Programatory, zestawy ewaluacyjne, starter kity - raport techniczno-rynkowy

W efekcie, dla inżynierów elektroników zestawy projektowe i związane z nimi programy tworzą najważniejsze narzędzia pracy, z którymi projektanci spędzają dużo czasu.

Są to jednocześnie takie produkty, w których sporo się dzieje na rynku, które są zawsze potrzebne i budzą zainteresowanie specjalistów. Warto wiedzieć, co w tym zakresie oferują dostawcy i jakie zjawiska rządzą tym obszarem rynku po to, aby jak najlepiej trzymać rękę na pulsie.

Co sprzyja rozwojowi rynku?

Ogromna część rynku narzędzi projektowych jest nierozerwalnie związana z mikrokontrolerami. Coraz trudniej znaleźć dzisiaj urządzenie elektroniczne bez tej jednostki, o wiele częściej też zasadnicza funkcjonalność nowoczesnego sprzętu elektronicznego wynika z obecności złożonego i rozbudowanego oprogramowania i wydajnego mikrokontrolera.

Nierzadko też część sprzętowa urządzenia jest ograniczona do absolutnego minimum. Taki trend kształtuje rynek elektroniki od wielu lat i ma on głównie podłoże ekonomiczne, gdyż ceny mikrokontrolerów stale maleją, wiele wydajnych jednostek kosztuje poniżej jednego dolara, a koszt oprogramowania rozkłada się w niewielkich częściach na poszczególne wyprodukowane egzemplarze.

Mikrokontrolery w urządzeniach elektronicznych pełnią coraz ważniejszą rolę także dlatego, że poza samą jednostką ALU ich zasoby sprzętowe nierzadko są imponujące. To co dawniej wymagało użycia minimum kilku układów scalonych, dzisiaj dostaje się w standardowym wyposażeniu.

Ważne jest to, że oparcie funkcjonalności urządzenia na elementach programowalnych daje konstruktorom największą elastyczność i bezpieczeństwo pracy. Projekty elektroniki są coraz bardziej złożone, czas, jaki można poświęcić na ich realizację, stale się skraca, dlatego rozwiązania, które dają możliwość wygodnego poprawiania nieuchronnych błędów, są w naturalny sposób preferowane.

Im więcej oprogramowania, więcej funkcji realizowanych w czasie rzeczywistym, im większa szybkość działania i liczne operacje na znacznych ilościach danych, tym znaczenie posiadania przez zespół dobrych i wydajnych narzędzi projektowych staje się coraz ważniejszym czynnikiem w pracy projektowej.

Silny rozwój rynku mikrokontrolerów sprzyja zatem w największym stopniu popularyzacji rozwiązań i technologii z nimi związanych i jest silnym impulsem rozwojowym dla rynku narzędzi.

Narzędzia producentów chipów

Z pewnością wiele prostych projektów daje się zrealizować za pomocą bezpłatnych środowisk programistycznych i interfejsów umożliwiających programowanie układu i debugowanie kodu. Wielu producentów mikrokontrolerów udostępnia środowiska projektowe typu IDE konstruktorom za darmo, wychodząc z założenia, że nic lepiej nie napędzi sprzedaży chipów, jak tanie lub nawet bezpłatne narzędzia projektowe.

Niekiedy możliwości takich pakietów są na tyle duże, że wielu firmom okazują się one całkowicie wystarczające, co przekonuje, że jest to działanie, które ma spory wpływ na rynek. Zakres wsparcia płynącego ze strony producentów mikrokontrolerów nie w przypadku każdego producenta jest taki sam ani też nie ma reguł, co oddaje się za darmo, a za co trzeba już płacić.

Niemniej trudno nie zauważyć, że zwykle popularne mikrokontrolery, np. Atmel, Microchip, są właśnie w ten sposób silnie wspierane. Poza oprogramowaniem, które jest tutaj najważniejsze, producenci pomagają konstruktorom, dostarczając im płytki demonstracyjne i zestawy startowe.

