Zasilacze impulsowe dużej mocy to produkty, które muszą być doskonałe od strony technicznej i jednocześnie tanie

Po ponad trzech latach przerwy powracamy do rynku zasilaczy dużej mocy, analizując zmiany, które zaszły w tym okresie, przyglądając się aktualnym trendom i zjawiskom oraz zastanawiając się, jakie perspektywy kryją się przed tą grupą urządzeń. Zapraszamy do lektury.

Sprawność zasilaczy

Rys. 1. Wzrosty i spadki obrotów w latach 2007-2012 dla producentów i dystrybutorów zasilaczy impulsowych dużej mocy w podziale na cztery przedziały procentowe

Najważniejszym atutem, który doprowadził w ostatniej dekadzie do przemiany rynku zasilaczy z wersji liniowych, bazujących na transformatorach sieciowych i zwykłych stabilizatorach szeregowych, były dwa czynniki. Pierwszy wiązał się ze sprawnością zasilaczy, którą wersje impulsowe miały znacznie lepszą od dotychczasowych rozwiązań. Efekt był taki, że dla równoważnej mocy były one mniejsze i lżejsze oraz wymagały mniej intensywnego chłodzenia.

Drugi czynnik związany był z kosztami. Gwałtowny wzrost cen metali w ostatnich latach spowodował, że ceny radiatorów, transformatorów sieciowych przestały być pomijalnie niskie w całkowitych kosztach projektu, a nierzadko stały się dominujące. Do tego doszła drożejąca energia elektryczna oraz obniżki cen zasilaczy impulsowych wywołane efektem dużej skali ich produkcji wynikającej z szybkiego tempa rozwoju rynku na całym świecie. Efekt jest taki, że dzisiaj zasilacz impulsowy jest tańszy od równoważnego zasilacza liniowego, który stał się obecnie rozwiązaniem niszowym, zwłaszcza w zakresie dużych mocy wyjściowych.

Trzeba też zauważyć, że sprawność zasilaczy impulsowych stale rośnie. 10 lat temu 70% było wartością często spotykaną w tych produktach i uznawaną za przyzwoitą, niemniej postęp w zakresie półprzewodników mocy, w materiałach magnetycznych, sterownikach i topologii pracy konwerterów przesunął ten standard o około 15% w górę. Najlepsze jednostki mają sprawność przekraczającą 90%, dzięki czemu są w stanie dostarczyć dużą moc wyjściową bez chłodzenia wymuszonego, mają niewielkie wymiary i są lekkie.

Rola sprawności zasilaczy została dostrzeżona przez przemysł, który szuka w tym obszarze innowacji i ściga się o każdy procent, bo wie, że w ten sposób dokonuje się technologiczną ucieczka do przodu na pozycje niezagrożone przez licznych producentów dalekowschodnich. Znaczenie dużej sprawności dostrzeżono także na terenie UE, gdzie za pomocą dyrektyw takich jak EuP próbuje się ustawić minimalną poprzeczkę sprawności tych jednostek.

Odrębną kwestią jest to, czy klienci kupujący zasilacze impulsowe są zainteresowani dużą ich sprawnością i są w stanie za nią więcej płacić, zwłaszcza na rynku, na którym rządzi bezwzględnie kryterium ceny. Wydaje się, że nabywcy zasilaczy niekoniecznie patrzą do kart katalogowych na wartości procentowe sprawności, ale zwracają uwagę na wymiary, dostępną moc i masę.

Duża sprawność przetwarzania energii dla producentów to też szansa na obniżkę kosztów produkcji, bo im efektywniejsza jednostka, tym mniej trzeba do niej metali i tworzyw. Innymi słowy sprawność jest ważnym czynnikiem selekcji produktów, niemniej nie zawsze postrzeganym wprost jako procent, za to zawsze w powiązaniu z ceną produktu. To dlatego, że najnowsze rozwiązania, te istotnie lokujące się powyżej 90%, są relatywnie znacznie droższe od też dobrych jednostek, ale nie aż tak bardzo zaawansowanych.

