Najbardziej efektywne gospodarki świata generują blisko sześciokrotnie wyższy produkt krajowy brutto niż te najmniej efektywne, zużywając przy tym tę samą ilość energii, co wymownie pokazuje, ile da się osiągnąć za pomocą technologii. UE jest liderem w zakresie technologii źródeł odnawialnych na świecie, a Polska, będąc członkiem wspólnoty, musi się dostosować do uzgodnionych progów i udziałów. Nasze zobowiązania są podwaliną biznesu dla wielu krajowych firm zajmujących się tą tematyką, które czekają na moment, aż pragmatyka weźmie górę nad polityką.
Mówiąc o rynku energii odnawialnej i produktach kierowanych w taki obszar rynku, należy pamiętać, że sektor ten ma wiele gałęzi, które nierzadko są daleko od siebie odsunięte, tak że tworzą prawie inne rynki.
Do pierwszej kategorii można zaliczyć duże instalacje PV lub wiatrowe, obliczone i skonstruowane pod kątem wytwarzania dużej ilości energii elektrycznej, która trafia wyłącznie do sieci energetycznej. Takie instalacje nazwane są farmami i zwykle są budowane przez koncerny energetyczne i spółki zajmujące się wytwarzaniem energii. Z uwagi na skalę inwestycji są one poza zasięgiem rynku dystrybucji, bowiem kupno, instalacja i serwis to efekty umów na wysokim szczeblu.
Drugą kategorię tworzą podobne instalacje, ale działające w mniejszej skali. Instalowane są one przez odbiorców indywidualnych, małe i średnie firmy, które wytwarzaną energię zużywają na własne potrzeby, a ewentualne nadwyżki sprzedają do sieci. To najbardziej perspektywiczny sektor rynku, atrakcyjny z punktu widzenia dystrybucji i wciąż w naszym kraju czekający na swoje pięć minut. To dlatego, że warunki biznesowe dla tego obszaru rynku są ustalane przez ustawodawstwo prawnie regulujące zasady i ceny sprzedaży nadwyżek energii do sieci.
Kolejną kategorię tworzą instalacje specjalistyczne, które nie są połączone z siecią energetyczną, zasilając obiekty i instalacje w miejscach, gdzie prądu z sieci nie ma lub jego podłączenie nie jest opłacalne (tzw. off grid). Przykładem może być stacja meteorologiczna umieszczona na szczycie niedostępnej góry, która jest zasilana energią słońca.
Takie instalacje rozwijają się bez przeszkód, bo są wyjęte z regulacji ustawowych dotyczących OZE, a na dodatek z uwagi na niszowe rozwiązanie nie ma w nich dyktatu niskiej ceny. Zwykle w takich instalacjach liczy się pewność i niezawodność działania, co powoduje, że klienci sięgają po komponenty wysokiej jakości lub drogie unikalne rozwiązania takie jak np. ogniwa paliwowe.
Ostatnią grupę produktową tworzą instalacje bardzo małej mocy przeznaczone do zasilania aplikacji specjalistycznych takich jak IoT. Mowa o szeroko rozumianym wykorzystaniu energii wolnodostępnej za pomocą urządzeń (harvesterów) przechwytujących ją ze środowiska. Generatory tego typu jeszcze nie są bardzo popularne, ale szybko zyskują na znaczeniu wraz z tym, jak spada zapotrzebowanie na prąd w samej elektronice. Największa różnica kryje się w mocy takich rozwiązań, która tutaj praktycznie zawsze podawana jest w miliwatach.
Przez pryzmat produktów
Rys. 1. Ocena aktualnych tendencji w koniunkturze na rynku w omawianym sektorze oraz stopnia konkurencji pomiędzy firmami
Podziału rynku można też dokonać w dziedzinie produktowej. Pierwszą grupę tworzą źródła, a więc przetworniki/generatory energii, takie jak panele i ogniwa fotowoltaiczne, generatory wiatrowe i mechaniczne oraz ogniwa paliwowe. Różnią się one wielkością (mocą), sprawnością, ceną w odniesieniu do generowanej mocy i przeznaczeniem.