Zawierają one zwykle główny, promowany przez producenta podzespół, na przykład mikrokontroler oraz interfejs komunikacyjny, proste obwody peryferyjne, czujniki, wyświetlacz i podobne bloki. Zestawy startowe dają możliwość szybkiego zapoznania się z możliwościami budowy pierwszego prototypu własnej aplikacji.

Podobnie jak w przypadku oprogramowania producenci oferują je za niewielką odpłatnością lub często za darmo. Zestawy startowe są elementem treningowym seminariów, są rozdawane przez dystrybutorów jako element udzielanego przez nich wsparcia technicznego. Stąd ich rola w omawianym segmencie rynku jest spora.

Zainteresowanie płytkami ewaluacyjnymi to też pochodna miniaturyzacji w elektronice. Wiele nowych układów scalonych wchodzących na rynek produkowanych jest w miniaturowych obudowach bezwyprowadzeniowych typu BGA i μBGA. Ich wykorzystanie w układach prototypowych napotyka coraz większe kłopoty związane z montażem.

Ręcznie nie da się już ich poprawnie ułożyć na płytce, montaż jednej sztuki za pomocą maszyn czyni całe przedsięwzięcie bardzo kosztownym. Stąd płytki ewaluacyjne przygotowywane przez producenta mają dzisiaj nierzadko większe znaczenie niż bezpłatne próbki.

Trudno ocenić, jakie znaczenie na rynku narzędzi mają producenci chipów w stosunku do pozostałych producentów niezależnych, niemniej wydaje się, że ilościowo zdecydowaną przewagę mają ci pierwsi. Producenci układów programowalnych pokrywają też zdecydowaną większość rynku w zakresie prostych i mało skomplikowanych aplikacji, gdyż zwykle ich bezpłatne oprogramowanie plus płytki demo mają wystarczające możliwości.

Pozytywnym aspektem działalności producentów jest też spadek cen narzędzi projektowych, sprzyjający nie tylko rozwojowi rynku, ale także popularyzacji rozwiązań i technologii.

Otrzymana za darmo płytka startowa nierzadko jest przyczyną zainteresowania daną architekturą studentów i pracowników biur projektowych, którzy później mogą podjąć decyzję o większym zaangażowaniu właśnie w tym znanym już kierunku. Wiadomo, że grono projektantów jest inercyjne i zmiany w wykorzystywanych architekturach układów programowalnych nie są częste.

 

Wiedza plus posiadane już narzędzia tworzą bariery, które można przełamać m.in. w taki sposób. Dlatego działalność producentów polegająca na oferowaniu tanich lub darmowych narzędzi i oprogramowania pozytywnie przyczynia się do tego, że rynek staje się coraz bardziej różnorodny.

Trzeba też zauważyć, że rynek narzędzi deweloperskich produkowanych przez producentów chipów i dostarczanych przez dystrybutorów jest silnie powiązany z promocją nowych komponentów, które bez tego nie przebiłyby się szybko.

Najczęstsze problemy

Największym problemem rynku narzędzi, zdaniem ankietowanych specjalistów, są wysokie ceny produktów profesjonalnych, takich o dużych możliwościach analizy programu, śledzenia kodu w czasie rzeczywistym i jego debugowania w działającym urządzeniu. Profesjonalne narzędzia i oprogramowanie kosztują sporo, ale zwykle ta cena jest uzasadniona.

Za nią kryje się krótszy czas pracy nad projektem, wysoka pewność działania oprogramowania embedded, uniwersalność i możliwość wykorzystywania jednego narzędzia dla różnych architektur w wielu projektach, wsparcie techniczne itd. Zalety te najbardziej widoczne są przy realizacji dużych projektów i tych, które następnie produkowane będą w dużej skali.

Wówczas wydatek kilku tysięcy złotych na narzędzia i kolejnych kilku na oprogramowanie nie jest problemem, bo daje się łatwo rozbić na wiele produktów. Niestety w warunkach polskich takich dużych projektów nie realizuje się wiele.

Krajowym firmom brakuje z reguły pieniędzy na rozwój nowych produktów, budżety są bardzo skromne, co powoduje, że dostawcy narzędzi projektowych nie mają łatwego zadania. Jak pisali w ankietach specjaliści, ceny narzędzi projektowych dla wielu firm są barierą nie do przejścia.

