W obliczu obecnej sytuacji geopolitycznej sektor obronny stał się jednym z najstabilniejszych motorów wzrostu dla branży EMS w Europie Środkowej. Jest to obszar wymagający, o wysokich barierach wejścia, wymuszający posiadanie certyfikacji oraz rygorystyczne przestrzeganie norm IPC. Mimo długich procesów walidacji, kontrakty z obszaru "defence" i aplikacji specjalnych (np. kosmicznych) oferują przewidywalność w długofalowej perspektywie i odporność na wahania koniunkturalne typowe dla elektroniki konsumenckiej.
Wysokie koszty inwestycyjne i kapitałowe, w tym rosnące ceny nowoczesnych maszyn, zaawansowanych systemów pozycjonowania (SMT) oraz koszty energii mocno obciążają budżety producentów kontraktowych, dodatkowo zawirowania w łańcuchach dostaw i cła, ograniczenia w dostępności kluczowych komponentów, wahania cen podzespołów bazowych ograniczają tempo inwestycji i powodują wzrost ryzyka biznesowego.
Ocena warunków biznesowych panujących na rynku urządzeń do produkcji elektroniki w 2026 r.
Sytuacja na rynku urządzeń do produkcji elektroniki w pierwszej połowie 2026 roku została oceniona dobra i zadowalająca (z takimi samymi wskazaniami procentowymi). Dwukrotnie więcej wskazań padło też, na to, że warunki na rynku są kiepskie niż bardzo dobre. Ogólna wymowa wykresu jest pozytywna i podobna do analogicznych badań wykonywanych dwa i cztery lata temu. Popyt na sprzęt produkcyjny jest wypadkową procesów inwestycyjnych u producentów elektroniki, który z kolei wynika z ogólnego stanu gospodarki europejskiej, dostępności funduszy rozwojowych, nowych otwarć i projektów. Innymi słowy, popyt na sprzęt produkcyjny jest wypadkową ogólnej koniunktury gospodarczej. Dodatkowo procesy inwestycyjne w omawianym obszarze charakteryzują się dużą inercją, tj. reakcja na wydarzenia i stan gospodarki potrafi być znacznie opóźniona.
Zmiany są codziennością
Park maszynowy producentów elektroniki i firm EMS nigdy nie tworzy czegoś skończonego, a procesy inwestycyjne mają charakter prawie ciągły. Zawsze coś trzeba uzupełnić, wymienić lub zmodernizować, bo pojawiło się nowe rozwiązanie lub stare przestało być wystarczające. Pojawiają się też nowe technologie, które mają specyficzne wymagania produkcyjne i wymagają kupienia czegoś pod ich kątem, np. maszyny do dozowania i zalewania, wylewania uszczelek, montażu komponentów na podłożach elastycznych i innych. Z reguły park maszynowy rośnie razem z firmą, bo kolejne inwestycje determinują nowe zlecenia, klienci, produkty oraz możliwości finansowe.
Konkurencja chińska
Omawiając rynek urządzeń technologicznych do produkcji elektroniki, koniecznie trzeba zwrócić uwagę na obecnie znaczącą i cały czas zwiększającą się pozycję producentów chińskich. Na rynku jest coraz więcej sprzętu pochodzącego z Azji i ma on coraz lepszą funkcjonalność, gdyż tamtejsi wytwórcy rozwijają technologię od lat na potrzeby rynku lokalnego, kopiując marki zachodnie i tworząc na ich bazie własne rozwiązania.
Dawniej konkurencja chińska dotyczyła prostych urządzeń, takich jak stacje lutownicze lub wyciągi oparów, obecnie coraz częściej dotyczy sprzętu o wiele bardziej zaawansowanego, w tym również robotów. Ilościowa skala tamtejszej produkcji i pułap cenowy tego sprzętu powodują, że lokują się one kilkukrotnie taniej w porównaniu do równoważnych urządzeń marek zachodnich, co kusi wielu przedsiębiorców, zwłaszcza gdy nie chodzi o te najważniejsze urządzenia instalowane na halach, jak AOI, piece rozpływowe, czy pick&place.
Jaka jest aktualna koniunktura na rynku?
Zdaniem ankietowanych aktualna sytuacja na rynku urządzeń do produkcji elektroniki jest zadowalająca lub dobra, a co piąty pytany uważa nawet, że warunki są kiepskie. Odczucia są podobne jak w zestawieniu obejmującym pierwsze półrocze, które prezentujemy na drugim wykresie, czyli warunki się nie zmieniają. Problemem z jakim zmagają się producenci elektroniki w ostatnich miesiącach jest spadek popytu przy jednoczesnym wzroście kosztów, co wymusza ponowną analizę planów inwestycyjnych, przesuwanie w czasie zakupów oraz ograniczanie skali wydatków. Takie działania mają duży wpływ na rynek urządzeń.
