Obudowy dla przemysłu i urządzeń elektronicznych to kluczowe komponenty do każdej aplikacji

Wymagań stawianych przed obudową jest wiele, dlatego dostawcy obudów to w dużej części firmy specjalizujące się w tej tematyce, dysponujące zwykle szerokim asortymentem i kompleksową ofertą, do której zalicza się także usługi mechaniczne. Ich klientami są producenci szukający gotowych i dopracowanych w szczegółach produktów. Jest to słuszne i wpisuje się w ogólny trend koncentracji biznesu na najważniejszych kompetencjach, outsourcingu reszty oraz tego, że obecnie na rynku są takie możliwości. Zapraszamy do zapoznania się z analizą rynku poświęconą krajowej branży obudów, w której staramy się poruszyć wszystkie istotne zjawiska i problemy dla niej charakterystyczne.

Obudowy to niewątpliwie produkty uniwersalne i trafiające do wielu branży, typów produktów, przez co czynników wzrostu dla tego rynku trzeba szukać także w branżach pokrewnych elektronice oraz w klimacie biznesowym panującym w kraju. Spośród wielu różnych czynników stymulujących pozytywnie rynek obudów w kraju warto wymienić na samym początku powstawanie nowych firm produkujących własne urządzenia.

Firmy takie, najczęściej małe, a po pewnym czasie nierzadko też średnie, produkują specjalistyczne urządzenia, w małych seriach i tym samym są modelowym klientem dla dostawców obudów. To samo dotyczy firm integracyjnych, wykonawców systemów i instalacji, które kupują na rynku komponenty standardowe automatyki i elektroniki, a dalej montują je w obudowach na obiektach, tworząc gotowe systemy.

Poza nowymi inwestycjami tego typu takie projekty dotyczą także modernizacji starych rozwiązań: linii technologicznych, systemów pomiarowych i sterujących, komunikacji, struktury informatycznej, monitoringu itp. Stopień nasycenia środowiska urządzeniami technicznymi stale się powiększa, a każdy komponent musi być odpowiednio obudowany.

Im większa skala działania producentów OEM, tym zapotrzebowanie na obudowy katalogowe i dostarczane przez niezależnych wytwórców się zmniejsza, bo przy dużych seriach opłaca się już wytwarzać je we własnym zakresie (dowodem są np. producenci systemów alarmowych) lub też zamawiać wersje u producenta, np. chińskiego.

Ale w warunkach krajowych takie firmy są w mniejszości w stosunku do całej reszty. Dlatego nowe inwestycje, rozwój branży budowlanej, modernizacja istniejących obiektów infrastrukturalnych, przenoszenie projektów z zagranicy do Polski są obszarami, gdzie aktywność takich specjalistycznych firm i popyt na obudowy jest wyraźnie widoczny i wyraźnie rozwijają branżę.

Obszarów zastosowań jest znacznie więcej, bo uniwersalność tytułowych produktów i ich niezbędność powoduje, że rynek zbytu jest bardzo szeroki. Wystarczy przytoczyć branże wymieniane przez specjalistów w ankietach jako wiodące i perspektywiczne w kolejnych latach: telekomunikacja razem z M2M, kolejnictwo, energetyka, medycyna, inteligentny budynek, elektronika przemysłowa, energetyka wraz z OZE i inne, jak chociażby wojsko, aby zrozumieć, jakie możliwości rozwoju kryją się w omawianym sektorze.

Rynek obudów napędzają także nowe rozwiązania, na przykład w zakresie systemów automatyki budynków, gdzie urządzenia są częścią systemów, dla których wspólnym mianownikiem jest oszczędzanie energii. Takie systemy składają się z wielu części, montowanych na ścianach i rozdzielnicach, o skalowalnej konstrukcji i są połączone magistralą, co zapewniają specjalizowane pod tym kątem obudowy, gwarantujące szybkość montażu, brak pomyłek podczas instalacji itd.

Wchodzące na rynek coraz bardziej rozbudowane systemy elektroniczne wymuszają wprowadzanie na rynek nowych rodzin obudów, mieszczących więcej płytek (nawet 3-4) i zapewniających większą liczbę złączy sygnałów, przy zachowaniu łatwości obsługi i serwisu systemu.