Nierzadko też brakuje zrozumienia na poziomie zarządu dla znaczenia profesjonalnych narzędzi w firmie. Przekonanie menedżerów o celowości inwestycji nie zawsze bywa łatwym zadaniem, tym bardziej że mnogość typów procesorów na rynku, silna specjalizacja poszczególnych układów, wiele wersji i opcji sprzętowych, różniących się nierzadko drobnymi szczegółami, nie zawsze pozwala na czytelne i jednoznaczne wskazanie lidera lub produktu dobrego w każdym względzie.

W takim przypadku decyzje na temat tego, co wybrać, nierzadko toną w dyskusjach na tematy techniczne. Profesjonalne narzędzia projektowe wymagają też od kadry inżynieryjnej głębokiej wiedzy technicznej, pozwalającej na wykorzystanie ich możliwości.

Z tym też nie zawsze jest najlepiej, co powoduje, że firmy nie decydują się łatwo na najbardziej złożone urządzenia. W efekcie profesjonalne programatory, emulatory, symulatory i podobne trafiają głównie do firm zagranicznych, których oddziałów w Polsce w ostatniej dekadzie pojawiło się całkiem sporo.

Trendy i zjawiska

Rynek narzędzi projektowych postrzegany jest jako bardzo rozwojowy z uwagi na rosnące zainteresowanie klientów, stały wzrost znaczenia układów programowalnych i wiele ogólnych trendów w elektronice, na których czele można umieścić rozwój mikrokontrolerów z rdzeniem Cortex, technologie ethernetowe i komunikacyjne, produkty wspierające Linuksa i Androida.

Mimo że mamy coraz więcej dostępnych darmowych narzędzi, bibliotek, rynek uznaje się za nienasycony, a stopień konkurencji za nieduży. Jest to trochę inna sytuacja niż w innych branżach elektroniki i wynika w pewnej mierze z tego, że jest to rynek otwarty i szybko zmieniający się.

Każda firma, która ma pomysł, może zająć się wytwarzaniem narzędzi projektowych, bo zawsze można znaleźć niszę na coś, co okaże się potrzebne i przydatne. Często narzędzia tworzone są przez producentów elektroniki na potrzeby własnej produkcji, które służą im jako sprzęt wykorzystywany przy projektowaniu i serwisie.

Takie własne opracowania nierzadko z czasem wypuszczane są na rynek jako oddzielne komercyjne produkty. Działania takie widać m.in. w firmach obecnych w niniejszym zestawieniu, które zajmują się produkcją i jednocześnie mają w ofercie własne opracowania narzędzi projektowych.

Poza narzędziami do mikrokontrolerów i programatorami pamięci Flash, które stanowią naturalną bazę tego sektora rynku, warto podkreślić znaczenie zestawów uruchomieniowych dla potrzeb M2M i radiokomunikacji. Takie nowe obszary również przyczyniają się do wzrostu potencjału omawianego sektora, tworząc nowe otwarcia.

Wiele modułów komunikacyjnych to złożone konstrukcje zawierające procesor aplikacyjny, pamięć i układy peryferyjne, dające możliwość programowania. Do ich obsługi potrzebne są narzędzia podobne jak dla mikrokontrolerów.

Rola oprogramowania

Nieodłączną częścią platform sprzętowych jest oprogramowanie, które dzisiaj stanowi nierozerwalną część wszystkich systemów embedded, determinującą funkcjonalność. Tworzenie kodu firmware wymaga posiadania kompilatora języka C/C++ i szeregu programów narzędziowych pozwalających na symulację i debugowanie programów, wgrywanie i testowanie kodu przez ISP.

Bardziej złożone systemy wymagają obecności systemu operacyjnego, systemu czasu rzeczywistego lub stosu TCP/IP do realizacji komunikacji. Niemniej coraz częściej projektanci wykorzystują zintegrowane środowiska projektowe zawierające komplet potrzebnych programów połączonych ze sobą w jeden zunifikowany system (IDE - Integrated Design Enviroment).