Moduły fotowoltaiczne są przeważnie płaskie i zawierają od 18 do 180 monokrystalicznych lub polikrystalicznych ogniw krzemowych. Moc wyjściowa waha się od 30 do 120 Wp. Sprawność modułów komercyjnych zwiększa się z roku na rok wraz z poprawą technologii. Najbardziej zaawansowane komercyjne moduły z krzemu krystalicznego mają obecnie sprawność powyżej 16%, podczas gdy przeciętne moduły zawierające krzem mono- lub polikrystaliczny mają sprawność około 11 do 13%. Polikrystaliczne ogniwa są trochę mniej wydajne niż monokrystaliczne, ale ich koszt produkcji jest też trochę niższy. Większość z nich ma czas życia co najmniej 20 lat.
Na rynku znajduje się szeroki wachlarz modułów PV o różnej wielkości i tym samym mocy. Wytwarza się specjalne moduły, które są zintegrowane z dachami lub fasadami budynków. Produkowane są również moduły szczególnie odporne na korozję wywołaną słoną wodą morską. Znajdują one zastosowanie na łodziach żaglowych, znakach nawigacyjnych i w latarniach morskich, gdzie muszą być szczególnie odporne na korozję od słonej wody. Ostatnim osiągnięciem w tej dziedzinie jest wytworzenie półprzezroczystego modułu, który może być używany jako okno w budynkach.
Uzupełnieniem źródeł są konwertery energii przekształcające generowane przez źródła napięcie na postać standardową umożliwiającą zasilanie odbiornika, współpracę z siecią lub transformację. Ponieważ większość takich źródeł odnawialnych dostarcza napięcia stałego, konwertery muszą zamienić je na napięcie przemienne. Stąd też obiegowo nazywa się je falownikami, bo "falują" napięcie stałe na przemienne.
Tabela 1. Przegląd ofert krajowych dostawców komponentów do budowy instalacji zasilania energią odnawialną
Napięcie generowane przez źródła nie nadaje się w 99% przypadków do bezpośredniego wykorzystania praktycznego, bo waha się w dużym zakresie oraz nieliniowo zmienia się wraz z oświetleniem, i siłą wiatru i obciążeniem. Z uwagi na powyższe falowniki są w hierarchii ważności drugą pozycją w inwestycji.
Trzecia grupa to magazyny energii, takie jak akumulatory i superkondensatory, pozwalające przechwycić nadwyżkę mocy wytwarzanej nad zużywaną, wspomagające chwilę, gdy obciążenie jest bardzo duże. Gdy instalacja nie jest połączona z siecią energetyczną, akumulator jest praktycznie niezbędny i od jego pojemności i niezawodności zależy w dużym stopniu dostępność energii zasilającej.
Ostatnia kategoria obejmuje komponenty i akcesoria przeznaczone do budowy instalacji energii odnawialnej. Są to kable i złącza przeznaczone do prądów stałych o dużym natężeniu i pracy w trudnych warunkach środowiskowych, przekaźniki (styczniki) i urządzenia zabezpieczające, umożliwiające podłączanie lub odłączanie gałęzi ogniw, liczniki energii / bezpieczniki. Są to także komponenty do monitoringu stanu instalacji i akumulatorów oraz rejestratory i systemy pomiarowe. Wiele farm i obiektów tego typu pracuje autonomicznie bez opieki ludzi i ich praca musi być zdalnie kontrolowana.
Rozwój rynku
Rys. 2. Roczne stopy wzrostów i spadków sprzedaży dla krajowych dostawców komponentów, źródeł i urządzeń dla rynku energii odnawialnej za lata 2013-2015
Tempo rozwoju rynku energii odnawialnej zależy w dużej mierze od tego, o jakiej kategorii instalacji spośród wymienionych powyżej się mówi. I tak w zakresie tych najmniejszych aplikacji związanych z energy harvesting, czyli źródłami wolnodostępnymi, dzieje się na razie niewiele. Brakuje dobrych i tanich przetworników (harvesterów).
Pierwsze konstrukcje przechwytujące energię mechaniczną z drgań są niestety drogie, duże i mało wydajne. Jedyny chyba sensowny produkt to system dla inteligentnego domu firmy EnOcean, niestety zbyt unikalny, aby być powszechny. Generatory termoelektryczne i fotoelektryczne lub z pola w.cz. są raczej ciekawostkami technicznymi niż standardowymi produktami.