Z kolei w aplikacjach przemysłowych coraz ważniejsze są aspekty niezawodności i bezpieczeństwa - na rynku obudów widać to w tym, że projektanci wybierają sprawdzone konstrukcje, dzięki którym mogą wygodnie projektować coraz bardziej skomplikowane instalacje. Istotna jest bardzo dobra dostępność dokumentacji (rysunki 3D, parametry materiałów zamieszczane powszechnie na stronach producentów i dystrybutorów), co znacznie ułatwia pracę.

Na koniec warto zauważyć, że rozwojowi rynku sprzyjają coraz bardziej dojrzałe relacje w łańcuchu dostaw. Mimo że czasy są ciężkie, a cena w ofertach ma dominujące znaczenie, to jednak zjawiska te nie spychają zagadnień związanych z jakością na ostatnie miejsca.

Co w największym stopniu ogranicza rozwój rynku obudów?

Rys. 1. Zestawienie wzrostów i spadków obrotów ze sprzedaży obudów dla elektroniki zanotowanych w latach 2011-2013 wskazuje na dość dużą stabilność branży w kraju

Znaczna część rynku obudów związana jest z nowymi inwestycjami w gospodarce. Trafiają one do produkowanych urządzeń, realizowanych systemów i instalacji oraz są bazą do modernizacji starszych produktów. W związku z tym rynek obudów w zakresie koniunktury jest powiązany dość mocno z ogólną sytuacją w przemyśle w Polsce i częściowo także w całej Unii Europejskiej.

Od wstrząsu w gospodarce w połowie 2008 roku minęło już ponad pięć lat i cały czas niestety borykamy się z mniejszą liczbą inwestycji i ograniczeniami w finansowaniu projektów. Być może ten rok przyniesie jakieś większe odbicie, czego powodem może być start kolejnego unijnego okresu budżetowego i związane z tym kolejne pieniądze płynące do programów pomocowych.

Patrząc na zeszłe pięć lat, widzimy wyraźnie, że pieniądze przeznaczone na wspieranie innowacyjnych przedsięwzięć, wdrożenia nowych technologii miały widoczny i zawsze pozytywny wpływ na rynek. Można zatem oczekiwać, że nowe fundusze, które właśnie są uruchamiane, w trwały sposób zmienią trend inwestycyjny.

Drugim czynnikiem niekorzystnym dla rynku obudów jest import z krajów azjatyckich. Jest on szczególnie widoczny w zakresie standardowych obudów z tworzywa sztucznego i małych obudów metalowych. Import ten jest najbardziej dokuczliwy w tych cięższych czasach, kiedy znaczenie ceny jest duże, a przetargi ustawiane są przede wszystkim pod kryterium kosztów.

Konkurencja cenowa na rynku obudów jest faktem, a rosnące ceny surowców i metali w połączeniu z wysokimi kosztami przygotowania produkcji wyrobów (np. formy wtryskowe) ograniczają możliwości obudowywania urządzeń za pomocą produktów wykonywanych na zamówienie, zwłaszcza z tworzyw.

Specjaliści związani z rynkiem obudów sygnalizują, że inżynierowie projektanci mają też zbyt małą wiedzę na temat obudów: dostępnych rozwiązań mechanicznych, oferty akcesoriów, usług indywidualizacji, pokryć, a także możliwości konstrukcyjnych. Bezsprzecznie asortyment dostępnych na rynku produktów jest ogromny, co wymaga od konstruktorów zaangażowania, uwagi i poświęcenia sporo czasu na analizę katalogów. Wielu projektantów elektroniki skupia się w całości na systemie elektronicznym i rozwiązaniach układowych, do obudowy osoby te znacznie rzadziej przykładają wagę i poświęcają jej czas, co niestety utrudnia biznes, zwłaszcza promocję nowych rozwiązań.

Wysokiej jakości obudowa, o ciekawym wzornictwie z pewnością jest czymś charakterystycznym dla urządzeń wysokiej jakości i bazujących na zaawansowanych technologiach. Niemniej w warunkach krajowych nie mamy wielu producentów takich produktów, a ci, którzy są, nierzadko wykonują obudowy samodzielnie. Efekt jest taki, że część firm nie dba o wygląd urządzenia (nie chcąc się wyróżnić na rynku produktem w zmodyfikowanej obudowie) lub nie rozważa ułatwienia pracy instalatorom i serwisantom.

