Przekaźniki elektromagnetyczne uznawane są za produkty perspektywiczne, zawsze obecne i istotne, a nowe pomysły w zakresie miniaturyzacji, wysokiej jakości wykonania, niskiego poboru mocy przez cewkę elektromagnesu w tych elementach zawsze są interesujące dla środowiska branżowego.
Zapraszamy do zapoznania się z obszerną analizą krajowego rynku przekaźników, w której przyglądamy się zjawiskom panującym w tej branży i staramy się uchwycić wszystkie istotne trendy techniczne.
Czynniki pozytywnie kształtujące rynek
Rys. 1. Zestawienie najważniejszych trendów technicznych, które kształtują funkcjonalność nowych typów przekaźników wchodzących na rynek
Z pewnością do czynników prowzrostowych można zaliczyć szybki rozwój automatyki i elektroniki profesjonalnej, a także pokrewnych branż, jak infrastruktura budynkowa, komunalna, transportowa. W wielu takich obszarach korzysta się z przekaźników, które sterują elementami wykonawczymi (zawory, silniki, oświetlenie), tworzą tzw. małą automatykę, zapewniając jednocześnie wysokie parametry użytkowe.
Projekty i inwestycje związane z wymienionymi obszarami są efektem działań krajowych przedsiębiorców, nierzadko korzystających z programów wsparcia określanych ogólnie jako innowacyjna gospodarka, a także jako efekt zleceń zagranicznych producentów i przenoszenia produkcji do Polski. W efekcie, nawet jeśli w motoryzacji są spadki, a w innych obszarach elektronika oraz przekaźniki półprzewodnikowe SSR ograniczają popyt, to i tak wymienione zjawiska pozytywne przeważają.
Potwierdzają to wyniki naszej redakcyjnej ankiety oraz zebrane opinie specjalistów, którzy oceniają krajowy rynek tych elementów jako umiarkowanie wzrostowy, w którym jednak sytuacja jest silnie uzależniona od obecnych i przyszłych inwestycji w gospodarce. Ostatnim czynnikiem sprzyjającym rozwojowi rynku jest silna konkurencja.
Wielu producentów z różnych stron świata walczy o klienta ceną, jakością, zaawansowaniem technicznym, co zwiększa dostępność tych elementów. Mnóstwo popularnych przekaźników nie ma charakteru własnościowego, a więc konstrukcji przypisanej do jednej marki producenta. Pasujące odpowiedniki innych wytwórców łagodzą rynkowe napięcia związane z czasem oczekiwania na dostawę, tworząc równoległe źródła dostaw i ograniczają możliwość podnoszenia cen.
Przekaźniki odpowiedniki są wyraźnie zarysowaną cechą tego rynku, odróżniającą go np. od złączy. Przy konserwatywnym nastawieniu klientów do nowości dostępność odpowiedników jest, z punktu widzenia rozwoju i zaspokojenia potrzeb klienta, bardzo pozytywna. Warto też dostrzec, że liczba producentów przekaźników, jacy funkcjonują w Polsce, systematycznie się powiększa, przy czym wzrost dokonuje się o nowe marki dalekowschodnie, wprowadzane przez firmy dystrybucyjne zajmujące się sprzedażą podzespołów elektronicznych.
Rynkowe kłopoty nie są zaskoczeniem
Rys. 2. Wzrosty i spadki obrotów dla krajowych dostawców przekaźników elektromagnetycznych za lata 2010-2012
Największym problemem rynku przekaźników jest z pewnością nie najlepsza koniunktura w gospodarce, cały czas będąca najważniejszym czynnikiem determinującym rynkowy popyt w kraju w wielu sektorach. Co więcej, w ostatniej dekadzie w technologii przekaźników zaszło sporo korzystnych zmian poprawiających jakość i trwałość tych elementów, przez co działy utrzymania ruchu w przemyśle kupują obecnie relatywnie mniej tych elementów niż kiedyś.
Poza tym w wielu aplikacjach konsumenckich, telekomunikacyjnych pojawiły się przekaźniki półprzewodnikowe, przez co sprzedaż nowych elementów ukierunkowana jest głównie na nowe systemy, instalacje i urządzenia specjalistyczne i profesjonalne oraz nowe projekty w takich obszarach. Skoro zatem w takich obszarach mamy cięcia i spadki, umiarkowana sprzedaż w kraju jest prostą konsekwencją tych zjawisk.