Niemniej nadchodząca rewolucja związana z elektroniką noszoną i aplikacjami IoT musi to zmienić. Zapotrzebowanie wielu takich aplikacji na energię jest coraz mniejsze i zapewne w perspektywie kilku lat kilkumiliwatowa wydajność źródeł wolnodostępnych będzie wystarczająca. Niedowiarkowie mogą sięgnąć pamięcią 20 lat wstecz i przypomnieć sobie zegarki mechaniczne nakręcane automatycznie za pomocą koła zamachowego. Skoro wówczas dało się zasilać układ mechaniczny energią wolnodostępną przez potrząsanie, to teraz też problem ten zostanie przezwyciężony.
W zakresie instalacji specjalistycznych, a więc tych o co najwyżej średniej mocy i niepołączonych z siecią energetyczną, rozwój można uznać za dobry. Bazują one na dobrej jakości produktach, są zaawansowane od strony technicznej i nierzadko wykorzystują unikalne rozwiązania techniczne. Dla potrzeb tego sektora rynku powstają też specjalizowane produkty zintegrowane, które w jednej obudowie zawierają niezbędną całość, taką jak falownik, układ ładowania akumulatora, komputer z dostępem zdalnym, zabezpieczenia itp.
Instalacje OZE w takim przypadku (off grid, małej mocy) często są częścią nowoczesnego systemu oświetlenia ledowego, pozwalając na doświetlanie wieczorami przejść dla pieszych, znaków drogowych lub reklam w miejscach z dala od sieci.
W ofertach dostawców jest coraz więcej produktów wyspecjalizowanych pod kątem pracy w "zielonych" instalacjach, jak złącza, kable, falowniki, elementy pomiarowo-kontrolne i zabezpieczające. Ta specjalizacja pozwala na budowanie instalacji z klocków i osiąganie dobrych parametrów jakościowych, co nie było możliwe, albo przynajmniej łatwe, przy użyciu zwykłych podzespołów ogólnego przeznaczenia.
Podobnie jest w zakresie źródeł energii, bo oferta paneli PV poszerzyła się i na rynku jest też wiele produktów o mniejszych wymiarach i mocy niż te standardowe jednostki o mocy 250 W, z których najczęściej zestawia się duże instalacje. Są też generatory wiatrowe o mocy poniżej kilowata, a nawet specjalizowane ogniwa paliwowe przeznaczone do zastosowań specjalnych (wojsko). Takie rozwiązania pozwalają zapewnić pewne zasilanie tam, gdzie nie ma dostępu do energii elektrycznej. Najbardziej widać je w urządzeniach montowanych przy drogach (znaki, zasilanie kamer monitoringu, lamp ostrzegawczych).
|
Michał SemeniukProblem z programem Prosument
Rys. 3. Rozkład obrotów dla dostawców produktów związanych z energią odnawialną. Obroty co trzeciej firmy zawierają się w przedziale 250-500 tysięcy zł
Relatywnie dobry rozwój rynku w latach 2014-2015 było widać także w zakresie instalacji montowanych przez odbiorców indywidualnych i firmy z przeznaczeniem na własne potrzeby plus z możliwością sprzedaży nadwyżek prądu. Na rynku są one nazywane mikroinstalacjami zapewne dlatego, aby odróżnić je od dużych farm.
Takie mikroinstalacje mają zwykle po kilka kilowatów i na ich budowę można uzyskać dofinansowanie rzędu 40-50% z programu Prosument wspierającego tworzenie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. Bezsprzecznie takie dofinansowanie, które pojawiło się na początku 2014 roku, w połączeniu z obecnością na rynku wyspecjalizowanych firm montujących instalacje, stało się głównym czynnikiem sprawczym rozwoju rynku. Są też programy gminne wspierające takie działania oraz preferencyjne kredyty, a same ceny instalacji zaczęły spadać, bo obroty na rynku wzrosły.
W zakresie dużych farm rozwój koncentruje się głównie na energii wiatru, bo w Polsce są do tego dobre warunki (lokalizacje). Co ciekawe, w ubiegłym roku turbiny wyprodukowały w Polsce 10 tys. GWh energii. To wciąż niewiele w porównaniu z elektrowniami węglowymi, które wyprodukowały 221 tys. GWh, ale nie jest to też mało.
Rosnąca w siłę energetyka odnawialna jest solą w oku lobby węglowego i źródłem tarć politycznych. Aktualnie odbija się to negatywnie na systemie wsparcia dla mikroinstalacji OZE. Terminy przyjmowania nowych wniosków są przesuwane, zapowiadana jest nowelizacja ustawy określanej terminem Prosument i istnieje realne zagrożenie, że w tym sektorze rynku energetycznego pojawi się stagnacja.