Zjawiska i trendy zmieniające rynek obudów

Rys. 2. Zbiorcze zestawienie opinii na temat stopnia konkurencji na rynku, aktualnych tendencji w koniunkturze oraz sytuacji na rynku na początku 2014 roku

Coraz większa liczba producentów obudów dysponuje kompleksową ofertą produktów. Asortyment zwiększa się, obejmując wszystkie popularne i uniwersalne grupy (jak wersje prostopadłościenne lub na szynę), które są uzupełniane o bardziej specjalistyczne rozwiązania, np. wersje do automatyki budynkowej, wyświetlaczy lub zoptymalizowane pod kątem określonych branży.

Efektem są coraz bardziej opasłe katalogi, zacierające się powoli pierwotne podziały np. na plastik i metal, liczne wyroby konsumenckie i profesjonalne oraz te determinowane przez technologię wykonywania lub sam materiał. Innymi słowy, producenci nieustannie rozszerzają swoje oferty poziomo, starając się wypracować kompleksowe oferty w strategicznych obszarach. To samo dotyczy dystrybutorów specjalizujących się w obudowach, łączących różne niekonkurujące ze sobą marki.

Kolejna rzecz warta uwagi to fakt, że usługi mechaniczne i indywidualizacja produktów katalogowych stały się standardem. Wiercenie otworów, frezowanie kanałów i pól pod wyświetlacz i klawiaturę oraz podobne operacje wykonywane na obrabiarkach CNC jeszcze kilka lat temu były wyróżnikiem wybranych firm, atutem i sposobem na zaoferowanie klientom większej wartości dodanej. Był także sposób na to, aby posługując się typowymi wyrobami katalogowymi, stworzyć ofertę o cechach indywidualnych. Ponieważ pomysł był dobry i trafił w potrzeby klientów, dzisiaj stał się standardem.

Niektórzy producenci inwestują obecnie usługi szybkiego prototypowania z wykorzystaniem drukarek 3D. Pozwalają one już dzisiaj na szybkie wykonywanie drobnych detali i obudów z tworzyw do serii próbnych, za kilka lat można oczekiwać, że podobne możliwości będą dostępne dla wersji metalowych. Co więcej, w warunkach polskich, gdy drukowanie 3D się upowszechni i tą metodą będzie można zapewnić wysoką jakość, można oczekiwać, że w obszarze specjalistycznych wyrobów małoseryjnych wiele się może zmienić.

Jako konsekwencja kompleksowej oferty poszerza się też liczba wykonań specjalizowanych (spożywcze, wandaloodporne, przeciwwybuchowe), które nierzadko bazują na tak finezyjnych rozwiązaniach mechanicznych, że tworzą nowe możliwości technologiczne dla urządzenia. W ich przypadku żartobliwa dyskusja, która czasem pojawia się w rozmowach na temat tego, co jest ważniejsze, obudowa czy zawartość, przestaje mieć wydźwięk humorystyczny, bo taka obudowa determinuje kluczową funkcjonalność.

Tabela 1. i 2. Przegląd ofert dostawców obudów

Rynek obudów uporał się też z dawniejszym problemem kiedy na obudowy katalogowe trzeba było długo czekać. Producenci na tyle rozbudowali swoje magazyny, że są w stanie dostarczać większość produktów praktycznie od ręki. Zmiana ta może nie wydawać się aż tak istotna, ale dla niewielkich firm skupionych na rynkowych niszach nierzadko oczekiwanie na dostawę było sporym ograniczeniem biznesowym, zwłaszcza w gorszych czasach, gdzie mało kto jest w stanie sprecyzować swoje plany w dłuższym horyzoncie i wiele projektów realizowanych jest ad hoc.

Obudowa to nie tylko mechanika, tę podstawową prawdę też już poznali wszyscy przedsiębiorcy. Tak samo liczą się ciekawe wzornictwo (kształty, ergonomia, kolorystyka) jak i funkcjonalność. Najbardziej widać to w zakresie urządzeń przenośnych, na przykład w sprzęcie pomiarowym przeznaczonym do pracy w terenie, gdzie kluczowe jest rozmieszczenie elementów interfejsu użytkownika, zapewnienie odporności na udary, wilgoć i brud. Znaczenie wzornictwa jest oczywiście największe w przypadku obudów plastikowych, być może dlatego, że one dają największe możliwości kreacji w tym zakresie. Podobne rozważania można odnieść do ochrony elektromagnetycznej, którą dobra obudowa potrafi wspierać.