Takie środowiska przeznaczone są zwykle do obsługi całej rodziny procesorów o wspólnej architekturze i dostępne u producentów chipów (Atmel Studio, Microchip MPLAB itd.) oraz w firmach niezależnych, np. Keil uVision, Atollic TrueStudio.

Z uwagi na ogromną popularność procesorów z rdzeniem ARM coraz większe znaczenie na rynku mają właśnie środowiska IDE dla Corteksów, które obsługują wszystkie procesory i technologie dostępne w ramach rodziny ARM, wspomagają projektowanie aplikacji dla Linuksa i Androida itp.

Stąd też konkurencja w zakresie oprogramowania narzędziowego wydaje się największa właśnie w zakresie IDE dla ARM, bo jest to produkt uniwersalny i wykraczający poza jedną firmę i producenta. Podobnie jak w przypadku własnościowych architektur mikrokontrolerów dla ARM, na rynku prawie każdy producent ma coś własnego (zazwyczaj IDE + GCC), są także dostępne bezpłatne narzędzia producentów m.in. takich jak Keil, Atollic, CrossWorks itp.

Płatne pakiety zdaniem specjalistów wybierają ci, którzy potrzebują gotowych bibliotek na przykład obsługujących zaawansowane układy peryferyjne, korzystają z systemów operacyjnych, realizują złożone systemy, do tworzenia których przydają się dostępne w płatnych pakietach funkcje optymalizacyjne i analityczne. Firmy decydują się na płatne oprogramowanie także wówczas, gdy chcą korzystać z wsparcia technicznego.

Rynek od strony biznesu

Mimo że rozwojowi rynku narzędzi projektowych sprzyja wiele czynników, w tym również takie o charakterze długofalowych trendów zmieniających całą branżę, trudno uznać, aby ta korzystna sytuacja miała decydujący wpływ na charakter tego biznesu. W porównaniu do innych grup podzespołów i komponentów elektronicznych wzrosty obrotów są w tym sektorze zauważalnie niższe.

Zgodnie z tym, co pokazane zostało na rysunku 1, ilustrującym zmiany sprzedaży narzędzi projektowych w ciągu ostatnich trzech lat, średnio połowa firm z niniejszego zestawienia zanotowała wzrost obrotów z omawianych produktów nie większy niż 10%, czyli jak na elektronikę i atrakcyjność produktu niestety niewiele.

Charakterystycznym zjawiskiem jest także to, że w odróżnieniu od większości innych sektorów elektroniki, sytuacja w narzędziach na razie nie kieruje się w dobrą stronę. O ile 2009 rok był nawet niezły, 2010 już niestety taki sobie, o tyle wyniki z 2011 roku wyglądają niepokojąco. Kilka firm zanotowało spadki sprzedaży, a znakomita większość nie wybiła sprzedaży ponad 10% w skali roku.

Innymi słowy sytuacja na rynku narzędzi wydaje się dokładnie odwrotna do tego, co dzieje się w większości sektorów, gdzie rok 2009 była słaby, a kolejne lata już lepsze. Na rysunku 2 pokazano analogiczne dane obejmujące pięć miesięcy bieżącego roku, które ma podobny wydźwięk do poprzedniego wykresu.

Co trzecia ankietowana firma uważa, że pierwsza połowa 2012 roku była słaba. Wskazuje to, że biznes związany z narzędziami deweloperskimi w Polsce nie da się porównać z innymi atrakcyjnymi sektorami jak M2M, LED czy wyświetlaczami.

Próba wyjaśnienia tego zjawiska musi się odwołać do wcześniejszych rozważań na temat charakteru naszego rynku bazującego głównie na małych i średnich firmach, niskich seriach specjalistycznych produktów. Przy takim profilu rynku firmy wybierają, o ile mogą, narzędzia darmowe, w tym także oprogramowanie.

Zgodnie z analizą przeprowadzoną przy okazji raportu na temat oprogramowania EDA wiadomo też, że nierzadko dostęp do najnowszych i płatnych pakietów oprogramowania rozwiązuje się w kraju metodami pirackimi, co niestety musi degradować sprzedaż oficjalnym dystrybutorom.