Przechodzenie na sterowanie elektroniczne degraduje zauważalnie rozwój rynku i sprawia, że rozwój nie rozkłada się równomiernie na poszczególne branże. Przekaźniki SSR to nie tylko komponenty standardowe dostępne na rynku, ale także przełączniki wbudowane do sterowników, regulatorów i innych elementów wykonawczych. Są one coraz popularniejsze, zwłaszcza w aplikacjach nienarażonych na stany nieustalone (np. grzewczych).
Podobnie jest w motoryzacji, która sięga po przekaźniki elektroniczne, gdyż zmienia się w niej generalnie podejście do konstrukcji instalacji elektrycznej w pojazdach. Dawniej samochody zawierały puszkę z przekaźnikami i bezpiecznikami, od której prowadzono oddzielne kable do poszczególnych odbiorników. Nowe pojazdy mają coraz częściej oddzielne przekaźniki elektroniczne wbudowane w odbiorniki i sterowane cyfrowo z magistrali CAN (tzw. IPS - Intelligent Power Switch). Dzięki temu instalacja pojazdu zawiera znacznie mniej przewodów.
Kolejnym problemem na rynku są dość długie czasy dostaw omawianych komponentów do produkcji. Wynika to trochę z zawirowań kryzysowych, czyli ograniczenia zapasów u klientów na rzecz kupowania na bieżąco potrzebnych ilości. A wiadomo, że przy szerokim asortymencie wyrobów żaden producent nie jest w stanie wytworzyć w krótkim czasie większej ilości. Zresztą redukcja zapasów magazynowych dotyczy też producentów, którzy także ograniczają ilości komponentów trzymane w magazynach, bo są to dla nich wymierne koszty, a silnie konkurencyjny rynek zmusza do bacznego przyglądania się firmowym kosztom.
Długie czasy dostaw to następny problem, jaki mamy na rynku przekaźników od kilku lat i niestety tak naprawdę nie wiadomo, kiedy sytuacja się ustabilizuje. Skalę tego zjawiska może zobrazować to, że realizacja zamówień w większej skali, na przykład ze strony kupujących przekaźniki dystrybutorów, zabiera minimum pół roku potrzebnego na produkcję i transport zamówienia. Rynek jest rozregulowany, bo jak wspomniano, z jednej strony małe i średnie firmy redukują zapasy, z drugiej te największe, obawiając się zakłóceń w dostawach, takie zapasy tworzą.
Jedynym pozytywnym zjawiskiem zachodzących zmian może być to, że zdaniem ankietowanych specjalistów jesteśmy świadkami kończącej się ery tanich przekaźników z Dalekiego Wschodu. Automatyzacja produkcji po stronie produktów markowych oraz wzrost kosztów pracy i surowców zawęziły widełki cenowe pomiędzy najlepszymi i najtańszymi markami i wyrzuciły na margines wiele tanich niemarkowych firm chińskich.
|
Nowości i trendy technologiczne w przekaźnikach
Rys. 4. Tylko co trzeci ankietowany specjalista uważa, że konkurencja na rynku przekaźników jest bardzo silna
Od lat jednym z najważniejszych trendów rozwojowych rynku przekaźników elektromagnetycznych jest miniaturyzacja. Nowe wykonania wchodzące na rynek nie tylko mają mniejsze gabaryty, ale także nierzadko jednocześnie zwiększoną obciążalność styków, przez co moc łączeniowa przypadająca na jednostkę objętości tego elementu wyraźnie wzrosła.
Współczesny przekaźnik elektromagnetyczny jest też konstrukcją znacznie bardziej odporną na wpływ środowiska i warunki występujące podczas produkcji (automatyczny montaż, mycie i zalewanie układów elektronicznych), a także na narażenia mechaniczne. Przekaźniki dostępne w handlu występują obecnie praktycznie wyłącznie w wersji obudowanej, standardem staje się też dodatkowa hermetyzacja spodniej części na krawędziach i przy końcówkach. Poprawia to z pewnością trwałość i jakość tych elementów.
Miniaturyzacja w przekaźnikach wiąże się ponadto z pogłębiającą się specjalizacją tych elementów. Im mniejszy element, tym parametry maksymalne są ściślej określone. Miejsce wersji zdolnych do przełączania zarówno napięć stałych, jak i przemiennych, niskich i wysokich wartości, jednocześnie zajmują konstrukcje specjalizowane, ukierunkowane np. na małe napięcia, sterowanie obciążeniem indukcyjnym o dużej zdolności do chwilowego przeciążania i podobne. To samo dotyczy liczby styków, które coraz rzadziej występują w dwóch parach przełączających - nierzadko jest to tylko jeden styk zwierny.
