Obudowy oraz szafy dla elektroniki i przemysłu - szeroki i różnorodny rynek jest coraz bardziej wymagający

Szczególnie w przypadku elektroniki konsumenckiej atrakcyjny wygląd, dobre materiały, ciekawa kolorystyka tak samo decydują o powodzeniu sprzedaży i o pozytywnym postrzeganiu wyrobów, jak funkcjonalność, wydajność i podobne czynniki techniczne. Lista wymagań jest długa, co powoduje, że spełnienie ich wszystkich jest trudne i wymaga od dostawców posiadania bardzo szerokiego asortymentu, dostępności usług obróbki mechanicznej obudów, tak aby możliwe było dopracowanie produktów w szczegółach.

Obudowy do urządzeń elektronicznych to produkty, których znaczenie na rynku stale wzrasta, a zdaniem niektórych specjalistów istnieje grupa aplikacji, gdzie znaczenie obudowy jest większe od tego, co jest w jej środku. Z wymienionych powodów na rynku panuje silna konkurencja między producentami krajowymi i zagranicznymi oraz dystrybutorami. Zapraszamy do zapoznania się z naszą analizą rynku poświęconą krajowej branży obudów, w której staramy się poruszyć wszystkie istotne zjawiska i problemy dla niej charakterystyczne.

Obudowy to jak wiadomo pojęcie, za którym kryje się ogromna liczba produktów przeznaczonych do różnych zastosowań, wykonanych z różnych materiałów, o różnej wielkości itd. Podział i kategoryzacja rynku jest trudna, ale niestety niezbędna, bo nierzadko termin ten definiuje skrajnie różne wyroby i diametralnie różną ofertę rynku. Warto zatem krótko i ogólnie opisać branżę.

Najprostszy podział dotyczy materiałów, z których wykonuje się obudowy, czyli metal i tworzywa sztuczne. Może to być stal - zazwyczaj malowana proszkowo, ewentualnie nierdzewna lub w wersji specjalnej (np. kwasoodporna lub pokrywana galwaniczne). Używane jest też aluminium, zdecydowanie zaś rzadziej inne metale, jak cynk i mosiądz.

Stal zapewnia dużą wytrzymałość mechaniczną, dobrą izolację termiczną i elektromagnetyczną, do tego daje możliwość względnie łatwego czyszczenia, stąd też jest materiałem typowym - szczególnie do większych obudów, skrzynek instalacyjnych i szaf. Wykorzystywane tworzywa sztuczne to głównie ABS, polistyren i poliwęglan, które różnią się głównie odpornością na temperaturę i narażenia mechaniczne.

Kolejny podział może być dokonywany pod względem wielkości obudów. Oferta rynku obejmuje zarówno te małogabarytowe (głównie dla urządzeń elektronicznych, automatyki budynkowej, małych systemów elektrycznych), w dalszej kolejności wersje kompaktowe (niewielkie szafk i sterownicze i elektryczne, obudowy dla urządzeń przemysłowych), jak też duże szafy (dla potrzeb IT i systemów sterowania w przemyśle, na kompletne systemy dystrybucji energii) oraz stanowiska pracy i inne obudowy o charakterze specjalistycznym.

Dalszy podział może być wykonywany pod względem aplikacyjnym i branżowym. W tym zakresie można wyróżnić obudowy do małych urządzeń elektronicznych, obudowy przemysłowe (np. na szynę), modułowe do zestawiania w większe instalacje, szafki instalacyjne (do montażu systemów i instalacji, aparatury elektrycznej i elektronicznej oraz komponentów automatyki) oraz duże szafy dla urządzeń przemysłowych, infrastruktur IT (serwery wraz z układami chłodzenia i zasilania) i specjalistyczne rozwiązania obudów, na przykład typu rack, z atestem przeciwybuchowym Ex lub dla przemysłu spożywczego. W miarę upływu lat liczba wykonań specjalizowanych poszerza się o nowe rozwiązania, które nierzadko bazują na tak finezyjnych rozwiązaniach mechanicznych, że tworzą nowe możliwości technologiczne dla urządzeń.

Duże szafy - oddzielna kategoria

Rys. 1. Wzrosty i spadki sprzedaży do obudów zanotowane przez dostawców w latach 2013-2015 (rok do roku) wskazują na dużą stabilność biznesową tej branży

O ile przedstawiony powyżej podział obudów ma charakter nieostry, a wiele grup i typów przenika się wzajemnie, o tyle wspomniane duże szafy przemysłowe stanowią odrębną, cenną biznesowo grupę, która jest wykorzystywana do montażu urządzeń do rozdziału energii, sterowników, napędów i oczywiście systemów teleinformatycznych.