Na taki a nie inny charakter omawianego biznesu mają również pośrednio wpływ dystrybutorzy komponentów, który od lat prowadzą aktywną politykę oferowania klientom dużej wartości dodanej, co oznacza również przekazywanie lub bezpłatne użyczanie narzędzi projektowych.

Dystrybutorzy podzespołów takie działania postrzegają jako silną kartę atutową, pozwalającą im wygrywać kontrakty na konkurencyjnym rynku i nierzadko angażują się nie tylko w zwykłe przekazywanie klientom tego, co otrzymają od producentów chipów, ale sięgają po więcej.

W praktyce oznacza to, że dystrybutorzy tworzą własne opracowania zestawów startowych i płytek do ewaluacji takie, które ich zdaniem są najbardziej użyteczne. Jest to ich zdaniem metoda na zacieśnienie relacji z klientami oraz zwiększenie szansy na sprzedaż chipów, bo wiadomo, że projektanci do nowych projektów podchodzą przez pryzmat posiadanych do tej pory narzędzi, dorobku w zakresie oprogramowania itp.

Przekazanie narzędzi za darmo nierzadko okazuje się jedyną szansą na zmianę, ale firmom, które żyją ze sprzedaży, musi to psuć biznes. Konsekwencją umiarkowanego biznesu związanego z narzędziami projektowymi jest to, że dostawcy tych produktów raczej nie traktują ich jako filar na swojej działalności.

Dla dwóch trzecich firm jest to drobny dodatek przynoszący do 10% sprzedaży (rys. 3), liczba firm, które udział ten mają sporo większy (51-75%), nie jest dużo większa (13%), dodatkowo żaden dostawca nie utrzymuje się z omawianych produktów w pełni. Warto spojrzeć również na osiągane obroty ze sprzedaży narzędzi deweloperskich.

Nie są one oszałamiające, bo dla 61% firm z niniejszego zestawienia zamykają się w kwocie 100 tys. złotych rocznie. To naprawdę niewiele, zwłaszcza gdy kwotę tę podzielimy na 12 miesięcy i zauważymy, że ta kategoria zestawienia określa obrót "do" 100 tys.

Firm, których roczna sprzedaż przekracza 1 mln złotych, jest tylko 7%, co można odczytywać tak, że tylko dla nielicznych dostawców narzędzia są wartościową pozycją w ofercie. Zwykle są to firmy od lat zajmujące się tą tematyką, powiązane umowami dystrybucyjnymi z dużymi i znanymi światowymi producentami, czyli innymi słowy zaangażowane.

Gdyby na tej podstawie próbować oszacować wielkość rynku narzędzi deweloperskich w Polsce, można by w przybliżeniu przyjąć, że wynosi on około 15-20 mln złotych w skali roku. Konsekwencją niskiego udziału narzędzi w ogólnym biznesie dla dostawców oraz w sumie niedużej wielkości tego rynku w kraju jest niezbyt silna konkurencja, która przez dwie trzecie ankietowanych specjalistów została oceniona jako zauważalna, a przez co trzecią osobę jako silna (rys. 5).

Wydaje się, że w odróżnieniu od innych, bardziej atrakcyjnych sektorów elektroniki w omawianym obszarze relacje pomiędzy producentami a siecią dystrybucji są trwalsze, sprzedawane produkty mają nierzadko całkiem inne przeznaczenie i odbiorców, że konkurencja na rynku nie jest tak silna jak w innych obszarach branży.

Najwięcej tarć występuje pomiędzy dystrybutorami katalogowymi a resztą dostawców. Ci pierwsi na skutek dużej skali działania mają w ofercie wszystkie znane marki, a ceny nierzadko silnie konkurencyjne w stosunku do reszty, co wynika z ich skali działania.