Na koniec rozważań warto zauważyć, że nowoczesne obudowy tworzą wsparcie dla nowych technologii np. wyświetlaczy z panelami dotykowymi. Widać to we wspólnych projektach Qwerty i Unisystemu, które wspólnie oferują wyświetlacz z panelem dotykowym schowany za frontem szklanym (str. 62, 65). Jest to znak, że współpraca producentów obudów z dostawcami komponentów określanych jako interfejs użytkownika (złącza, klawiatura, wyświetlacz, zasilanie) będzie się jeszcze zacieśniać w kolejnych latach, bo jest w stanie dać wartość dodaną trudną do wypracowania przez producenta OEM samodzielnie.

Szafy i elementy wielkogabarytowe - atrakcyjna nisza, ale nie dla każdego

Rys. 3. Struktura obrotów dostawców obudów dla elektroniki w Polsce. Mniej więcej co czwarta firma ma sprzedaż roczną przekraczającą 5 mln zł

Osobną popularną i cenną biznesowo grupę produktów w branży obudów tworzą pełnogabarytowe szafy sterownicze, które wykorzystywane są do montażu urządzeń do rozdziału energii, sterowników, napędów i oczywiście systemów teleinformatycznych. Produkty takie, choć często znajdziemy w ofercie dostawców sprzedających również mniejsze gabarytowo obudowy, różnią się znacząco od tych ostatnich.

Szafy wykonywane są zazwyczaj z blachy stalowej, często fosforanowanej i malowanej. Ich konstrukcja nośna składa się z profili stalowych tworzących szkielet, do których dołączane są podłoga i sufit oraz ściany i drzwi. Użytkownik może dobierać nie tylko wielkość, ale też sposób łączenia, materiał drzwi, itd., a do tego często różne urządzenia dodatkowe (wentylatory, klimatyzatory, systemy rozdziału energii, panele oświetleniowe) oraz osprzęt (np. mocowania, haki, nogi, itd.).

Szafy to obudowy, które zwykle są wypakowane sprzętem elektronicznym po brzegi. Ich typowe zastosowanie to centrum informatyczne firmy, zawierające serwer, sprzęt sieciowy, centralę telefoniczną, zasilanie gwarantowane, system alarmowy, rejestrator wideo z kamer monitoringu, system archiwizacji danych i podobne urządzenia. Sprzęt taki stanowi podstawę infrastruktury firmy, stąd obudowa, która je mieści, musi być nie tylko wysokiej jakości, ale zawierać wiele przemyślanych rozwiązań umożliwiających rozbudowę wraz z przedsiębiorstwem, wydajne chłodzenie, serwis i obsługę techniczną urządzeń i podobne czynniki. Taką obudowę kupuje się na lata, stąd szafy można traktować jako niszową na rynku obudów kategorię, ale wartościową i chwilami nawet elitarną.

Krajowy rynek obudów

Rys. 4. Aż 48% dostawców uczestniczących w raporcie uzyskuje ze sprzedaży obudów co najwyżej 10% swoich obrotów

Rynek obudów rozwija się dynamicznie, różnego rodzaju obudowy teleinformatyczne oraz energetyczne coraz częściej wykorzystywane są we wszelkiego rodzaju przemyśle i sektorze energetycznym oraz publicznym. Coraz więcej polskich firm rozwija linie swoich produktów podbijając także rynki wschodnie i zachodnie.

Sytuacja na rynku jest w miarę stabilna, ale omawiany sektor zalicza się do bardzo konkurencyjnych. Jest na nim obecnych około 50 dostawców, jest to dość duża liczba jak na obszar Polski, dlatego zapewne pomiędzy poszczególnymi firmami widać specjalizację na określone obszary rynku bądź grupy. Całość imponuje bogactwem asortymentu, mnogością wykonań i różnorodnością.

Dostawcy obudów w coraz większym stopniu skupiają się na usługach i wsparciu technicznym. Doradztwo techniczne pojawia się już na etapie założeń do projektu, co jest korzystne przy tak szerokich możliwościach kreowania tych produktów oraz tym, że wiele problemów rozwiązuje się usługami mechanicznymi (otwory, uchwyty, uszczelnienia, odprowadzanie ciepła, wyprowadzenie złączy).