Bezsprzecznie największym wrogiem harmonicznego rozwoju rynku energii odnawialnej jest dzisiaj polityka. Opłacalność budowy mikroinstalacji determinuje wsparcie z funduszy rządowych, ceny urzędowe energii i stopy procentowe kredytów. Stabilne prawo i dobre regulacje są podstawą do wypracowania długoterminowej decyzji na temat inwestycji, a każda niestabilność, czego przykładem może być projekt ustawy o regulacji lokalizacji farm wiatrowych lub blokowanie przyjmowania wniosków na dofinansowanie, odbija się negatywnie na sprzedaży.
Potrzebna jest duża świadomość rynku i taryfy
Rys. 4. Zestawienie ilustrujące, jaki procent sprzedaży firmy uzyskują z produktów dla sektora energii odnawialnej. Dla 83% firm produkty te przynoszą maksymalnie 10% obrotów
Specjaliści w ankietach zwracali uwagę, że problemem jest także ogólny brak wiedzy fachowej u użytkowników końcowych i nierzadko u firm zajmujących się wykonawstwem. Skutkiem są nieoptymalne instalacje lub wręcz błędne projekty, zamknięcie się na nowe technologie oraz niechęć do edukacji. Skutkiem takich nie najlepszych decyzji są też zbyt wysokie ceny.
Ponieważ instalacje są kosztowne (można szacować, że 3-kilowatowa PV to wydatek 20 tys. zł), biznes potrafią psuć też tanie słabe chińskie produkty i oszczędności za wszelką cenę. Maksymalizacja zysku kosztem jakości instalowanych komponentów i zabezpieczeń jest niestety plagą wielu firm instalacyjnych. Dyktat ceny jest silny, bo nierzadko decyduje o opłacalności.
Na rynku polskim taryfy energetyczne nie sprzyjają rozwiązaniom energooszczędnym. Pochodzą z okresu, gdy do sieci nie dołączano źródeł OZE, a na nowe ustalenia nie ma perspektyw. Nowoczesne układy energoelektroniczne oszczędzają energię, ale przy obciążeniach klienta za tzw. moc bierną traci się sens ekonomiczny stosowania tego typu rozwiązań energooszczędnych. Stąd bierze się też nastawienie na to, aby głównie zużywać energię na własne potrzeby.
|
Monika GawryśAkumulatory w systemach energii odnawialnej
Rys. 5. Znaczenie poszczególnych czynników składających się na ofertę handlową. Na czołowych pozycjach uplasowały się jakość i trwałość, niska cena oraz wysokie parametry techniczne
Kolejnym "trudnym" elementem, którzy przydaje się w instalacjach OZE, są akumulatory. Ich trudność aplikacyjna polega głównie na dużej cenie za jednostkę mocy oraz na ograniczonej trwałości tych produktów. Niemniej akumulatory w wielu miejscach są potrzebne, gdyż ograniczają oddziaływanie największej wady źródeł OZE, czyli nieprzewidywalności dostępnej mocy.
Do takich aplikacji wykorzystuje się głównie akumulatory bezobsługowe kwasowe, bo wersje litowo-jonowe są dzisiaj sporo droższe. W roli magazynu energii można wykorzystywać też superkondensatory, które mają większą żywotność, próbuje się także rozwiązań takich jak akumulatory przepływowe, ale tutaj problemem są wysokie koszty spychające takie rozwiązania do specjalistycznych nisz.
W specyficznych warunkach, czego przykładem mogą być instalacje domowe, udaje się przekierować nadwyżki mocy do celów grzania wody w bojlerach, którą można wykorzystać wieczorem, gdy prądu ze słońca już nie ma. Ale w przypadku ogólnym kłopoty z tanim i skutecznym magazynowaniem nadwyżek energii powodują, że wiele instalacji specjalistycznych musi być dodatkowo rozbudowywanych i mieć strukturę hybrydową łączącą kilka źródeł OZE, po to, aby ciągłość zasilania udało się zapewnić przy małym akumulatorze buforowym.
