Elektronika trafia do wielu nowych obszarów zastosowań w transporcie, przemyśle, medycynie. Rozwijane są aplikacje elektromobilne, produkty specjalistyczne, IoT i proste gadżety. To wszystko trzeba gdzieś wykonać dlatego branża EMS może spać spokojnie – pracy im nie zabraknie, bo elektronizacja życia jest nieunikniona.
Galopująca miniaturyzacja, szybko zmieniające się technologie, ceny i dostępność podzespołów powodują dużo problemów technicznych, zwłaszcza gdy elektronika nie jest centrum biznesu dla zleceniodawcy.
Witold Lipowicz
wspólnik/kierownik produkcji w Tabemax
Jakie usługi/operacje stają się obecnie wyróżnikiem firm EMS poszukiwanym przez klientów?
Trendów wzrostowych należy upatrywać w sektorze obronnym i infrastrukturze AI. Wyróżnikiem w pozostałych obszarach są zamówienia specjalne i kastomizacja produktowa dla klientów indywidualnych i przemysłowych. Od dłuższego czasu nasi Klienci wymagają nie tylko prostej usługi EMS, lecz także współtworzenia procesu technologicznego, modernizacji procesów produkcyjnych, optymalizacji kosztów i szukania alternatywnych rozwiązań również w sektorze komponentów, gdy te drożeją. Programowanie układów, montaż końcowy elektroniki na gotowo, bezpośrednio dla klienta, stały się normą. Wdrożony system identyfikowalności (traceability), stosowanie lakierów i zalew ochronnych przed warunkami atmosferycznymi (coating) oraz pełen zakres testów w tym testy obciążeniowe i postarzanie produktu (burn-in, aging), prześwietlanie rentgenem (x-ray) mają na celu dostarczenie klientowi lepszego, tańszego i bezpiecznego produktu o dłuższej żywotności.
Jaka jest koniunktura w branży EMS w ostatnim okresie? Jak wyglądają czasy dostaw?
Biorąc pod uwagę naszych klientów bezpośrednich i tych, których obsługujemy pośrednio, widoczny jest wzrost zapotrzebowania na moce produkcyjne w obszarze elektroniki tzn. montażu SMD, THT, testowania, zalewania oraz montażu wyrobu gotowego. Obecnie nie widzimy, aby czasy dostaw komponentów, których używamy, były wydłużone. Klienci, którzy nam powierzają materiał, również nie sygnalizowali większych problemów z dostępnością materiału.
Bez względu na wielkość firmy i jej potencjał produkcja wymaga sięgania po nowoczesne rozwiązania w tym najbardziej te zapewniające miniaturyzację lub takie, które sprawdzą się w trudnych warunkach środowiskowych. Wytwarzanie wymaga użycia drogich maszyn, które w wielu przypadkach są poza zasięgiem producentów zwłaszcza tych mniejszych nie mówiąc o startupach. Inwestycja we własny park maszynowy i budowanie organizacji produkcyjnej, nie tylko wymaga kapitału, ale również kompetencji i wiedzy zarówno organizacyjnej, planistycznej oraz inżynieryjnej.
Klienci oczekują, że dostawca zapewni im głównie
Klienci zawsze są zainteresowani wysoką jakością, niską ceną, krótkim czasem realizacji usług, a w dalszej kolejności kompleksową usługą i dużymi kompetencjami dostawcy i usługodawcy. Optymalne zbalansowanie tych kryteriów pod kątem własnych potrzeb jest kluczem do wyboru firmy kontraktowej. Dostępność usługi projektowania nie są postrzegana jako bardzo istotna.
Elastyczność techniczna i terminowa jest jednym z ważniejszych powodów, dla których z producentami EMS współpracują też firmy posiadające własne linie produkcyjne, bo dzięki kooperacji likwidują zatory terminowe i mają dostęp do innych technologii. Usługi EMS pozwalają skupić się firmie na rozwoju produktu, a więc głównej wartości firmy. Przy dzisiejszym poziomie innowacyjności i rozwoju technologicznym cały wysiłek powinien być poświęcony na produkt, bez tracenia energii i kosztów na zarządzanie produkcją.
Kolejne korzyści związane są z jakością, terminami, zaangażowaniem kapitałów, ryzykiem biznesowym, odpowiedzialnością za błędy i podobnymi czynnikami. To wszystko oznacza, że branży EMS pracy nie zabraknie.