Jakość zasilaczy

Rys. 2. Ocena wyników sprzedaży zasilaczy w pierwszej połowie 2013 roku

Duża sprawność to zjawisko, które korzystnie przenosi się także na kolejny bardzo ważny parametr i czynnik selekcji produktu, jakim jest dzisiaj niewątpliwie jakość. Wysoko sprawny zasilacz, który nie grzeje się nawet przy dużej mocy wyjściowej, jest też w stanie zapewnić dłużej bezawaryjną pracę. Producenci przykładają dużą wagę do tego, aby ich produkty były niezawodne w aspekcie długoterminowym i odporne na stany nieustalone, przeciążenia i błędy, bo w ten sposób budują znaczenie swojej marki, konkurują z tanimi dostawcami i przekonują klientów, że zasilacze impulsowe potrafią zapewnić wysoką funkcjonalność.

Od strony układowej zasilacze wyposaża się dzisiaj we wszechstronne układy zabezpieczające, rozbudowane filtry wejściowe, sterowniki zapewniające sygnalizację stanu zasilacza i podobne obwody ochronne na tyle skuteczne, że awaria na skutek przeciążenia, stanu nieustalonego lub zwykłego błędu podczas montażu instalacji staje się praktycznie niemożliwa.

Cyfryzacja zasilaczy - czy są w niej tylko zalety?

Rys. 3. Struktura obrotów dostawców zasilaczy impulsowych dużej mocy - 36% firm ma obroty ich sprzedaży poniżej 100 tys. zł w skali roku

Wiele nowych konstrukcji zasilaczy dużej mocy to konstrukcje cyfrowe, bazujące na szybkich mikrokontrolerach. Od tradycyjnych konstrukcji różnią się one tym, że zamiast analogowego sterownika PWM lub układu kontrolnego o podobnej funkcjonalności sterującego tranzystorami przełączającymi, wykorzystuje się podobne zasoby mikrokontrolera. To samo dotyczy wzmacniacza napięcia błędu i obwodów pomiarowych dokonujących kontroli prądów i napięć na wyjściu, np. w celu realizacji zabezpieczeń, które w wersji cyfrowej buduje się w oparciu o układy peryferyjne mikrokontrolera sterującego.

Cyfrowy zasilacz ma sporo zalet, bowiem pozwala zrealizować w prosty sposób wiele przydatnych układów, jak techniki sterowania oszczędnościowego stopniem mocy przy niskich obciążeniach (np. gubienie impulsów), zapewnia możliwość programowania parametrów, na przykład wartości ograniczenia prądowego, progów zadziałania zabezpieczenia termicznego, dokładnej regulacji napięcia wyjściowego, sygnalizacji, monitoringu stanu i podobnych. Cyfryzacja ułatwia zarządzanie podziałem mocy przy połączeniu równoległym oraz sprawdza się w specjalizowanych wersjach, na przykład takich, które współpracują z akumulatorem buforowym, pełniąc funkcję zasilania gwarantowanego.

Nic więc dziwnego, że cyfrowe układy sterowania zasilaczami pojawiają się coraz liczniej na rynku i wiele firm chwali ich parametry. Mało kto mówi jednak o wadach, które giną w potoku zalet i funkcjonalności, a niestety niekiedy mogą być istotne. Najważniejszą wadą sterowania cyfrowego jest powolność działania układów wewnętrznego sprzężenia zwrotnego.

Tabela 1. Przegląd ofert dostawców zasilaczy dużej mocy

Gdy na przykład prąd obciążenia zasilacza skokowo wzrośnie, napięcie na jego wyjściu chwilowo maleje. Po krótkiej chwili układ regulacji dokonuje korekty wysterowania stopnia mocy i napięcie podnosi się do wartości nominalnej. To, jak szybko dokona się taka korekta, jest bardzo ważnym parametrem zasilacza, bowiem im ten czas jest dłuższy, tym chwilowy spadek napięcia wywołany wzrostem obciążenia jest większy. Gdy reakcja zasilacza na skok prądu jest za wolna, może dojść nawet do zakłócenia działania zasilanych obwodów cyfrowych, które zareagują nieprawidłowo na skutek krótkotrwałego zaniku (szpilki) napięcia.