Takie zmiany to efekt dopracowanej w szczegółach konstrukcji mechanicznej przekaźnika, materiału styków, odległości ochronnych między rozwartymi stykami, cewką i obwodami wykonawczymi. Wystarczy obejrzeć od środka dowolną współczesną konstrukcję tego elementu i porównać ją ze starszymi wykonaniami, aby przekonać się, jak bardzo jest to precyzyjna i upakowana konstrukcja.
Wysokiej jakości materiały, duża dokładność wykonania odpowiadająca możliwościom mechaniki precyzyjnej zupełnie jak w zegarkach i pełna automatyzacja produkcji eliminująca wiele błędów produkcyjnych pozwalają sprowadzić przekaźnik do wielkości, w której nie dominuje on w systemie nad innymi komponentami, a więc nie zwraca uwagi inżynierskiej jako problem. Nowe wersje mechaniczne to także wykonania w obudowach do montażu SMT, a także typu SIL - pionowa z jednym rzędem wyprowadzeń, konstrukcje ciche, takie, które nie zwracają uwagi użytkownika stukaniem styków.
Efektem ubocznym tych procesów jest to, że oferta rynku w zakresie typów i wykonań jest imponująca, a portfolio produktów czołowych producentów liczy tysiące pozycji, co nie tylko utrudnia inżynierom selekcję produktu, a działom marketingu promocję konkretnych pozycji, ale także negatywnie wpływa na czasy dostaw.
Wersje mniej popularne nierzadko nie są magazynowane przez dystrybutorów, przez producentów także trzymane w ograniczonych ilościach, co powoduje, że czasy dostaw potrafią się znacznie wydłużać w ich przypadku. Poza zmianami w konstrukcji mechanicznej producenci kładą dzisiaj spory nacisk na obniżenie poboru mocy przez elektromagnes. Wiele nowości ma zmniejszone zapotrzebowanie na moc zasilania dla cewki.
Dla typowych wersji o obciążalności styków na poziomie 8 A waha się ono w zależności od liczby styków od 200 do 400 mW. Jest to spora redukcja ważna nie tylko w elektronice, bo wiele układów sterujących nierzadko pobiera mniej mocy niż ten jeden element, ale także w aplikacjach przemysłowych. Tam, gdzie przekaźników pracuje dużo, wydzielające się z cewek ciepło negatywnie wpływa na trwałość.
Rys. 5. Minimalnie więcej niż połowa głosujących w redakcyjnych ankietach uznała, że sytuacja na rynku przekaźników w ostatnich miesiącach się poprawia
Znaczenie opisanych nowości jest różnie oceniane przez specjalistów, którzy wskazują, że nie zawsze klienci za nimi podążają i rynek ma ogólnie widoczny konserwatywny charakter. Przekaźnik jest produktem standaryzowanym i nie można mówić o przewadze lub zmianie kierunku orientacji przemysłu lub elektroniki.
Jest to produkt nieodzowny i będzie sprzedawany przez długie lata. Oczywiście będzie ulegał licznym zmianom, gdyż na rynku jest wielu producentów i z pewnością będą oni zabiegać o klientów, proponując nowe i lepsze wersje, ale zmiany te są powolną ewolucją, często sprowadzającą się do rozbudowy oferty w wielu specjalistycznych niszach.
Na rysunku 1 pokazano zbiorcze zestawienie najważniejszych trendów i nowości technologicznych w przekaźnikach elektromagnetycznych wraz z oceną ich oddziaływania na rynek. Specjaliści uznali, że w największym stopniu zmieniają rynek miniaturyzacja i niski pobór mocy przez cewkę w tych elementach. Dość istotne są też zagadnienia związane z zastosowaniami w przemyśle: wbudowane zabezpieczenia i sygnalizacja zadziałania oraz obudowa do montażu na szynie DIN.
|
Przemysł, automatyka i utrzymanie ruchu
Rys. 6. Zestawienie ilustrujące, jaki procent sprzedaży firmy uzyskują z przekaźników. Dla trzech czwartych firm produkty te przynoszą co najwyżej 10% obrotów
Rozwój rynku przekaźników determinują także zastosowania przemysłowe, co wynika po prostu z tego, że niezmiennie od lat przemysł jest dużym odbiorcą tych komponentów, wykorzystując je w instalacjach, urządzeniach i maszynach oraz komponentach automatyki przemysłowej.