Główne problemy rynku
Zestawienie głównych, gdzie kryją się główne problemy branży EMS pokazuje, że ich źródła należy szukać rosnących kosztach działalności oraz kiepskiej kondycji gospodarki europejskiej. Z wykresu wynika ponadto, że problemy z komponentami wcale się nie skończyły. Z pewnością dostępność się poprawiła, ale dalej bywa problemem. Poza tym ceny podzespołów w ostatnich miesiącach znacząco wzrosły a na ten rok planowane są kolejne podwyżki w praktycznie wszystkich grupach asortymentowych. Ponieważ często usługa obejmuje całość razem z PCB i elementami, takie ruchy cenowe muszą zmieniać warunki realizacji usług. Cła i napięcia geopolityczne też mają znaczenie w sytuacji, gdy eksport jest istotnym kryterium.
Firmy azjatyckie
Głównym problemem rynku jest presja firm azjatyckich i brak świadomości klientów przy dokonywaniu wyboru. W takich okolicznościach liczy się indywidualne podejście do problemów i oczekiwań klienta, doradztwo na wielu poziomach produktu (NPI, faza seryjna i wiążące się z nimi różne modele kosztowe i operacyjne) i biznesu. Wzajemne zrozumienie wartości partnerów w tych obszarach jest kluczowe, bo wiąże się ono z powiązanymi procesami w produkcji kontraktowej, takimi jak np. zarządzanie komponentami i zakupami, certyfikacją itp.
Najważniejsze czynniki o charakterze negatywnym dla rynku
Zestawienie najważniejszych czynników przeszkadzających w rozwoju rynku otwierają rosnące koszty działalności (materiałów, sprzętu, pracy). Problemem jest presja firm azjatyckich i brak świadomości klientów przy dokonywaniu wyboru. Niemniej silna konkurencja na rynku to czynnik, który dotyczy praktycznie wszystkich branż i jest to obecnie cecha charakterystyczna biznesu w ogólności. Znaczenie dużej konkurencji uwypukla się w gorszych okresach koniunkturalnych, gdy zleceń jest mniej i klienci mają silniejszą pozycję negocjacyjną. Długie czasy dostaw komponentów, cały czas są problemem co wskazuje wysoka, czwarta pozycja.
Im większe serie produkcyjne tym niestety większa szansa na to, że wywędruje ono na montaż do Chin. Skoro tamtejsi producenci wypracowali sobie silną pozycję w zakresie obwodów drukowanych, to logiczne jest, że obszar związany z montażem jest na ich celowniku. Pozycja firm azjatyckich rośnie też, gdy urządzenia mają niekrytyczne parametry, nie muszą spełniać norm branżowych, a podzespoły do ich wykonania nie są specyficzne. Ten ostatni czynnik jest bardzo istotny i jest w stanie przeważyć szalę opłacalności na ich korzyść.
Marzena Laren
Dyrektor sprzedaży i marketingu w firmie SoftCom
Jakie usługi/operacje stają się obecnie wyróżnikiem firm EMS poszukiwanym przez klientów?
W 2026 kluczowym wyróżnikiem EMS nie jest już produkcja (jako czynnik oczywisty), lecz zdolność do funkcjonowania w warunkach permanentnej zmienności. Najbardziej poszukiwane kompetencje to: aktywne zarządzanie BOM oraz dostawą PCB, dynamiczny sourcing (w tym na życzenie klienta brokerzy i rynek wtórny), szybkie przełączanie między scenariuszami zakupowymi, integracja zakupów, inżynierii i produkcji. To bezpośrednia odpowiedź na fakt, że projekty coraz częściej nie są wstrzymywane z powodu technologii, ale przez brak przygotowania na zmiany w łańcucha dostaw/ dostępności. Płynny montaż to podstawa finalizacji EMS i elastyczność w tym zakresie wyróżnia też SoftCom jako wykonawcę wielu projektami o różnych wolumenach od różnych klientów jednocześnie w krótkich okresach czasu. Dlatego EMS w praktyce staje się operatorem ryzyka, a nie tylko producentem.
Kompleksowa usługa produkcyjna, jaki mamy w tym potencjał?