Za tę reakcję odpowiedzialny jest układ sprzężenia zwrotnego, który w rozwiązaniu analogowym działa bardzo szybko. W wersji cyfrowej, przetwornik A/C i oprogramowanie mikrokontrolera realizujące tę funkcję nie zapewniają, takiej szybkości reakcji, większa złożoność układu sprzężenia zwrotnego w wersji cyfrowej może powodować też oscylacje. Stąd dobry zasilacz cyfrowy wymaga szybkiego procesora, przemyślanych rozwiązań oprogramowania i konfiguracji, a to nie jest proste zagadnienie do opanowania przez producenta.

Specjalizacja zasilaczy coraz bardziej widoczna

Rys. 4. Udział procentowy sprzedaży dotyczącej zasilaczy impulsowych dużej mocy w całkowitych obrotach firmy - aż dla 63% dostawców produkty te są drobnym uzupełnieniem ofert

Zasilacz jest z natury produktem uniwersalnym i przydatnym w praktycznie każdej sytuacji, niemniej patrząc na ofertę rynku, widzimy, że producenci coraz liczniej tworzą wersje specjalizowane ukierunkowane na specyficzne zastosowania. Nie są to zmiany rewolucyjne ani też nie zmieniają podstawowej funkcjonalności tych produktów, ale raczej uwalniają projektantów od konieczności dodawania dodatkowych układów pomocniczych, płytek realizujących specyfikę aplikacyjną, które zostają zaszyte wewnątrz obudowy.

Takie specjalizowane wersje współpracują z akumulatorami buforowymi, ładując je i wykorzystując jako awaryjne źródło energii, zasilają diody LED stałym prądem, mają wzmocnioną izolację, co jest potrzebne w medycynie, a po stronie rozwiązań mechanicznych są to wersje na szynę TS35. Równolegle do rozwoju energooszczędnej elektroniki zmieniają się systemy zasilania gwarantowanego, niezbędnego do wielu produktów informatycznych, automatów sprzedaży, systemów informacyjnych i podobnych urządzeń.

Coraz rzadziej są one budowane za pomocą wydzielonych UPS-ów dostarczających zasilania równoważnego napięciu sieci energetycznej. Raczej wykorzystują niewielki akumulator dołączony do szyny pośredniej systemu zasilającego lub zasilacza z wbudowanym układem ładowania, który po zaniku napięcia sieci jest w stanie korzystać z niego jako chwilowego źródła energii. Tak jest wygodniej i taniej, stąd coraz liczniej pojawiają się na rynku jednostki, do których można dołączyć zewnętrzne standardowe ogniwa.

Zjawiska na rynku

Rys. 5. Konkurencja na rynku zasilaczy oceniana jest jako silna lub nawet bardzo silna

Zasilacze impulsowe są dzisiaj produktem standardowym, w dużej mierze katalogowym i dostępnym z wielu różnych źródeł. Mimo że od strony funkcjonalnej nie są to produkty złożone, nierzadko klienci dobierają zasilacz bez większej analizy parametrów, kierując się tylko i wyłącznie ceną, traktując kwestie zasilania po macoszemu. Jest to z pewnością wynik tego, że produkty te w znacznej części trafiają pod strzechy.

Rynek systemów zasilających jest z pewnością szeroki i obejmuje wiele branż i grup odbiorców. Ale jednocześnie ściąga wielu dostawców: producentów krajowych i dystrybutorów oraz wyraźnie widoczne firmy zajmujące się dostarczaniem komponentów automatyki przemysłowej, dla których własny zasilacz jest nierzadko obowiązkową pozycją w katalogu. Dzisiaj każdy może zostać importerem zasilaczy. Niestety bardzo często nie jest to poparte wystarczającą wiedzą techniczną ani też zainteresowaniem jakością. Taka sytuacja powoduje dostępność tanich jednostek, które często nie spełniają nawet podstawowych parametrów.

Firmy sygnalizują, że na rynku pojawia się coraz więcej zasilaczy, których jedyną zaletą jest niska cena, takich importowanych z Dalekiego Wschodu i dostępnych wśród wielu firm niekoniecznie kojarzonych z elektroniką. Wzrost automatyzacji procesów produkcyjnych, rosnąca rola komputerów, systemów embedded, aplikacji digital signage ciągnie popyt, ale silna konkurencja prowadzi jednocześnie do dużej erozji cen. Efekt jest taki, że dzisiaj jest to rynek trudny, o chłonności zależnej od bieżącej koniunktury w gospodarce UE.

