znakomita większość krajowych producentów, w tym wszystkie większe firmy, sprzedają anteny za granicę.

Dystrybutorzy anten radiokomunikacyjnych

Wyraźnie wydzieloną grupę firm na omawianym rynku tworzą dystrybutorzy sprzedający radiotelefony, osprzęt, przemienniki oraz anteny do budowy systemy łączności profesjonalnej dla służb mundurowych, lotnictwa, CB i krótkofalowców. Oferty takich dostawców mają często szeroki profil i charakter kompleksowy.

Takimi firmami w raporcie są np. Alan, Altran, President Electronics, Pro-Fit, Radicom. Takie łączenie to efekt tego, że choć anteny spajają systemy łączności w jedną całość, rzadko są ich najbardziej dochodową częścią. Praktycznie zawsze stanowią one produkt uzupełniający inną działalność firm, wiążą się ze sprzedażą sprzętu radiokomunikacyjnego, radiomodemów, urządzeń komunikacji bezprzewodowej, modułów GSM i podobnych wyrobów.

Z samej sprzedaży anten i osprzętu utrzymują się nieliczne firmy. Wyspecjalizowanym dystrybutorem anten i systemów antenowych do zastosowań profesjonalnych jest firma Kathrein. Jej oferta skupia się na nadawcach radiodyfuzji naziemnej, komunikacji ruchomej, dostawach systemów antenowych do komunikacji z samolotami i podobnych.

Firmy dystrybucyjne o profilu radiokomunikacyjnym

Rys. 8. Branże i grupy odbiorców anten w Polsce uporządkowane według znaczenia

Dystrybucja anten i akcesoriów to z pewnością naturalne i najbardziej typowe rozszerzenie biznesu dla firm instalacyjnych, projektowych, dużych hurtowni, które po osiągnięciu pewnego pułapu rozwoju nawiązują bezpośrednią współpracę z producentami tych produktów, zwykle z zagranicy, ale reprezentują też producentów polskich. Takie przedsiębiorstwa w tym zestawieniu to m.in. Wisat, Ostrowski, Diomar oraz Sat-Serwis.

Firmy dystrybucyjne o szerokim profilu

Ostatnią wyraźnie wyodrębnioną grupę firm w tym zestawieniu tworzą dystrybutorzy podzespołów elektronicznych, którzy sprzedają urządzenia i moduły do komunikacji bezprzewodowej, a także firmy katalogowe, które mają "prawie wszystko". W ich przypadku anteny są uzupełnieniem kompleksowych ofert.

Dostawcy związani z modułami komunikacyjnymi to między innymi Elhurt, Masters, Acte i Eltronika. Moduły do komunikacji bezprzewodowej i anteny wraz ze złączami i akcesoriami oferuje też firma Arrow Electronics. Firmy katalogowe, które mają w ofertach wiele popularnych anten, to natomiast Farnell, RS Components, Lechpol i Elfa Distrelec.

Aparatura pomiarowa związana z antenami

Poza samymi antenami i osprzętem antenowym, kablami, złączami i podobnymi elementami pasywnymi ważnym produktem dla omawianego rynku jest aparatura pomiarowa służąca do pomiarów parametrów systemów antenowych, strojenia, kontroli ich działania.

Takie przyrządy pomiarowe sprzedają dostawcy często związani z sektorem telekomunikacji i radiokomunikacji i dostawcy aparatury laboratoryjnej wysokiej klasy. Aparaturę do pomiarów anten mają m.in. AM Technologies, Meratronik i Digimes.

Ranking dostawców anten

Od pewnego czasu przy redakcyjnych raportach zamieszczamy wykresy chmurkowe, ilustrujące najpopularniejsze marki, znanych dostawców lub firmy liczące się w branży. Bazą do tych wykresów są ankiety, które za każdym razem wysyłamy do praktycznie wszystkich firm z danego obszaru, prosząc o wskazanie czołowych przedsiębiorstw.

Im dana nazwa pojawia się częściej w ankietach, tym obrazowana jest większą czcionką, co daje czytelne zestawienie, bez konieczności wnikania w procenty, udziały i wzajemne pozycje. Niemniej ta metoda czasem zawodzi, zwykle wtedy, gdy rynek jest bardzo szeroki, składa się z wielu nierzadko rozłącznych podsektorów, tam gdzie dostawcy mogą funkcjonować równolegle bez konkurowania ze sobą.

Tak jest właśnie w antenach, które są kierowane zarówno na rynek konsumencki, jak i profesjonalny, masowy i specjalistyczny. W takim przypadku wykres nie wyróżnia dostatecznie liderów i stąd tym razem zrezygnowaliśmy z jego stworzenia.

Przegląd ofert w tabelach

Tabela 4. Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące

Przegląd ofert firm zajmujących się sprzedażą anten i akcesoriów umieszczony został w tabelach 1 i 2. Zostały one podzielone na trzy poziome sekcje, zawierające przegląd ofert w zakresie anten RTV, do transmisji danych i radiokomunikacji oraz oferty akcesoriów i usług.

Tak zbudowana tabela pozwala na szybkie zorientowanie się w tym, czym zajmują się poszczególne firmy, bez wgłębiania się w szczegóły techniczne.

Robert Magdziak

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród krajowych dostawców anten, akcesoriów i aparatury pomiarowej.