Wiele krajowych firm produkuje i eksportuje urządzenia dla przemysłu, takie jak sterowniki, regulatory, urządzenia pomiarowe, styczniki, systemy bezpieczeństwa i nadzoru. Rośnie nieustannie skomplikowanie procesów wytwarzania, które wykorzystują coraz więcej urządzeń i sprzętu technicznego. W ramach inwestycji i modernizacji starszych zakładów i linii produkcyjnych kupowane są nowe maszyny i budowane do nich instalacje i systemy. Ten korzystny potencjał branży przekłada się w pozytywny sposób na obroty dostawców.
Strumień sprzedaży dla przemysłu tworzą też inwestycje zagraniczne i rynek AGD. Nie są to raczej filary rynku odpowiedzialne za zbyt, ale z pewnością mające znaczenie, niemniej w przypadku sprzętu AGD przekaźniki walczą z przełącznikami elektronicznymi i ich zastosowanie ograniczone jest głównie do załączania silników.
Przekaźniki przemysłowe pracują też w trudniejszych warunkach, są mocno obciążanie i szybciej się zużywają. Wiele produktów z tego obszaru przeznaczonych jest do montażu w podstawkach, wykorzystuje systemy szybkiego mocowania oraz wiele podobnych udogodnień serwisowych (przyciski testujące, kontrolki, oznaczniki, przezroczyste obudowy).
Koniunktura na rynku nie jest zła
Rys. 7. Rozkład obrotów dla dostawców przekaźników. Tylko 6% firm ma sprzedaż przewyższającą 10 mln zł, natomiast obroty co trzeciej nie przewyższają 250 tysięcy zł
Nastroje panujące w branży przekaźników można próbować odczytać z wykresu pokazanego na rysunku 2, gdzie zilustrowane zostały wzrosty i spadki obrotów zanotowane przez dostawców tych komponentów w latach 2010-2012. Panujące w tym czasie warunki biznesowe były zmienne, bez wyraźnie widocznego trendu.
Rok 2012 był wyraźnie gorszy od lat wcześniejszych, co zapewne można wiązać z końcem realizacji wielu projektów infrastrukturalnych (stadiony i infrastruktura transportowa) i ogólną zadyszką gospodarki po Euro 2012. Zestawienie zatem po raz kolejny dowodzi, że sprzedaż przekaźników elektromagnetycznych jest silnie powiązana z ogólną koniunkturą i klimatem inwestycyjnym w naszym kraju.
Jeśli chodzi o rok 2013, to zdaniem ankietowanych osób warunki biznesowe na rynku w tym okresie były dość dobre - tak uznała połowa ankietowanych. Mniej więcej co czwarta osoba była zdania, że były one nawet bardzo dobre, co jest w znaczniej opozycji do ocen wskazujących na to, że sytuacja była nienajlepsza (rys. 3).
Czyli porównując do roku 2012, w 2013 koniunktura na rynku była podobna, może nawet odrobinę lepsza, niemniej trudno to dokładnie wyważyć z tak ogólnych danych zbieranych w grudniu 2013 roku. To, jaki rok 2013 był dla konkretnych dostawców, zapewne zależy od tego, jak bardzo firmy te wyspecjalizowały się w obsłudze określonych rynków i tym samym związały sprzedaż z sytuacją panującą u swoich odbiorców.
Znaczenie ma zapewne też to, jaką pozycję miały w łańcuchu dostaw, bo dla wielu firm komponenty te są niewielkim uzupełnieniem ofert. Patrząc na rysunki 2 i 3, całościowo widać, że sprzedaż przekaźników nie wiąże się z dużymi wzrostami. Wartości ponad 20% widoczne są tylko w nielicznych przypadkach i w latach szczytu koniunktury lub odbiciu następującym po silnych spadkach.