Produkty takie, choć często znajdziemy w ofercie dostawców sprzedających również mniejsze gabarytowo obudowy, różnią się znacząco od tych ostatnich. Szafy zwykle są wypakowane sprzętem elektronicznym po brzegi. Ich typowe zastosowanie to centrum informatyczne firmy, zawierające serwer, sprzęt sieciowy, centralę telefoniczną, zasilanie gwarantowane, system alarmowy, rejestrator wideo z kamer monitoringu, system archiwizacji danych.

Sprzęt taki stanowi podstawę infrastruktury informatycznej firmy, stąd obudowa, która go mieści, musi być nie tylko wysokiej jakości, ale zawierać wiele przemyślanych rozwiązań umożliwiających rozbudowę wraz z przedsiębiorstwem, wydajne chłodzenie, serwis i obsługę techniczną urządzeń i podobne czynniki.

Taką obudowę kupuje się na lata, stąd szafy można traktować jako niszową na rynku obudów kategorię, ale wartościową i chwilami nawet elitarną. Widać to też po stronie producentów i dostawców. O ile małe obudowy sprzedaje i produkuje wiele firm, o tyle dostawców szaf, zwłaszcza tych najlepszych, jest znacznie mniej.

Tabela 1. Przegląd ofert dostawców obudów dla elektroniki i przemysłu

Taki sprzęt bazuje na profilach metalowych tworzących szkielet, do których dołączane są ściany, podłoga, sufit - w różnych wykonaniach, aczkolwiek zazwyczaj standaryzowanych pod względem wymiarów. Pozwala to na ich modułowe zestawianie, łatwe prowadzenie ciągów elektrycznych, rozbudowę o klimatyzatory itd. Szafy wykonywane są zazwyczaj z blachy stalowej, często fosforanowanej i malowanej.

Szafy najczęściej nie mają z góry zdefiniowanej konstrukcji, a większość producentów pozwala na ich kompozycję z elementów składowych. Użytkownik może dobierać nie tylko wielkość, ale też sposób łączenia, materiał drzwi, itd., a do tego często różne urządzenia dodatkowe (wentylatory, klimatyzatory, systemy rozdziału energii, panele oświetleniowe) oraz osprzęt (np. mocowania, haki, nogi, itd.).

Zjawiska charakterystyczne dla rynku obudów

Rys. 2. Zestawienie opinii na temat stopnia konkurencji na rynku i zmian w koniunkturze

Cechą charakterystyczną dostępnych obudów jest duża uniwersalność tych produktów i szerokie spektrum odbiorców, którzy nie ograniczają się do jednego sektora ani nawet branży. Pozytywnym skutkiem takiego stanu jest to, że popyt na takie produkty jest stosunkowo stabilny, bo uśrednia on wiele drobnych strumieni sprzedaży na różne sektory.

Negatywnym, że zjawisko to ogranicza tempo wzrostu sprzedaży obudów do plus minus rynkowej średniej, bez spektakularnych wybić i nowych otwarć, bo zwykle jak w jakimś sektorze sprzedaż rośnie, to w innym maleje i odwrotnie. Patrząc na rynek w skali makro, można powiedzieć, że szerokie spektrum odbiorców stabilizuje warunki biznesowe na rynku obudów i uodparnia je na zmiany koniunktury.

Drugą cechą charakterystyczną omawianego rynku jest ogromny asortyment, bogactwo funkcjonujących materiałów, z których są one wytwarzane i typów ukierunkowanych na poszczególne aplikacje. Rynek w tym obszarze podobnych jest do tego, co można zaobserwować w zakresie złączy, a więc połączenia w ramach branży wielu producentów produktów wielkoseryjnych i niszowych, bez wyraźnej dominacji kilku firm nad resztą.

Nierzadko producenci obudów działają na tak odległych rynkach, że nie konkurują ze sobą ani też nie mają wspólnych klientów. Można nawet zaryzykować twierdzenie, że obudowy dają każdemu chętnemu i zasobnemu w gotówkę przedsiębiorcy szanse zaistnienia w biznesie, o ile ma on ciekawe pomysły w zakresie wzornictwa i funkcjonalności, bo technologia wytwarzania raczej nie zalicza się do skomplikowanej i nie kryje w sobie jakichś rozwiązań chronionych mnóstwem patentów. Co do zasady jest to oczywiście bardzo pozytywne, niemniej niestety spora część pomysłów producentów sprowadza się do kopiowania markowych wyrobów i produkcji tandety.