Praca w instalacji OZE to dla akumulatorów duże wyzwanie, bo duża zmienność energii generowanej przez system fotowoltaiczny przenosi się na skrajnie różne tempo ładowania akumulatorów. Prądy ładowania i rozładowywania mogą chwilowo kilkukrotnie przekraczać wartość pojemności znamionowej, co nie każda jednostka jest w stanie znieść bez wpływu na trwałość.
Z tego względu do instalacji solarnych projektuje się specjalne akumulatory o podwyższonej liczbie cykli ładowania-rozładowywania oraz o wyższych dopuszczalnych wartościach parametrów ładowania. Niektóre z nich mają również możliwość rozładowania głębszego niż w typowych akumulatorach bez wyraźnego skrócenia ich żywotności.
Pojawia się również kwestia ograniczonej żywotności. Akumulatory mają określoną liczbę cykli ładowania, po której ich parametry w znaczący sposób ulegają pogorszeniu, aż do całkowitej utraty zdolności magazynowania energii. W przypadku, gdy cykle rozładowania i ładowania są częste i pełne, na ogół trudno jest osiągnąć okres eksploatacji przekraczający kilka lat dla akumulatorów kwasowo-ołowiowych.
Falowniki i sterowniki
Rys. 6. W czym kryje się potencjał biznesowy instalacji energii odnawialnej
Ważną częścią prawie każdej instalacji energii odnawialnej jest falownik dostarczający napięcia przemiennego o parametrach zgodnych z siecią energetyczną i/lub konwerter (przekształtnik) zapewniający ładowanie akumulatora buforowego. Z punktu widzenia funkcjonalności i jakości działania instalacji falownik jest elementem kluczowym, stąd na rynku co chwila pojawia się wiele takich produktów.
Nie sposób omówić ich wszystkich, ale można zauważyć, że wspólnym trendem jest coraz większa integracja i funkcjonalność tych urządzeń. Sam przekształtnik energii to już za mało, nawet jeśli będzie to jednostka wysoko sprawna. Technicznie i rynkowo korzystniej jest, gdy instalacja jest obsługiwana za pomocą jednego uniwersalnego urządzenia o dużej funkcjonalności.
Falownik jest łączony z ładowarką akumulatora (z sieci i źródła OZE) zabezpieczeniami (styczniki) itp. Całością steruje komputer embedded zapewniający monitoring i zapis parametrów, także z dostępem przez Internet. Z punktu widzenia użytkownika jest to rozwiązanie "wszystko w jednym", uwalniające od konieczności komponowania instalacji z różnych produktów, które powinno stać się standardem dla mikroinstalacji.
W przypadku dużych farm OZE ich infrastruktura techniczna jest bardziej otwarta, różnorodna pod kątem marek i typów wykorzystywanego sprzętu, ale jak już wspomniano, ten sektor jest w zasadzie poza zasięgiem rynku dystrybucji.
Komponenty
Rys. 7. Najbardziej perspektywiczne produkty związane z energią odnawialną na najbliższe 3 lata
W oczekiwaniu na pełne otwarcie rynku, uruchomienie kolejnych transzy finansowych w programie wsparcia Prosument, korzystne taryfy odkupu energii, a także na czytelną i perspektywiczną politykę energetyczną państwa, firmy rozwijają oferty, wprowadzając do nich wiele specjalizowanych komponentów właśnie pod kątem źródeł OZE.
Są to złącza kabel-kabel o dużej odporności na czynniki środowiskowe, przewody, przekaźniki i styczniki umożliwiające przełączanie obwodów stałoprądowych o dużej mocy, zabezpieczenia takie jak bezpieczniki oraz wyłączniki przepięciowe. W dalszej kolejności są to komponenty sieciowe, elementy systemów pomiarowych (mierniki, układy akwizycji danych, rejestratory) i podobne. Łącznie jest to bardzo szeroki asortyment produktów, w których jest wiele nowości. Bo nawet jeśli w kraju mamy chwilową zadyszkę, to świat w tej dziedzinie pędzi do przodu.
Instalacje energii odnawialnej integrują w sobie wiele urządzeń technicznych, a jeśli skala inwestycji jest duża, jak w farmach, to także zaawansowanych. To dlatego, że duże obiekty są zarządzane i obsługiwane zdalnie za pomocą modułów i układów pomiarowych połączonych w sieć. Konieczne są do tego elementy systemów pomiarowych i urządzenia wykonawcze, urządzenia infrastruktury sieciowej w różnych standardach, konwertery protokołów, kontrolery. Takich urządzeń jest bardzo dużo, a wiele ponadto ma uniwersalny charakter, pasując do wielu aplikacji.