Zdaniem specjalistów koszty zakupu przestają powoli być najważniejszym kryterium wyboru, ale jednocześnie niestety cały czas jakość potrafi ustępować miejsca cenie. Wydaje się, że dopiero zdecydowana i wyraźna poprawa sytuacji w gospodarce powinna przynieść zmianę tendencji w tym zakresie.

Niecałą połowę dostawców funkcjonujących na rynku polskim stanowią krajowi producenci tych produktów, którzy są aktywni zarówno w zakresie produktów z metalu, jak i tworzyw sztucznych. Przez lata obudowy produkcji krajowej można było odróżnić na pierwszy rzut oka, gdyż w zamian za gorszą jakość i surowe wzornictwo były one zdecydowanie tańsze.

Niemniej producenci krajowi w ostatnich latach sporo zainwestowali w park maszynowy, nierzadko korzystając ze wsparcia z funduszy kupili wtryskarki, maszyny do obróbki blach i spawania, przez co jakość ich wyrobów znacznie się poprawiła. Zmiany widać także w zakresie wzornictwa, bo nowe produkty nie przypominają już kanciastych i siermiężnych poprzedników. Dzięki temu producenci krajowi cały czas są na rynku silną konkurencją dla firm zagranicznych, co widać w zestawieniach najpopularniejszych marek.

Rynek obudów od strony biznesu

Rys. 5. Zestawienie najważniejszych cech oferty handlowej wskazuje wyraźnie, że klienci poszukują przede wszystkim dostawców zdolnych do zapewnienia szybkiej dostawy produktów o wysokiej jakości. Zaskakująco, cena nie okazała się najważniejsza w przeprowadzonym badaniu ankietowym

Na rysunku 1 pokazano zestawienie wzrostów i spadków obrotów zanotowane przez dostawców obudów w ostatnich trzech latach. Jak widać, sytuacja na rynku charakteryzuje się znaczną stabilnością, szczególnie jeśli porówna się wykres z analogicznymi zestawieniami dla innych produktów i komponentów z naszej branży. Zmiany pomiędzy poszczególnymi latami są niewielkie, nawet minimalne, ale warto odnotować, że 2013 rok był dla branży najlepszy spośród wymienionych, blisko jedna trzecia dostawców zanotowała wzrost sprzedaży przekraczający 20% w skali roku.

Uzupełnieniem podanych informacji jest zestawienie pokazane na rysunku 2, gdzie pokazano zebrane opinie specjalistów na temat tego, jaka sytuacja na rynku panowała na początku 2014 roku oraz tendencje zmian koniunktury, a także jak oceniana jest konkurencja. W zasadzie wszystkie trzy pola przynoszą dobre wiadomości.

Sytuacja na rynku w pierwszych dwóch miesiącach oceniona została jako taka sama jak wcześniej a co trzecia firma uważa ją nawet za lepszą, co nastraja pozytywnie na kolejne miesiące i daje szanse na to, aby rok 2014 okazał się jeszcze lepszy od poprzednich. Takie odczucia miała też prawie połowa specjalistów pytanych o zmiany w koniunkturze. Natomiast zgodnie z wcześniejszymi oczekiwaniami konkurencja na rynku postrzegana jest jako silna.

Kolejną ważną informacją są dane na temat osiąganych obrotów (rys. 3). W porównaniu do innych analizowanych sektorów rynku od razu widać, że średnia wartość jest dla obudów znacznie większa, nie brakuje też firm, które mają sprzedaż przekraczającą 5 mln zł rocznie (25%), a nawet powyżej 10 mln zł (14%).

Tabela 3. Dane kontaktowe do firm

Innymi słowy, obudowy są produktem, który pozwala dobrze zarobić, a nawet utrzymać wyspecjalizowaną w tej tematyce firmę. Czy na podstawie rysunku 3 można próbować pokusić się o bardzo zgrubne oszacowanie, ile wynosi wartość całego rynku? Niestety część dostawców nie podaje takich danych redakcji, nawet gdy pytania dotyczą przedziału, a nie konkretnej wartości liczbowej i tym samym przybliżenie mogłoby bardziej zaciemnić obraz niż odwrotnie.