Ostatnie lata zaostrzyły warunki funkcjonowania krajowej sfery produkcji w obszarze elektroniki. W największym stopniu powodem jest oczywiście spowolnienie gospodarcze, ale również ogólny wzrost kosztów działalności (praca, energia), coraz większe wymagania środowiskowe, a także nieustannie postępująca globalizacja, która łamie naturalne bariery rynku wyznaczane przez granice administracyjne państw. Zasilacze są produktami, na które wymienione czynniki wpływają wyraźnie, ale kilka lat temu była to stymulacja pozytywna, wynikająca z tego, że produkty te zapewniały oszczędności: miejsca, materiałów, wagi, energii, dzisiaj często trend zmienia się na przeciwny i szuka się w zasilaczach szans na redukcję kosztów.

Co słychać na rynku?

Rys. 6. Zestawienie obrazujące, które czynniki oferty handlowej są w największym stopniu brane pod uwagę przez klientów przy wyborze dostawcy zasilaczy

Bez wątpienia coraz większa liczba dostawców zasilaczy impulsowych, wraz z szeroką ofertą produktów katalogowych dostępnych z półki, powoduje, że nawet przy szerokim rynku, obejmującym wszystkie sektory techniki, chłonność jest ograniczona. Bariera ta jest też praprzyczyną dość silnej presji cenowej w relacjach pomiędzy dostawcami i klientami, bowiem przy ograniczonym popycie i silnej konkurencji ze strony importerów tanich zasilaczy z krajów Dalekiego Wschodu, ceny i marże nie są wysokie i nierzadko minimalne.

Zależności te widać na rysunku 1, gdzie zostały zaprezentowane zmiany sprzedaży zasilaczy w ciągu ostatnich 6 lat. Dane za lata 2007-2009 uzyskane zostały w badaniu ankietowym, jakie przeprowadziliśmy 3 lata temu, gdy w "Elektroniku" był publikowany raport na ten sam temat, a te za lata 2010-2012 z aktualnej ankiety.

Z wykresu można wnioskować, że wzrosty sprzedaży zapewniane przez zasilacze są raczej umiarkowane i mniejsze niż dla wielu innych komponentów elektronicznych. Widać też, że powiązanie sprzedaży z aktualną sytuacją na rynku jest dość silne, bo w okresach trudniejszych pojawiają się znaczące spadki sprzedaży, a w tych lepszych latach sytuacja odbudowuje się powoli. W tych okolicznościach ubiegły rok można uznać za całkiem niezły dla tego biznesu.

Należy też pamiętać, że zasilacze dużej mocy, jakimi zajmujemy się w tym opracowaniu, to produkty o coraz węższym spektrum aplikacyjnym. Wprawdzie trafiają one do wielu grup odbiorców, ale z uwagi na stały trend redukcji mocy, coraz większą sprawność instalacji urządzeń i systemów, zapotrzebowanie na jednostki zasilające powoli przenosi się w stronę małych mocy. Zjawisko to jest odpowiedzialne za silne powiązanie popytu na zasilacze dużej mocy z aktualną sytuacją w gospodarce, bowiem takie urządzenia w największym stopniu trafiają do inwestycji, dużych projektów, tych realizowanych w przetargach.

Na rysunku 2 zebrano opinie specjalistów na temat tego, jaka dla sprzedaży zasilaczy była pierwsza połowa 2013 roku. Zdaniem blisko połowy pytanych osób okres ten był dość dobry, ale też blisko co trzeci głos padł na to, że pierwsze 6 miesięcy okazało się słabe. W porównaniu do wyników za cały 2012 rok, widać, że dane za 2013 są nieco gorsze, ale nie dużo gorsze. Jak na to co dzieje się w całej gospodarce, opinie te dowodzą o silnej kondycji krajowej elektroniki, która trzyma się mocno.