Rynek OZE a sprzedaż dystrybutorów
Rys. 8. Najważniejsze czynniki pozytywne sprzyjające sprzedaży
Bez względu na sygnały płynące ze sfer ministerialnych, dostawcy produktów i technologii są optymistami, jeśli chodzi o tendencje w koniunkturze na opisywane produkty (rys. 1). Jest to cecha charakterystyczna dla naszych przedsiębiorców, którzy w swojej karierze zawodowej przeżyli niejeden kryzys, nierzadko gorszy, i są zahartowani, jeśli chodzi o radzenie sobie w trudnych czasach.
Dostawcy komponentów do budowy instalacji OZE w dużej mierze mają biznes zdywersyfikowany, a konkurencja na rynku w porównaniu do innych produktów omawianych w "Elektroniku" w ramach raportu nie jest jeszcze postrzegana jako bardzo silna. Firmy przeczekają gorszy okres i wykorzystają go na przygotowanie się do momentu zmiany, bo wiadomo, że od energii odnawialnej nie uciekniemy.
Na rysunku 2 pokazano zestawienie wzrostów i spadków obrotów dostawców wymienionych w tabeli 2 w zakresie produktów przeznaczonych do OZE. Nietrudno dostrzec, że ostatnie lata (2013-2015) dla omawianego biznesu były udane. Każdy kolejny rok przynosił wzrosty sprzedaży, a liczba firm, dla których były one większe niż 10%, systematycznie się zwiększała.
Gdyby rynek dalej rósł w tym tempie, można by mówić, że energia odnawialna nareszcie w Polsce zyskuje realny potencjał biznesowy. Niemniej pokazana na rysunku 3 struktura obrotów osiąganych przez firmy zajmujące się tą tematyką sprowadza szybko na ziemię. Rynek energii odnawialnej, nawet jeśli szybko rósł i sprzedaż procentowo rok do roku zwiększała się znacząco, to jednak w dziedzinie obrotów sprzedaż nie jest duża.
Dla 38% pytanych nie przekroczyła 250 tys. zł rocznie, kolejna jedna trzecia firm ma sprzedaż niewychodzącą ponad pół miliona. To niewielkie sumy, wskazujące, że jesteśmy na samym początku rozwoju rynku, który cały czas należy traktować jako perspektywiczny. Dane pokazane na rysunku 3 są oczywiście niepełne, bo wiele firm nie podało nam informacji w tym miejscu, niemniej odmowy też są wymowne i wskazują z reguły, że nie ma się czym chwalić.
Instalacje fotowoltaiczne lub elektrownie wiatrowe nie są tanie, stąd małe obroty wskazują, że takich zrealizowanych inwestycji, w których rynek dystrybucji miał udział, było niewiele. Należy też pamiętać, że nasze opracowanie dotyczy w największym stopniu fragmentu rynku związanego z produktami specjalistycznymi i rozwiązaniami kierowanymi w obszary specjalne: przemysłowe, transportowe wojskowe, dla potrzeb rozproszonej infrastruktury pomiarowej i podobnych.
W tak zdefiniowanym obszarze relacje rynkowe są inne i jak widać z wykresów oraz ze statystyk, zamieszczanych przez ministerstwa na temat wniosków zrealizowanych w 2015 roku z programu Prosument, są słabsze. Małe obroty w omawianej branży w zasadzie wykluczają specjalizację. Zgodnie z wynikami ankiety dla 83% firm tematyka tytułowa przynosi co najwyżej 10% sprzedaży (rys. 4).
17% przedsiębiorstw ma ten wskaźnik nieco wyższy bo dochodzący do połowy, ale nadal to nie zmienia tezy, że rynek energii odnawialnej (oczywiście nie cały, ale ten związany z prądem i nie np. kolektorami słonecznymi do podgrzewania wody) jest w naszym kraju w powijakach.
Struktura rynku
Rys. 9. Główne problemy przeszkadzające w szybkim rozwoju rynku
Rysunek 5 przedstawia zestawienie najważniejszych kryteriów powiązanych z ofertą handlową, które klienci biorą pod uwagę, wybierając produkty i dostawców. Na szczycie wykresu zaskakująco nie ma najniższej ceny, którą przewyższyła wysoka jakość, a odrobinę niżej uplasowały się parametry techniczne instalacji, ale w sumie te trzy kryteria procentowo się na tyle mało różnią, że ich oddziaływanie można uznać za identyczne.