Ocenę, w jakim stopniu obudowy mogą stać się centrum biznesu dla przedsiębiorców, można próbować postawić z rysunku 4, gdzie na wykresie pokazano, ile procent sprzedaży tworzą obudowy. Dla blisko połowy (48%) firm sprzedaż obudów przynosi do 10% sprzedaży, drugi biegun, oznaczający pełną specjalizację, obejmuje 16% firm, czyli inaczej mówiąc, co szósta firma z tego zestawienia to dostawca specjalizowany, dla którego obudowy to centrum biznesu. Wydaje się, że to nie jest dużo, ale i tak znacznie więcej niż dla innych grup wyrobów analizowanych przez nas w artykułach.

Co się liczy w ofertach a co nie?

Rys. 6. Ranking najważniejszych kryteriów technicznych rozważanych podczas wyboru obudowy

Zgodnie z danymi zebranymi w ankietach i pokazanymi na rysunku 5, najważniejszym czynnikiem oferty handlowej jest dzisiaj krótki czas dostawy, a nie cena. Potwierdza to wcześniejsze rozważania o wpływie kryzysu na rynek i ogólnej niechęci klientów do kreślenia długotrwałych planów, którzy wolą kupować na bieżąco potrzebne ilości, ale także to że rozbudowa magazynów u producentów i sprawna logistyka w większości przypadków oddalają taką konieczność. Gotowe obudowy kupowane są do produkcji małych lub co najwyżej średnich serii, specjalistycznych urządzeń, które nierzadko wytwarza się na zamówienie. Producenci kupują przez to obudowy dopiero po uzyskaniu pewności co do kontraktu, tym bardziej że w porównaniu do innych elementów nie są to produkty tanie.

Warto też przyjrzeć się kolejnym pozycjom w rankingu, które wypadły także jako znacząco ważne, np. renomowana marka producenta lub kompletna oferta u dostawcy. W ramach raportów "Elektronika" nie było wcześniej produktów, w których takie wartości byłyby zauważane, co dowodzi pewnej specyfiki tego obszaru.

Obudowa w świetle danych pokazanych na wykresie 5 to produkt dostępny od ręki z magazynu renomowanego wytwórcy, w dobrej cenie i jakości oraz w postaci całej rodziny pasujących do siebie elementów. Co więcej, oczekiwania są takie, że kupując obudowę, można zlecić od razu obróbkę mechaniczną bez konieczności angażowania się w niewdzięczne dla elektroników prace mechaniczne.

Ranking kryteriów technicznych

Rys. 7. Popularność poszczególnych typów obudów na rynku krajowym

Na rysunku 6 pokazano zestawienie najważniejszych kryteriów technicznych i funkcjonalności związanych z obudowami, które projektanci biorą pod uwagę przy selekcji produktów spośród ofert różnych producentów. Na czołowych pozycjach znalazły się prostota montażu i mocowania oraz wysoka dokładność i jakość, a także modułowość i systemowość konstrukcji.

Oznacza to, że firmy chcą kupować obudowy bezproblemowe, takie, które okażą się nie tylko niekłopotliwe w produkcji, ale również nie będą się konstrukcją zamkniętą i niepodatną na zmiany. Kolejne dwie pozycje, a więc usługi indywidualizacji oraz ciekawe wzornictwo, to dowód, jak wielkie zmiany zaszły w branży w ostatnich latach. Jeszcze dekadę temu te dwie pozycje wylądowałyby na samym dole rysunku, a wszystkie czynniki biznesowe ukryte byłyby pod parasolem niskiej ceny. Jest to z pewnością duża i znacząca zmiana na korzyść i dowód na dojrzałość rynku obudów.

Kolejny wykres prezentuje, które typy obudów cieszą się największą popularnością na rynku i zbytem (rys. 7). Bezsprzecznie liderem okazały się małe obudowy plastikowe, a na kolejnym miejscu uplasowały się małe obudowy metalowe. Jest to z pewnością wynik potencjału aplikacyjnego, bo wiadomo, że najwięcej na rynku sprzedaje się urządzeń niewielkich od strony gabarytów. Nawet jeśli obudowy duże są droższe, to jednak z uwagi na mniejszą sprzedaż ich globalny potencjał okazuje się mniejszy.