Rysunek 3 przestawia strukturę obrotów dostawców zasilaczy ze sprzedaży tych urządzeń. Dla co trzeciej firmy wymienionej w tabeli 3 sprzedaż w skali roku nie przekracza 100 tys. złotych. To niewiele, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę, że są to urządzenia relatywnie drogie, w porównaniu do większości komponentów elektronicznych. Sprzedażą przewyższającą 1 mln złotych rocznie może się pochwalić około 15% dostawców, co oznacza, że niewiele firm specjalizuje się w tej tematyce.

Zasilacz, czyli standardowy komponent systemowo-instalacyjny, jest w znakomitej większości dodatkiem i uzupełnieniem wielu innych produktów. Poza zestawieniem obrotów widać to zjawisko na wykresie z rysunku 4, gdzie pokazano udział, jaki mają zasilacze impulsowe dużej mocy w całej sprzedaży dla dostawców z tabeli 3. Dwie trzecie uzyskuje z tych produktów nie więcej jak 10% obrotów, a liczba firm, które specjalizują się w tej tematyce, czyli producentów krajowych plus jeden dystrybutor, to jedynie 15% ogółu wszystkich dostawców.

Zgodnie z wcześniejszymi rozważaniami zdaniem ankietowanych specjalistów konkurencja na rynku zasilaczy jest uznawana za silną lub nawet bardzo silną (rys. 5). Być może jest to też powód, dla którego sieć dystrybucji nie postrzega w omawianych produktach wyrobów, na których można by oprzeć biznes i w zasadzie od tej reguły można podać tylko jeden wyjątek - MPL.

Struktura ofert uwidacznia wiele zjawisk na rynku

Rys. 7. Ocena, dla jakich typów zasilaczy konkurencja na rynku jest największa

Na rysunku 6 pokazano zestawienie kryteriów, które są istotne dla klientów kupujących tytułowe urządzenia. Zgodnie z wcześniejszymi rozważaniami na pierwszym miejscu znalazła się cena. Wskazali na nią prawie wszyscy ankietowani, co samo w sobie jest jakimś wydarzeniem, bowiem takiej jednomyślności praktycznie nigdy wcześniej w naszych opracowaniach nie było. Z pewnością ustawienie ofert głównie na niskie ceny nie służy zapewnieniu wysokich parametrów technicznych i jakości wykonania zasilaczy, mimo że te czynniki także zostały ocenione przez specjalistów jako bardzo istotne. Można nawet powiedzieć, że nie da się zapewnić jednocześnie na wysokim poziomie czterech najważniejszych kryteriów z wykresu 6, bo jest to nieco sprzeczne.

Na rynku krajowym klienci zawsze poszukiwali produktów tanich, ale dobrych jakościowo, tych "mercedesów w cenie fiata" i dzisiaj chyba nikogo to już nie dziwi. Niemniej w przypadku zasilaczy jest to zjawisko znacznie silniejsze. Warto ponadto zwrócić uwagę, że marka producenta w przypadku zasilaczy nie jest czymś istotnym na tym rynku, bowiem na wykresie ulokowała się na samym dole. W odróżnieniu od wielu innych komponentów elektronicznych tutaj klienci są otwarci na propozycje i nie zamykają się w ciasnych łamach "tylko firma x". Być może dlatego, że nierzadko marka zasilacza to tylko nalepka na obudowie.

Tak samo jak każdy może być dzisiaj importerem zasilaczy, tak również i producentem. Wystarczy zamówić u jednego z wielu znanych producentów OEM na Tajwanie model katalogowy z własną nalepką i logo lub zlecić im wyprodukowanie zasilacza wg indywidualnego projektu. Takich kontraktowych producentów zasilaczy i dostawców OEM tych produktów jest około setki, np. Delta, Lite-On, Ener-Max, FSP, Channel Well, Sirtec i wiele, wiele innych.

W Internecie można znaleźć kompletne tabele deszyfrujące poszczególne marki handlowe wskazujące, kto kryje się za nimi jako faktyczny wytwórca. Bazą do nich są podawane na jednostkach numery certyfikacji UL, które można wpisywać w bazie danych www. ul.com i odczytywać, jaka firma kryje się za marką handlową.