Tadeusz Górnicki WG Electronics Producenci mikrokontrolerów wspierają konstruktorów za pomocą bezpłatnych środowisk IDE, zestawów startowych, płytek ewaluacyjnych. Na ile jest to działalność korzystna dla rynku narzędzi projektowych, a na ile nie? Niewątpliwie udostępnianie darmowych narzędzi jest korzystne dla klientów. Pozwala bez ryzyka sprawdzić nowy układ lub rozwiązanie i je w ten sposób promuje. Można się w tym dopatrzeć pośrednich korzyści dla rynku narzędzi - generacja zapotrzebowania. Wydawać by się mogło, że z punktu widzenia wieloletniego partnera firm Keil i ARM wolałbym, aby nie było darmowych narzędzi i każdy musiałby kupić je np. u nas. Nigdy jednak nie starałem się, poza brydżem, stawiać kogokolwiek w przymusie. Jest jak w życiu - darmowymi lub tanimi produktami nie da się wszystkiego załatwić. Zwykle dostajemy funkcjonalność i jakość proporcjonalną do zapłaconej ceny. Rzetelni profesjonaliści we wszystkich dziedzinach korzystają z najlepszych, firmowych narzędzi, bo nie mogą sobie pozwolić, że coś będzie szwankować. Obserwuję więc, że użytkownicy darmowego oprogramowania dojrzewają do profesjonalnych rozwiązań i wtedy zgłaszają się do nas. Tym, którzy przekroczyli możliwości darmowych narzędzi, a nadal nimi "rzeźbią", przypominam przysłowie - "z piasku bicza nie ukręcisz". Jakie zmiany na rynku narzędzi projektowych wynikają z rosnącej popularności układów ARM? Główna zmiana ilościowa jest taka, że ARM staje się powszechnie obowiązującym standardem i wypiera na margines inne architektury. Rynek narzędzi dla tychże kurczy się. Zmiana jakościowa wynika z siły wbudowanych w struktury układu mechanizmów debugingu. Wykorzystując bloki CoreSight, ETM, mamy programowo do dyspozycji w czasie rzeczywistym praktycznie wszystkie mechanizmy śledzenia, jakie kiedyś były dostępne tylko w drogich i skomplikowanych emulatorach układowych mikroprocesorów. Daje to pełne możliwości analizy przetwarzania i weryfikacji kodu. ARM m.in. spowodował, że dzień dzisiejszy i przyszłość należy do programowych debuggerów działających w układzie docelowym. Czy narzędzia projektowe są kosztowne z punktu widzenia krajowych firm elektronicznych? Nie ma na tak postawione pytanie jednoznacznej odpowiedzi. Z punktu widzenia firmy, która ma do zrobienia pojedynczy projekt, zakup narzędzi jest relatywnie dużą inwestycją. Zupełnie inaczej wygląda to, jeśli spojrzymy z punktu widzenia firmy robiącej regularnie projekty. Biorąc pod uwagę korzyści, jakie przynosi dobre, sprawdzone narzędzie pracy - zaoszczędzony czas, pewność prawidłowego działania, jakość optymalnie skompilowanego i w pełni przetestowanego kodu - uważam, że profesjonalne oprogramowanie projektowe renomowanych firm jest warte swojej ceny. Płacimy za pracę całego sztabu doświadczonych ludzi, wsparcie techniczne i gwarancje, jakie daje licencjonowany produkt. Dostajemy istotnie więcej, niż oferuje nam darmowe oprogramowanie. Nasze doświadczenie wskazuje, że inwestycja w narzędzia projektowe jest zwykle opłacalna, czyli nie są one de facto kosztowne.

Popularne produkty

Rynek narzędzi projektowych z pewnością zasługuje na określenie różnorodny. To dlatego, że liczba produktów, jakie kryją się pod tym ogólnym terminem jest imponująco duża. W zasadzie każdy bardziej złożony układ programowalny ma przygotowany swój zestaw startowy lub płytkę ewaluacyjną.

Sprzęt ogólnego przeznaczenia obejmuje proste programatory, wersje pracujące równolegle (gang) oraz automaty produkcyjne. Są emulatory, symulatory, debuggery dla co najmniej kilkunastu poszczególnych architektur procesorów, narzędzia JTAG do kontroli poprawności montażu i uruchamiania układów i szereg produktów bardziej specjalizowanych związanych z komunikacją.

Całość tworzy na tyle duży rynek, że w zasadzie niemożliwe jest skoncentrowanie większości udziałów rynkowych w jednej lub kilku firmach. Wystarczy zerknąć do działu poświęconego narzędziom u dowolnego dużego dystrybutora katalogowego jak Farnell lub Mouser, aby przekonać się, że ich oferty liczą tysiące pozycji tych produktów i stale rosną.