Na rysunku 8 pokazujemy wykres zawierający zebrane odpowiedzi na pytanie, które branże, postrzegane przez pryzmat specyficznych dla nich urządzeń, stanowią dla rynku obudów w kraju najbardziej wartościową grupę odbiorców. Na czołowych pozycjach ulokowały się systemy automatyki przemysłowej, urządzenia energetyczne oraz cała elektronika specjalna.

Te obszary rynku można zaliczyć do niszowych, małoseryjnych i nierzadko tworzonych indywidualnie rozwiązań, czyli obszarów modelowych dla dostawców obudów katalogowych. Potwierdza to paradoksalnie dolna część wykresu, a więc elektronika medyczna oraz systemy alarmowe, czyli obszary takie, gdzie obudowy z uwagi na dużą skalę i specyfikę wytwarzają producenci we własnym zakresie.

Stała reprezentacja firm

Rys. 8. Zgodnie z wynikami ankiety głównymi odbiorcami obudów w Polsce są producenci automatyki przemysłowej, energetyki oraz elektroniki profesjonalnej

Obudowy są produktami, które znajdziemy u wielu różnorodnych dostawców działających na rynku - można oszacować, że na rynku funkcjonuje ponad 50 takich podmiotów. Wśród nich są zarówno dostawcy urządzeń dla przemysłu, dla sektora elektronicznego, jak też firmy obsługujące klientów z wielu branż, w tym dostawcy katalogowi. Z pewnością ważną grupę stanowią producenci krajowi, tacy jak m.in. Agmar, Kradex, Maszczyk, Radiolex, Ergom, Jakubowski oraz ZPAS.

Wielu z nich oferuje obudowy z tworzyw sztucznych, niektórzy szerszy asortyment obudów metalowych, jeszcze inni skupiają się na oferowaniu szaf przemysłowych. Cechą wspólną jest fakt, że firmy te nieraz zapewniają produkty do aplikacji wprawdzie niewielkich pod względem wolumenu, ale o często wymagających cechach - np. w zakresie odporności na czynniki środowiskowe czy o wysokim poziomie indywidualizacji. Pomijając Kradeksa i Maszczyka, polskie firmy produkcyjne w większości zajmują się wytwarzaniem obudów metalowych, które przeznaczone są do zastosowań w telekomunikacji, sterowniach, systemach zasilania, systemach komputerowych i podobnych zastosowaniach przemysłowych, takich gdzie zamówienia dotyczą niewielkich serii produktów, ale za to na przykład wymagających zapewnienia dużej odporności na czynniki środowiskowe, o indywidualnych wykonaniach lub po prostu tańszych.

W takich ramach mieszczą się m.in. pulpity i panele sterownicze, systemy alarmowe i kontroli dostępu, urządzenia telewizji przemysłowej, zasilacze, obudowy do sprzętu teleinformatycznego, szafy telekomunikacyjne i podobne. Takie zastosowania pozwalają współistnieć małym innowacyjnym firmom krajowym razem z silną konkurencją ze strony dużych producentów, głównie niemieckich.

Do kluczowych na rynku dostawców zagranicznych należą przedsiębiorstwa będące oddziałami producentów zagranicznych. W raporcie przedstawiono kilkanaście takich firm - są nimi m.in. Apra, Euro-Box, Fibox, Phoenix Contact i przede wszystkim Pentair oraz Rittal. Pozostałą grupę dostawców stanowią dystrybutorzy i resellerzy, którzy często oferują po kilka marek produktów. O ile dla producentów biznes ten jest główną działalnością, o tyle dla dystrybutorów najczęściej łączony jest razem z czymś innym.

To ostatnie wynika z faktu, że wielu producentów ma nieraz wąską specjalizację i dystrybutor, chcąc zapewnić szeroką ofertę produktów dla różnych odbiorów, musi pozyskiwać je od kilku wytwórców. Dla części firm dystrybucyjnych obudowy stanowią jeden z kluczowych elementów oferty, co dotyczy m.in. tych skupiających się na sektorach elektrotechnicznym i automatyki, dla innych zaś - w szczególności zajmujących się dystrybucją katalogową - jeden z komplementarnych elementów bardzo szerokiej oferty. Obudowy znajdziemy też u dostawców obudów do systemów komputerowych i mechaniki 19".