Podobnie jest z dostępnością wersji na zamówienie. Jeszcze dziesięć lat temu był to ważny atut i czynnik przewagi krajowych producentów oraz dostawców blisko związanych z producentami zagranicznymi, którzy byli w stanie dostarczyć dopasowane do wymagań aplikacyjnych produkty. Dzisiaj już to nie ma znaczenia, bo szerokie spektrum dostępnych wyrobów katalogowych, pokrywających znakomitą większość potrzeb i wykonań, sprowadziło wersje indywidualne do rynkowej niszy.

Dotyczy to zwłaszcza zasilaczy dużej mocy, powyżej 250 W, które rzadko są docelowym źródłem energii, raczej zasilają mniejsze obwody i systemy wyposażone we własne konwertery. Współczesne systemy mają w wielu przypadkach topologię rozproszoną, wykorzystują pośrednią magistralę o typowym napięciu np. 48 lub 24 V i tym samym dają się konstruować z powodzeniem z dostępnych w handlu gotowych jednostek.

Branże i główni odbiorcy

Rys. 8. Zestawienie obrazujące, które typy jednostek zasilających sprzedają się najlepiej

Na rysunku 7 pokazano zestawienie poszczególnych typów zasilaczy pod kątem konkurencji, a na rysunku 8 pod kątem wielkości sprzedaży. Oba wykresy wskazują jednoznacznie, że duży potencjał rynkowy kryje się w wersjach przeznaczonych do montażu na szynie DIN, a więc tych kierowanych głównie do przemysłu. Jednostki te cieszą się dużym powodzeniem wśród klientów, a dzięki dużej sprawności nawet z małych pod względem wymiarów urządzeń daje się uzyskać kilkaset watów mocy. Poza zasilaczami na szynę wysoko oceniono także pozycję specjalizowanych urządzeń do zasilania diod LED, ale one akurat lokują się w dolnych granicach mocy omawianych produktów.

Żadnym zaskoczeniem nie jest też zestawienie branż, które są postrzegane jako najwięksi odbiorcy urządzeń zasilających dużej mocy (rys. 9) - czołowe dwie pozycje przypadły dla obszaru kojarzonego z przemysłem. Dość wysoko sklasyfikowana została także branża security, zajmująca się ochroną mienia, gdzie zasilacze są częścią złożonych instalacji łączących w ramach jednego systemu monitoring za pomocą kamer, systemy kontroli wejść i wyjść, nierzadko też urządzenia do rejestracji czasu pracy. Jak widać takich instalacji w obiektach może być wiele, stąd zapewne wynika dość wysoka pozycja w zestawieniu na rysunku 9 branży security.

Mimo że na rynku są producenci celujący w produkcję zasilaczy dla zastosowań medycznych, jak na przykład XP Power, znaczenie tych produktów na rynku wydaje się niewielkie. Podobnie jest zresztą w wielu specjalistycznych dziedzinach, czego przykładem mogą być aplikacje transportowe. Wynika to z wymagań prawnych związanych z certyfikacją oraz tego, że w wielu tak specyficznych aplikacjach nie wykorzystuje się rozwiązań seryjnych.

Dostawcy zasilaczy uniwersalnych

Rys. 9. Branże, które są największymi odbiorcami zasilaczy impulsowych w Polsce w ujęciu wartościowym

Zasilacze obecnie oferuje znakomita część dystrybutorów podzespołów elektronicznych, zarówno ci specjalizowani, jak i w firmy katalogowe, a także przedsiębiorstwa związane z produktami dla automatyki i przemysłu, elektrotechniką i wyrobami elektroinstalacyjnymi, m.in. hurtownie elektrotechniczne. Szczególnie w ostatnich pięciu latach znacząco przybyło dostawców zasilaczy, co nie uszło uwadze specjalistów w badaniu ankietowym - 53% odpowiedzi potwierdziło, że liczba dostawców zasilaczy w kraju cały czas rośnie.