Czasem są też wynikiem realizacji jednego większego projektu lub udanego kontraktu, co widać jak w ramach danej firmy duże wzrosty w jednym roku przeplatają się ze spadkami lub słabą sprzedażą w innych latach. Takie zachowania są charakterystyczne dla sektorów rynku o silnej konkurencji, niemniej, co jest ciekawe w zakresie przekaźników, jednak nie została ona oceniona jednoznacznie jako silna - zgodnie z rysunkiem 4 takiego zdania był jedynie co trzeci ankietowany.
|
Wyniki sprzedaży
Rys. 8. Znaczenie poszczególnych czynników składających się na ofertę handlową. Tradycyjnie na samej górze znalazła się cena
Sprzedaż przekaźników to dla trzech czwartych firm dystrybucyjnych tylko mały dodatek i uzupełnienie biznesu przynoszące co najwyżej 10% obrotów (rys. 6). Na przeciwległym biegunie znajduje się tylko 6% firm, czyli nasz krajowy producent Relpol plus biura przedstawicielskie wspomagające sprzedaż poprzez sieć dystrybucji i obsługujące dużych klientów. Taka wysoka specjalizacja jest jednak nietypowa na naszym rynku, który w zakresie przekaźników ma charakter mocno rozproszony.
Kolejnym negatywnym skutkiem tego rozproszenia jest to, że przekaźniki są niekoniecznie wartościowym uzupełnieniem sprzedaży. Jest to raczej element kompleksowości zaopatrzenia oraz fragment większej oferty handlowej. Potwierdzeniem tych wniosków może być zestawienie pokazane na rysunku 7, ilustrujące rozkład obrotów dla dostawców z tego zestawienia. Niewielka sprzedaż niewykraczająca ponad 250 tys. zł rocznie to domena aż 33% firm, czyli co trzeciego dostawcy. Co druga firma ma obroty z przekaźników nie większe niż pół miliona rocznie, a tylko co ósmej sprzedaż wykracza poza 5 mln zł. Czyli poza wyjątkami jest to biznes drobny.
Co jest ważne, a co mało istotne?
Rys. 9. Zestawienie branż, które są pod względem wartościowym największymi odbiorcami przekaźników w Polsce
Dzięki dużej konkurencji na rynku oraz temu, że różnice cenowe pomiędzy przekaźnikami markowymi a tańszymi dalekowschodnimi są dzisiaj znacznie mniejsze niż dawniej, klienci coraz częściej są w stanie kupić produkty o wysokiej jakości i umiarkowanej cenie. Ten zawsze aktualny problem działów zaopatrzenia zawsze był, jest i zapewne będzie jeszcze długo uniwersalnym kryterium wyboru dostawców i selekcji ofert handlowych.
Duży wybór i wiele marek sprzyjają takiej optymalizacji, a to, że na rynku pojawia się coraz więcej producentów dalekowschodnich, wskazuje na to, że albo bariera mentalna przed takimi produktami już dzisiaj nie istnieje i klienci nie kojarzą produktów chińskich od razu z tandetą, albo nadeszły na tyle ciężkie czasy, że nie mają innego wyjścia. Innymi słowy, polski rynek typowych przekaźników elektromechanicznych jest bardzo rozbudowany, a duża konkurencja i szeroka gama produktów sprawia, że klienci mają w czym wybierać.
Widać to w zestawieniu pokazanym na rysunku 8, gdzie zobrazowano znaczenie poszczególnych czynników składających się na ofertę handlową. Podobnie jak dla wielu innych elementów elektronicznych, w przekaźnikach także wszystko kręci się wokół ceny, parametrów technicznych i jakości.
Duże znaczenie terminu dostawy to z pewnością echo alokacji dostaw, a wysokie znaczenie marki też jest charakterystyczne dla rynku przekaźników, gdyż klienci w prosty sposób łączą w tych produktach markę z jakością. Warto zauważyć, że rysunek 8 wygląda prawie identycznie, jak podobnie zestawienie wykonane 3 lata temu przy opracowywaniu poprzedniej edycji. Dowodzi to tego, że rynek przekaźników dzisiaj wydaje się o wiele bardziej uporządkowany i stabilny niż kilka lat temu.
Główne branże i znaczenie elementów ofert handlowych
Żadnym zaskoczeniem nie jest także zestawienie branż, które są pod względem wartościowym największymi odbiorcami przekaźników w Polsce (rys. 9). Zgodnie z przewidywaniami pierwszą pozycję zdecydowanie zajęła automatyka i przemysł, a więc dwa obszary od lat zaliczane na tym rynku do klientów strategicznych.