Potencjał jest bardzo duży, bo rynek wyraźnie odchodzi od modelu "tylko montaż" na rzecz pełnej odpowiedzialności za produkt. Klienci oczekują dziś jednego partnera, który przejmie cały proces: od zakupów i zarządzania BOM, przez montaż, aż po testy, programowanie i logistykę. Właśnie pod ten kierunek rozwijamy organizację. Uruchamiamy nową halę produkcyjną i między innymi kolejną linię SMT, co zwiększa nie tylko moce, ale przede wszystkim elastyczność operacyjną. Możemy równolegle prowadzić różne typy projektów – prototypowe, wdrożeniowe i seryjne – bez wpływu na stabilność procesu. Równolegle rozbudowujemy obszary wspierające: magazynowanie i przygotowanie komponentów (MSL), testy, montaż końcowy, programowanie i uruchomienia. Dzięki temu jesteśmy w stanie przejąć większą część odpowiedzialności za produkt, a klient zyskuje krótszy czas wdrożenia, mniejsze ryzyko i lepszą kontrolę jakości. Rozwój przebiega etapowo, ale bardzo konsekwentnie – dokładamy kolejne kompetencje i zasoby tam, gdzie realnie zwiększają wartość dla klienta, nie tylko skalę produkcji.
Czy wojsko i aplikacje specjalne to wartościowy i perspektywiczny obszar biznesu?
Zdecydowanie tak, ale to segment o bardzo wysokim progu wejścia. Projekty z obszaru obronności i aplikacji specjalnych wymagają nie tylko jakości, ale przede wszystkim stabilności procesu, pełnej identyfikowalności i powtarzalności produkcji. Z naszej perspektywy to naturalny kierunek rozwoju – mamy doświadczenie w realizacji projektów o wysokiej niezawodności i pracujemy zgodnie ze standardami, które są w tych branżach oczekiwane. To również obszar długofalowy: projekty mają dłuższy cykl życia, a współpraca opiera się na doświadczeniu, wysokich standardach poufności i konsekwencji w utrzymaniu jakości. Jednocześnie wymaga to inwestycji w procesy, kompetencje zespołu i kontrolę jakości – i właśnie w tych obszarach się rozwijamy.
Jakie widać zmiany w podejściu klientów do usług EMS?
Wyraźnie rośnie świadomość klientów w zakresie ryzyka związanego z łańcuchem dostaw oraz dostępnością komponentów. Klienci odchodzą od podejścia opartego wyłącznie na cenie jednostkowej, na rzecz: bezpieczeństwa dostaw, elastyczności produkcji oraz transparentności procesów. Coraz częściej oczekują również zaangażowania EMS już na etapie projektowym oraz wsparcia w podejmowaniu decyzji technologicznych i zakupowych. Widoczny jest także trend w kierunku nearshoringu (przenoszeniu produkcji lub usług do kraju geograficznie bliskiego klientowi), szczególnie w Europie, co zwiększa znaczenie lokalnych partnerów produkcyjnych.
Tak samo jak u nas tak i w Azji można zamówić montaż przy okazji kupowania płytek drukowanych, bo wiele dalekowschodnich firm ma też kompleksowe usługi i co widzimy przy zamawianiu PCB – w większości otrzymamy propozycję montażu jako uzupełnienie. Procesy te determinują rozwój krajowych przedsiębiorstw w stronę zaawansowania, większej specjalizacji, jakości, ale niekoniecznie większych serii (tzw. wolumenów).
Poszukiwane przez klientów usługi
Poszukiwane nowości w usługach EMS to głównie operacje związane z zapewnieniem jakości, czyli lakierowanie i zalewanie produktów po to, aby chronić je przed wpływem środowiska oraz kontrola jakości montażu pakietów za pomocą systemów inspekcji optycznej oraz X- Ray. To także lutowanie kondensacyjne w oparach galdenu i analiza rentgenowska poprawności montażu. Istotne są też usługi montażu na laminatach z rdzeniem metalowym i długich PCB dla branży oświetleniowej.
Jakie znaczenie dla biznesu firmy mają usługi EMS?
Dla prawie 2/3 firm usługi EMS są głównym i najważniejszym produktem (rdzeń biznesu) i w porównaniu do naszych analiz wykonywanych wcześniej takich specjalizowanych firm jest coraz więcej. Zmiany procentowe nie są duże, ale uchwytne. Co trzecia firma oprócz EMS ma też inną działalność, np. dystrybucyjną lub produkcję własną, ale cały czas produkcja na zlecenie jest bardzo istotna. Dla co siódmej firmy jest to niewielki dodatek – zapewne tyle jest firm, które próbują wykorzystać posiadany do własnych celów park maszynowy do tego, aby realizować zlecenia spoza firmy.