Ta różnorodność jest też w pewnej części czynnikiem odpowiedzialnym za słabość rynku, bo pojawiające się co chwila nowe opracowania, kolejne wersje i jeszcze lepsze projekty nie sprzyjają dobremu postrzeganiu tych produktów, zwłaszcza zestawów startowych i narzędzi specjalizowanych.

Na rysunku 6 pokazane zostały wyniki ankiety przeprowadzonej wśród specjalistów zajmujących się omawianą tematyką, na temat tego, które typy narzędzi cieszą się największym powodzeniem i stanowią główny nurt rynku. Zdecydowanie w czołówce lokują się płytki ewaluacyjne i starter kity, a więc produkty specjalizowane, dostarczane często przez dystrybutorów podzespołów.

Znaczenie wszystkich produktów uniwersalnych oraz tych złożonych, o większych możliwościach projektowych, ocenione zostały ponad dwukrotnie słabiej, co sugeruje, że klienci bazują w pracy przede wszystkim na propozycjach przygotowanych przez producentów układów scalonych. Z reguły tej wyłamują się programatory, co można tłumaczyć tym, że jest to podstawowy sprzęt, stosunkowo niedrogi i uniwersalny.

Specjaliści uważają, że narzędzia projektowe dostępne w sprzedaży mają dobrze dopasowane parametry i możliwości do ceny. Takiego zdania była ponad połowa głosujących (rys. 7).

Drugie wskazanie co trzeciej osoby, a więc także silne, mówi, że narzędzia o dużych możliwościach są drogie, co potwierdza wcześniejsze rozważania na temat podziału rynku między narzędzia sponsorowane przez producentów chipów i całą resztę oraz związanej z tym silnej polaryzacji omawianego sektora rynku.

Kolejne zestawienie pokazane na rysunku 8 przybliża znaczenie poszczególnych czynników związanych z ofertą handlową w zakresie narzędzi projektowych. Zaskakująco w stosunku do poprzednich rozważań nie cena okazała się najważniejsza, a parametry techniczne i możliwości.

Rozdźwięk pomiędzy opiniami werbalnymi specjalistów znających rynek narzędzi a tym, jak osoby te głosowały w ankietach, trudno precyzyjnie wytłumaczyć, niemniej wydaje się, że jest to związane z widoczną polaryzacją rynku.

Zdecydowana większość firm z tego zestawienia związana jest z producentami niezależnymi od wytwórców układów scalonych i dystrybutorów komponentów, a więc od tej części rynku, która jest związana z tanimi dotowanymi narzędziami. W tym obszarze ważniejsze są możliwości, uniwersalność oraz wsparcie ze strony dostawcy, cena dla tego typu klientów z pewnością nie jest drogowskazem inwestycji.

Wydaje się, że dostawcy narzędzi prezentowani w niniejszym zestawieniu są powiązani w znacznie większym stopniu właśnie z tą grupą, dlatego prawdą jest, że cena jest na omawianym rynku bardzo ważna, ale ci klienci częściej skoncentrowani są na narzędziach dostarczanych przez producentów chipów.

Robert Kacprzycki właściciel RK-System Czy produkcja narzędzi dla elektroniki w Polsce jest atrakcyjna biznesowo? Produkcja profesjonalnych narzędzi dla elektroniki w Polsce wymaga wprowadzenia dużego zróżnicowania produktów oraz współpracy z dobrymi fachowcami, z którymi w Polsce sytuacja nie przedstawia się najlepiej. Ograniczony rynek na profesjonalne produkty wymaga posiłkowania się sprzedażą poza granicami kraju. Jakich programatorów szukają dzisiaj klienci w Polsce? Polska jest mniej wymagającym rynkiem, jeśli chodzi programatory. Mam tu na myśli liczbę obsługiwanych układów ze względu na to, że większość produktów jest wytwarzana na Dalekim Wschodzie. Ale Polscy klienci zdecydowanie potrzebują produktów z firm, które później udzielą im odpowiedniego wsparcia technicznego w zakresie programowanych układów, oraz poszukują produktów jakościowo dobrych o dużej szybkości działania. W jakim obszarze własna produkcja jest konkurencyjna w stosunku do wytwórców z zagranicy, np. z Chin? Nasze produkty zawierają bardzo zaawansowane rozwiązania konstrukcyjne oparte o struktury FPGA i tu możemy śmiało konkurować z najlepszymi tego świata. Obecnie kończymy prace nad nową serią przyrządów pomiarowych z kompletnie nowym oprogramowaniem, opartym o najnowsze technologie informatyczne. Będzie to miła niespodzianka dla naszych klientów. Produkty te powinny być dostępne w sprzedaży niebawem.