Prowadzi to nie tylko do zaostrzenia warunków działania i spadku marż handlowych, ale także do rozdrobnienia i niechęci dostawców do inwestowania wysiłku (wsparcie techniczne, promocja sprzedaży) w rozwój tej części biznesu. Rozdrobnienie rynku zasilaczy widać też po tym, że do grona dostawców tych urządzeń dołączają firmy, dla których tematyka ta jest dość odległa od głównego profilu rynkowego. Coraz więcej dystrybutorów nie dysponuje wystarczającą wiedzą techniczną w zakresie oferowanych zasilaczy, co niestety jest pochodną rosnącej popularności omawianych wyrobów i znakiem obecnych czasów.

Dostawcy zasilaczy impulsowych dużej mocy to kilka firm zajmujących się ich produkcją, do których można zaliczyć m.in. Merawex, Imcon-Intec, Polwat, Pulsar i Elplast. Pierwsze trzy związane są z przemysłem, automatyką i systemami zasilania gwarantowanego w systemach przeciwpożarowych, dwie ostatnie z systemami alarmowymi oraz niszowymi aplikacjami oświetleniowymi itp.

Tabela 2. Dane kontaktowe do firm wymienionych w tabeli 1

Krajowi producenci zasilaczy obecnie tworzą jednostki ukierunkowane na rynkowe nisze i specjalistyczne zastosowania o dużych wymaganiach funkcjonalnych, takie, które trudno obsłużyć produktami wielkoseryjnymi. Taką ewolucję widać w Elplaście (zasilacze dla LED), Polwacie i u innych. Producenci zasilaczy coraz częściej łączą również produkcję z dystrybucją oraz usługami, co z pewnością jest słuszne, bo daje szanse na posiadanie szerszej oferty, z produkcją ustawioną pod najbardziej rentowne projekty, bez wyważania otwartych drzwi.

Zasilacze oferują też producenci transformatorów: Indel, Breve Tufvassons i Noratel, niemniej zwykle nie są to autorskie opracowania tych producentów, a produkty dystrybucyjne dobrze powiązane z głównym nurtem działalności. Drugą dużą i wyraźną grupę przedsiębiorstw tworzą dostawcy systemów automatyki, którzy oferują zasilacze będące jednym z elementów rozbudowanych systemów sterowania i kontroli w przemyśle. Takie firmy w raporcie to m.in. Omron, OEM, Impol-1, Astat, Balluff , Elmark i Eltron, RAControls. Z pewnością zasilacze są dla nich ważnym elementem kompleksowej oferty handlowej.

Dostawcy, dla których zasilacze wydają się istotną częścią biznesu, m.in. dzięki powiązaniu ze znanym i cenionym na rynku producentem, to firmy MPL Power Elektro, Amtek, Gamma.

Ostatnia grupa to większe firmy dystrybucyjne, w tym wszystkie katalogowe, które sprzedają zasilacze różnych typów i dla wielu typów klientów, bez specjalnego ukierunkowania i posiadające w ofertach zróżnicowaną grupę produktów. Takie firmy to m.in. Farnell element 14, TME, RS Components, Conrad Electronic, SOS electronic oraz BNS, Elhurt, Maritex, Masters, Micros, Codico-Payda.

Zasilacze do systemów pomiarowych, badań i miernictwa

Rys. 10. Najbardziej rozpoznawalni dostawcy zasilaczy w Polsce

Mówiąc o zasilaczach dużej mocy, najczęściej myśli się o uniwersalnych jednostkach o stałych parametrach wyjściowych, przeznaczonych do pracy w systemach i instalacjach przemysłowych, budynkowych i innych charakterystycznych dla gotowych i skończonych w sensie realizacji projektów. Ale poza tym obszarem funkcjonuje dość ważna i na pewno niemała grupa zasilaczy kojarzonych z rynkiem aparatury pomiarowej. Przez wiele lat zasilacze takie były stałym elementem pracowni konstrukcyjnych i laboratoriów i wielu miejsc, gdzie dokonywano pomiarów urządzeń elektroniki, wykorzystując je do zasilania badanego sprzętu.

Zasilacze takie różnią się głównie tym, że pozwalają na regulację napięć i prądów wyjściowych w szerokim zakresie, mają bardzo dobre parametry stabilizacji i czystości napięcia wyjściowego, zawierają często kilka niezależnych kanałów wyjściowych i mogą być sterowane z komputera, pełniąc funkcję elementu systemu pomiarowego. Takie zasilacze są na rynku od dziesiątek lat i niewątpliwie trudno nazwać je nowością, raczej są to potrzebne urządzenia niszowe.