Producenci zwykle specjalizują się we właściwym dla siebie typie (metalowe lub plastikowe), obszarze rynku, a nawet konkretnych aplikacjach, wytwarzając produkty niszowe, na przykład produkty odlewane. Produkcja obudów to stanowczo zbyt szeroka branża, aby możliwe było jej zdominowanie przez kilka wiodących w skali świata firm. Równocześnie produkcja obudów to obszar kapitałochłonny od strony przygotowania produkcji, maszyn, oprzyrządowania, form wtryskowych i tym samym producenci nie są w stanie szybko poszerzać asortymentu. W zamian wypracowują swój styl, który staje się rozpoznawalny, specjalizują się na grupy urządzeń lub branże. Ogranicza to siłę konkurowania z innymi firmami i zapewnia dużą różnorodność.

Dystrybutorzy

Rys. 9. Wiodący krajowi dostawcy obudów dla elektroniki

Przykładem firm dystrybucyjnych silnie zaangażowanych na rynku obudów tego typu może być LC Elektronik oraz firmy takie jak Apar, Dacpol, Eltron, dla których obudowy wydają się mieć spore znaczenie biznesowe.

Drugą grupę firm tworzą dystrybutorzy związani z jedną lub maksymalnie dwoma producentami. Obudowy w tym przypadku są uzupełnieniem i dopełnieniem innej części biznesu i pozwalają im zwiększyć wartość dodaną. Przykładem może być tutaj firma CSI, Semicon, LaFot, Eltronika, Microdis, Mera, Soyter, Spezial lub Elhurt.

Firm dystrybucyjnych, które sprzedawałyby tylko obudowy, a na dodatek jednego producenta, nie ma. Powodem są wcześniej omawiane ograniczenia wynikające z wąskiej specjalizacji producentów, konieczności zapewnienia kompleksowej oferty i usług, a także ograniczona wielkość rynku wykluczająca możliwość osiągnięcia rentowności. Obudowy sprzedają też wszyscy dystrybutorzy katalogowi, na przykład TME, Farnell element14 i RS Components. Firmy te mają szerokie spektrum produktów, bez znamion specjalizacji.

Rozpoznawalność marek

Rys. 10. Najpopularniejsze marki zagraniczne związane z obudowami w Polsce

Na rysunku 9 pokazany został wykres chmurkowy, na którym zebrano najpopularniejsze marki krajowe związane z obudowami, a na rysunku 10 analogiczny wykres w zakresie marek zagranicznych (producentów). Ten typ zestawienia polega na układaniu i pisaniu nazw czcionką o wielkości proporcjonalnej do tego, jak często dane słowo pojawiało się w ankietach. Jest to więc dobry sposób, aby wizualnie ocenić trudno mierzalne precyzyjnie parametry, jak rozpoznawalność marki w branży lub jej popularność na rynku.

Niemniej patrząc na oba rysunki, nie wolno ich łączyć z twardymi danymi o sprzedaży (obroty), bo takiego powiązania tam nie ma. Pozycja poszczególnych marek zagranicznych, ich rozpoznawalność i postrzeganie przez klientów to efekt pracy dystrybutorów reprezentujących poszczególne marki w kraju lub biur przedstawicielskich, gdyż duzi producenci związani z przemysłem, przede wszystkim tacy jak Pentair-Schroff oraz Rittal, a w mniejszym zakresie także Fibox i Phoenix Contact, mają w Polsce swoje lokalne oddziały handlowe.

W przypadku Pentaira i Rittala biura mają silne wsparcie ze strony zakładów produkcyjnych, jakie firmy te wybudowały w Polsce. Nie tylko skraca to czas realizacji zamówień, ale także daje lepszą pozycję w przypadku problemów technicznych lub pracy nad indywidualnymi rozwiązaniami.

Zestawienie tabelaryczne

Tabela 4. Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące

Przegląd ofert dostawców w zakresie obudów zawierają tabele 1 i 2. Zestawienie podzielono na cztery sekcje: kolejne wiersze zawierają kolejno informacje na temat wielkości firmy, oferty w zakresie obudów metalowych, plastikowych, szaf oraz akcesoriów i dostępnych usług.

W tabeli 3 zostały zawarte dane kontaktowe i główne linie dystrybucyjne.

Robert Magdziak

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród dostawców obudów dla urządzeń elektronicznych w Polsce.