Kolejne pozycje też nie są zaskoczeniem, jednak w stosunku do opracowań sprzed lat widać stopniowo malejące znaczenie telekomunikacji, motoryzacji, elektroniki konsumenckiej i rynku AGD. W wymienionych dziedzinach duże znaczenie mają rozwiązania bazujące na przełącznikach półprzewodnikowych, dzisiejsza telekomunikacja też wykorzystuje te elementy sporadycznie, natomiast pomijalne znaczenie energetyki odnawialnej, a dokładniej instalacji solarnych, gdzie przekaźników używa się do odłączania ogniw od akumulatorów i w małej automatyce sterującej, to efekt pozycji, jaką te produkty i instalacje zajmują obecnie na rynku.
|
Dostawcy przekaźników
Przekaźnik elektromagnetyczny to z pewnością komponent standardowy, przez co producenci mają nieduże możliwości różnicowania tych produktów od strony technicznej, zwłaszcza przy konserwatywnym podejściu klientów do nowości i generalnie oferty handlowej tych komponentów. Skoro wersje specjalistyczne pokrywają tylko niewielki fragment rynku, to główny front sprzedaży ich nie dotyczy.
Natomiast sprzedaż przekaźników, które mają wiele zamienników (mechanicznych i elektrycznych) i są wytwarzanie przez praktycznie wszystkich, przekłada się na dużą konkurencję, bo każdy wie, czym jest przekaźnik, umie go porównać oraz jest w stanie dobrze ocenić jakość i markę. Jednocześnie utrudnia to wejście nowym firmom na rynek.
Grono dostawców przekaźników elektromagnetycznych ukształtowało się w kraju już dawno i dzisiaj jedyne zmiany sprowadzają się do drobnych przetasowań w sieci dystrybucji w zakresie dystrybuowanych marek. Dystrybutorzy często poszerzają asortyment i oferują równolegle produkty kilku producentów, tak aby mieć i te lepsze droższe, i te słabsze tańsze. Statystycznie w ostatnich latach przybywa tańszych ofert. Poza kategorią cenową liczy się też szerokość oferty. Mimo że producenci prześcigają się w poszerzaniu asortymentu, w praktyce nikt nie ma wszystkiego optymalnie dopasowanego do wymagań klientów.
Za najbardziej rozpoznawalnego dostawcę przekaźników w Polsce uznana została firma Relpol - naszego krajowego producenta jako lidera wskazała ogromna część ankietowanych osób, co przekonuje, że jest to silna marka, ze znacznym udziałem w rynku. W cieniu Relpolu na dalszych miejscach widać znane firmy dystrybucyjne, takie jak Astat, TME i Elfa Distrelec (rys. 10). W zakresie wiodących producentów przekaźników także widać stabilność i uporządkowanie, nierzadko nazywane też dojrzałością.
Wśród producentów zagranicznych obecnych na rynku krajowym w czołówce znajdują się takie firmy jak Omron, Finder, Hongfa i TE Connectivity (dawniej Tyco Electronics). Są to te same firmy i jest to ta sama kolejność, jaką zanotowaliśmy w poprzednich edycjach w 2011 i 2008 roku naszych opracowań o tej tematyce. Niemniej pojawienie się w rankingu firm Ningbo-Forward to potwierdzenie wcześniejszych rozważań na temat ekspansji producentów dalekowschodnich (rys. 11).
Ankiety i tabele z prezentacją ofert
Przegląd rynku od strony dostawców i ofert związanych z przekaźnikami elektromagnetycznymi zawarty został w tabeli 1. Dane tam zawarte przybliżają podstawowe informacje o dostawcach, takie jak wielkość firmy oraz stopień zaangażowania w omawianej tematyce. Pozwala to ocenić zgrubnie potencjał rynkowy tych firm i wyrobić sobie zdanie na temat ich możliwości.
Same przekaźniki mają niestety zbyt mało niuansów technicznych, aby można było opracować wyraźnie zróżnicowaną tabelę, poza tym wiele firm ma na tyle kompleksowe oferty, że różnice tylko w ofertach nie mówią wszystkiego. W części związanej z przeglądem oferty tabela zawiera listę dostępnych typów, wykonań oraz funkcjonalności, które można uznać za specyficzne dla popularnych aplikacji. Na koniec, w tabeli 2 zamieszczamy dane adresowe do firm i podajemy, jakie główne marki mają w swojej ofercie.
Robert Magdziak
Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród producentów, dystrybutorów i innych firm działających w branży przekaźników elektromagnetycznych w Polsce.


Michał Brennenstuhl
Rafał Kluska
Tomasz Pawłowski
Paweł Janik