Ale w ostatnich latach zasilacze tego typu zaczęły być wykorzystywane także w sferze produkcji, podczas testowania jakości i badań automatycznych, gdzie odgrywają rolę podobną do generatorów arbitralnych dużej mocy, generatorów zaburzeń w sieci zasilania oraz części testerów odpowiedzialnej za badania wytwarzanych urządzeń pod kątem współpracy ze źródłem zasilania. Zasilacze takie pozwalają na swobodne programowanie parametrów wyjściowego przebiegu "w locie" i tym samym są wygodnym elementem systemów pomiarowych i testerów ATE. Takie produkty znaleźć można w ofertach firm EM Test, Meratronik, HIK Consulting.

Jak nas widzą inni?

Rys. 11. Najbardziej rozpoznawalne w kraju zagraniczne marki w zakresie zasilaczy

Nieodłączną częścią przeprowadzanego w ramach przygotowania do tworzenia raportu badania ankietowego są pytania, które krajowe firmy dostarczające zasilacze mają najsilniejszą pozycję w tym obszarze rynku a także, które marki zagraniczne są najlepiej rozpoznawalne. Dane te pozwalają przygotować minirankingi obrazujące pozycje zajmowane przez poszczególne firmy. Rezultaty pokazane są na rysunkach 10 i 11.

Oczywiście takie zestawienia nie odzwierciedlają wyników finansowych ze sprzedaży ani też nie można na ich podstawie wnioskować o udziałach poszczególnych firm w rynku. Z tym jest niestety wielki kłopot, gdyż pytania o osiągane obroty zawarte w ankietach przez dostawców bywają pomijane, co nie pozwala wyliczyć udziałów ani też oszacować wielkości krajowego rynku zasilaczy dostępnego dla dystrybucji. Niemniej nikt nie zna lepiej rynku od samych firm, które instynktownie muszą znać potencjał swoich konkurentów.

Dlatego przy dostatecznie dużej liczbie odpowiedzi taki miniranking powinien w przybliżeniu odzwierciedlać stan rzeczywisty. Oba zestawienia prezentujemy w postaci wykresów chmurkowych, które dobrze się sprawdzają w analizie takich danych. Nazwy wymieniane w ankietach są w nich wypisywane czcionką o wielkości proporcjonalnej do liczby powtórzeń danego hasła. Im zatem firma lub marka bardziej popularna i rozpoznawalna, tym bardziej staje się widoczna w tym zestawieniu.

Zgodnie z rysunkiem 10 czołówkę dystrybucyjną tworzą w Polsce MPL Power Elektro, TME, Merawex, Polwat, oraz Astat, Amtek i Tatarek. Z kolei do znanych marek zagranicznych zaliczone zostały Mean Well, Siemens, i Phoenix Contact. Zasilacze impulsowe są dzisiaj produktami popularnymi i rzadko w stosunku do istniejącej liczby dostawców promowanymi. Stąd nazwy producentów niełatwo zapadają w pamięć. Dopiero gdy sieć sprzedaży stanie się szeroka oraz pojawi się dystrybutor zaangażowany w promocję marki, po kilku latach jest szansa na zmianę postrzegania przez środowisko branżowe. MPL jest dowodem prawdziwości takiej tezy.

Przegląd ofert

Tabela 3. Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące

W raporcie skupiamy się na zasilaczach impulsowych dużej mocy, dla których granica umownie została określona na więcej niż 50 W mocy wyjściowej. Zestawienie obejmuje głównie zasilacze w obudowie przeznaczone do montażu w szafach sterowniczych, wewnątrz i na zewnątrz urządzeń i systemów w elektronice konsumenckiej, energetyce, przemyśle i branżach pokrewnych. Ogólny przegląd ofert pod tym kątem zamieszczony został w tabeli 1, a w tabeli 2 podajemy dane adresowe do dostawców wraz z wymienieniem głównych marek produktów, jakie firmy te mają w ofercie.

Robert Magdziak

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród dostawców zasilaczy w Polsce.