Zgrzewarki, lasery do cięcia i znakowania, urządzenia do obróbki przewodów, roboty lutujące, nawijarki i podobne nie tworzą być może osi zaawansowania technologicznego, ale są potrzebne, użyteczne i wymagają znacznie mniej wsparcia technicznego. Są one kupowane bezpośrednio lub przy niewielkim wsparciu lokalnych firm handlowych. Dla rynku krajowego taka konkurencja oznacza zwiększony nacisk na ostatnie bastiony konkurencyjności – jakość oferowanych produktów, dostępność obsługi (a zwłaszcza serwisu), innowacyjność oraz potencjał na współpracę z branżą zbrojeniową.
Najważniejsze czynniki negatywne dla rynku urządzeń do produkcji elektroniki
Aktualnie największym problemem rynku urządzeń jest silna konkurencja na rynku i wiele działających równolegle obok siebie wielu dostawców urządzeń o nierzadko podobnej funkcjonalności. To naturalne, że w gorszej sytuacji rynkowej i przy mniejszych możliwościach inwestycyjnych firm elektronicznych, znaczenie tego czynnika się zwiększa, gdyż jak zleceń jest mniej, klienci mają silniejszą pozycję negocjacyjną i to wykorzystują. Sprzęt produkcyjny jest ponadto kosztowny, stąd zapewnienie finansowania projektów przy gorszej koniunkturze na rynku jest niełatwe. Przeszkadza też kiepska sytuacja na rynku, a więc rosnącymi kosztami produktów i materiałów oraz zatrudnienia przy jednoczesnym spadku popytu. Reasumując – czynniki negatywne dla rynku mają charakter ekonomiczny i wynikają z bieżącej sytuacji w gospodarce.
Nowości
Na rynku urządzeń technologicznych zawsze można znaleźć jakieś nowości, ale mogą one być różnie postrzegane przez poszczególnych zainteresowanych. Coś bardzo spektakularnego zdarza się rzadko, z reguły rynek ewoluuje poprawiając w kolejnych generacjach parametry, dokładność funkcjonalność, koszty użytkowania itd. Wspólnym mianownikiem dla wielu nowych rozwiązań jest najczęściej jakość.
Zwykłe mycie płytek drukowanych zmienia się w zaawansowane z kontrolą czystości jonowej. Proces kontroli procesu montażu nie dotyczy już tylko inspekcji optycznej, ale obejmuje też kontrolę pasty i rentgen. Lakierowanie płytek uzupełniane jest przez czyszczenie plazmowe i kontrolę po lakierowaniu. Upowszechniają się procesy selektywne: lutowania i lakierowania. Cały czas rośnie liczba testów po to, aby końcowy wyrób był lepszy, tańszy i bardziej niezawodny, na przykład o wygrzewanie po montażu oraz testy obciążeniowe.
Najważniejsze zjawiska pozytywne dla rozwoju rynku urządzeń
Największe pozytywne znaczenie dla rozwoju rynku ma stały trend poprawy jakości produkcji urządzeń elektronicznych i to kryterium jest niezmiennie od wielu lat na szczycie wykresu. Podobnie jest z trzecią pozycją, czyli rosnącymi wymaganiami klientów, które zawsze stymulują rozwój rynku, gdyż wymuszają zmiany i tworzą popyt na nowe technologie. One też zawsze lokują się bardzo wysoko w takim zestawieniu. Natomiast nowością ostatniego okresu jest zapotrzebowanie na sprzęt ze strony wojska, które realizuje wiele programów związanych z obronnością kraju i kupuje do tego celu sprzęt. Druga pozycja na wykresie potwierdza, że aktualnie jest to bardzo istotny czynnik prorozwojowy dla rynku urządzeń.
Zestawienie głównych problemów rynku
W omawianym sektorze rynku czynnikiem najbardziej przeszkadzającym w rozwoju biznesu są rosnące koszty działalności oraz podwyżki cen materiałów i podzespołów w ostatnich miesiącach. W dalszej kolejności przeszkadzają cła i napięcia geopolityczne, które razem z zawirowaniami wojennymi przynoszą niestabilnie -działające łańcuchy dostaw, co dodatkowo psuje biznes. Niestabilność, nieprzewidywalność oraz niepewność jutra co do zasady źle wpływają na inwestycje, bo tworzą dodatkowe ryzyko. Czekanie na lepsze czasy jest uzasadnioną obroną i to podejście oddziałuje na wszystkich uczestników rynku.
Widać wzrost inwestycji w urządzenia integrujące systemy inspekcji, precyzyjne lutowanie i samodiagnozę maszyn w czasie rzeczywistym. Innowacje w technologii wizyjnej znacząco redukują wady produkcyjne.