Dostawcy

Dostawców narzędzi do projektowania elektroniki można podzielić na dwie wyraźnie zarysowane grupy o zbliżonych profilach. Pierwszą z nich stanowią dystrybutorzy podzespołów elektronicznych, którzy mają też w ofercie powiązane narzędzia.

Czasem są one wytwarzane przez producentów układów scalonych, czasem przez wyspecjalizowanych producentów zagranicznych, których dystrybutor reprezentuje w kraju. Ten model działalności jest chyba najpopularniejszy, gdyż komponenty i narzędzia są silnie powiązane tematycznie i nierzadko dostępność narzędzi warunkuje sprzedaż podzespołów i odwrotnie.

Przykładem takich przedsiębiorstw w tym raporcie jest WG Electronics, dystrybutor ARM, Keil, iSystem, Phytec, Elnec i kilku innych producentów oprogramowania i narzędzi. Takimi firmami są również MSC znany na rynku m.in. z dystrybucji Renesasa, JM Elektronik, EBV, Contrans TI oraz Microdis oferujący głównie narzędzia dla potrzeb systemów komunikacyjnych.

W grupie tej mieszczą się dystrybutorzy katalogowi: Elfa, Farnell, TME, SOS i Conrad, którzy nierzadko mają silnie konkurencyjną ofertę handlową w porównaniu do reszty dostawców. Drugą grupę tworzą firmy, które produkują samodzielnie narzędzia projektowe: Glyn wytwarzający zestawy startowe z mikrokontrolerami Renesasa i wyświetlaczami, Propox, RK-System, produkujący programatory i emulatory oraz Kristech, And-Tech, BTC (Kamami) i Gotronik.

Nie zawsze to, co jest w ofercie, pochodzi tylko z produkcji własnej. Popularne jest łączenie działalności handlowej z dystrybucyjną i wiele wymienionych firm tak właśnie działa. Na rysunku 9 pokazana została chmurka dostawców, którzy w redakcyjnych ankietach zostali uznani za znane i rozpoznawane na rynku marki w zakresie omawianych produktów.

Są to WG Electronics, RK-System, Propox i Kamami - marka handlowa wydawnictwa BTC Korporacja. Analogiczne zestawienie najpopularniejszych marek zagranicznych prezentujemy na rysunku 10 i co ciekawe, większość znajdujących się na tym wykresie chmurkowym pozycji związana jest z oprogramowaniem.

Wynika to zapewne z tego, że producenci tacy jak Keil czy IAR funkcjonują na rynku od wielu lat i wielu inżynierów miało z ich kompilatorami i narzędziami dla systemów embedded styczność w swojej pracy zawodowej.

Przegląd ofert dostawców

W tabeli 1 przedstawiamy przegląd ofert dostawców narzędzi projektowych. Ma on charakter ogólny bez wnikania w szczegóły techniczne. W podziale na kilka głównych grup produktów podajemy, czy dana firma ma je w ofercie, czy też nie.

W ten sposób tabela z przeglądem ofert spełnia funkcję wskazówki i jest wstępem do dalszych kontaktów. Główne kategorie to programatory, emulatory dla mikrokontrolerów, zestawy uruchomieniowe dla PLD i DSP, zestawy ewaluacyjne, starter kity oraz narzędzia. Taki podział obejmuje znakomitą większość omawianych w tym zestawieniu produktów.

Robert Magdziak

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu
ankietowym przeprowadzonym wśród dostawców narzędzi do projektowania elektroniki w Polsce.