Można zatem powiedzieć, że klienci szukają głównie produktów zapewniających najlepszy stosunek parametrów i funkcjonalności do ceny, co w kraju jest normą i działaniem naturalnym dla większości sektorów. Wysoko oceniono ponadto rolę kompetencji technicznych dostawców, co wskazuje, że świadomość rynku w omawianej tematyce i wiedza fachowa nie jest imponująco duża.
Kupujący potrzebują wsparcia technicznego, chętnie przyjmują pomoc związaną z usługami integracji i kompletacji, bo starają się ograniczyć ryzyko złego wyboru. Nie bez znaczenia jest to, że instalacje powstają w ramach projektu, który zakłada całościowe wykonawstwo przez specjalizowaną firmę integratorską. Na taką usługę stosuje się też obniżoną stawkę podatku VAT oraz gwarancję na cały projekt, przez co w zakresie mikroinstalacji sprzedaż produktów za pośrednictwem firm integratorskich jest najistotniejsza.
Twierdzenie to ma pokrycie w kolejnym zestawieniu pokazanym na rysunku 6, gdzie przedstawiono, w jakich produktach związanych z OZE kryje się największy potencjał biznesowy. Bezsprzecznie funkcję tę pełnią mikroinstalacje dla odbiorców indywidualnych, a w drugiej kolejności ze sporo niższym wynikiem duże farmy PV.
Trzecie miejsce przypadło rozwiązaniom specjalistycznym, co też jest wymowne. Mikroinstalacje składają się z produktów różnych firm, zawierają w sumie sporo komponentów poza panelami, które instalatorzy i integratorzy, gdzieś muszą kupić. Dla rynku dystrybucji są one uznawane za potencjalnie wartościowe, bo założenia do programu Prosument, skala dofinansowania, jaka się z nim wiąże, przesuwa środek ciężkości rynku właśnie w tę stronę.
Rozwój i rynek w niedalekiej przyszłości
Tabela 2. Dane adresowe do dostawców komponentów do budowy instalacji energii odnawialnej
Najbardziej perspektywiczne produkty związane z energią odnawialną na najbliższe 3 lata to zdaniem specjalistów panele fotowoltaiczne, akumulatory i falowniki. Te produkty zyskały praktycznie taką samą liczbę wskazań w naszych ankietach (rys. 7).
Panele fotowoltaiczne wydają się tutaj naturalną i domyślną pozycją, ale duże znaczenie akumulatorów i falowników wskazuje, że oczekuje się, że w przyszłości instalacje będą miały większą niezależność od sieci energetycznej i bardziej będą przypominały to, o czym mówi się od dawna, a więc o sieciach smart grid. Pojemny akumulator oraz zaawansowany, wysoko sprawny falownik są niezbędnymi komponentami, aby sieć wykorzystująca OZE była "smart".
Mówiąc o przyszłości systemów zasilania energią odnawialną, warto mieć na uwadze główne czynniki pozytywnie i negatywnie oddziałujące na rynek. Pokazujemy je na rysunkach 8 i 9. Za trzy główne kryteria sprzyjające omawianej branży specjaliści uznali rosnące ceny energii ze źródeł tradycyjnych, dużą funkcjonalność rozwiązań a także dostępność produktów.
Po drugiej stronie sklasyfikowano brak wsparcia dla inwestorów (najbardziej przeszkadza), wysokie ceny produktów i usług, a także brak wsparcia po stronie ustawodawczej (np. taryfy gwarantowane). Jak widać, największy wpływ na rozwój rynku OZE i moc sprawczą mają politycy.
Ankiety i tabele z prezentacją ofert
Tabela 3. Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące
Przegląd rynku od strony dostawców i ofert związanych z energią odnawialną pokazany został w tabeli 1.
Informacje tam zawarte przybliżają podstawowe informacje na temat oferowanych typów źródeł energii, urządzeń do magazynowania, układów przekształtników, komponentów do budowy instalacji oraz powiązanych usług.
Na koniec, w tabeli 2 zamieszczamy dane adresowe do firm.
Robert Magdziak
Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród producentów, dystrybutorów i innych firm działających w branży energii odnawialnej w Polsce.