Wielu producentów i dystrybutorów obudów pracujących obok siebie powoduje, że konkurencja na rynku jest dość silna, bo ograniczone przez branże i profil produkcji wyspy biznesowe przed nią wcale nie chronią. Trudno też na takim rynku jak obudowy znaleźć dla siebie, nawet jakąś wąską, niszę. W obrębie każdej grupy produktowej, na przykład takiej łączącej obudowy z tworzywa do montażu na szynie DIN, zawsze znaleźć można minimum kilku dostawców walczących o udziały.

Coraz pełniejsza kompleksowość

Rys. 3. Struktura obrotów dostawców obudów dla elektroniki w Polsce. Mniej więcej co trzecia firma ma sprzedaż roczną przekraczającą 1 mln zł

Coraz większa liczba producentów obudów dysponuje kompleksową ofertą produktów. Asortyment zwiększa się we wszystkich popularnych i uniwersalnych grupach, jak np. obudowy prostopadłościenne lub na szynę, które są uzupełniane o bardziej specjalistyczne rozwiązania, np. do automatyki budynkowej, wyświetlaczy lub zoptymalizowane pod kątem określonych branży.

Efektem są coraz bardziej opasłe katalogi, zacierające się powoli pierwotne podziały np. na plastik i metal, wyroby konsumenckie lub profesjonalne oraz podziały determinowane przez technologię wykonywania obudów. Innymi słowy, producenci nieustannie rozszerzają swoje oferty produktowe, starając się wypracować sobie pełne pokrycie w strategicznych obszarach. To samo dotyczy dystrybutorów specjalizujących się w obudowach, łączących w ofercie handlowej liczne różne niekonkurujące ze sobą marki.

Oczywiście z ofert wypadają wersje, które się nie przyjęły, ale per saldo tych nowych jest więcej. Tworzy to wiele problemów po stronie marketingu technicznego, który ma niełatwe zadanie przekazania informacji o nowościach klientom, a dodatkowo nierzadko zmiany dotyczą szczegółów konstrukcyjnych. Przebicie się nowych wzorów i rozwiązań nie jest proste, bo inżynier to zwykle konserwatysta, który chętnie sięga po rzeczy wypróbowane.

Obudowy są atrakcyjnym dodatkiem do komponentów automatyki i podzespołów elektronicznych, które gdzieś trzeba nabyć: u producenta lub specjalizowanego dystrybutora, takiego który jest w stanie dostarczyć produkt dopasowany do aplikacji o cechach indywidualnych lub obudowę standardową z katalogu. Ta druga jest znacznie tańsza, dostępna od ręki i dla wielu klientów ma wystarczającą funkcjonalność.

Z tego powodu dystrybutorzy komponentów często mają je w ofercie po to, aby kompleksowo obsługiwać zamówienia. Firmy te muszą się też jakoś rozwijać, poszerzać front sprzedaży, a dystrybucja obudów jest jednym z wielu elementów takich działań.

Indywidualizacja i modułowość

Usługi indywidualizacji produktów seryjnych, takie jak frezowanie, otworowanie itp., stały się już normalną i obowiązkową częścią tytułowego biznesu. To dobra wiadomość dla projektantów, gdyż zmniejsza zapotrzebowanie na obudowy projektowane na zamówienie na rzecz wersji katalogowych. Zjawisko to widać w branży od lat, a razem opisane czynniki sprzyjają promocji rozwiązań modułowych i systemowych.

Zestaw elementów składowych tworzących system pozwala w wielu wypadkach złagodzić negatywne skutki wielu ograniczeń i problemów z szeroką ofertą, chęcią zapewnienia indywidualnych cech wzorniczych oraz dopasowania obudowy do wymagań aplikacyjnych. Kiedyś modułowość dotyczyła kompletnej marki i wszystkich wyrobów producenta, dzisiaj coraz częściej dotyczy ona serii lub jednej rodziny, w ramach której daje się wymiennie używać poszczególnych detali.

Druk 3D, klawiatury i integracja

Rys. 4. 58% dostawców uczestniczących w raporcie uzyskuje ze sprzedaży obudów co najwyżej 10% swoich obrotów, dla 12% firm obudowy to główna część biznesu

W ostatnich pięciu latach na rynku pojawiły się niedrogie i precyzyjne drukarki 3D, które pozwalają na tworzenie detali przestrzennych z dużą dokładnością i rozdzielczością. Obecnie druk 3D szybko przenika do biznesu, przestając być jedynie ciekawostką i stając się cennym narzędziem dla serwisów, działów utrzymania ruchu, ale chyba w największym stopniu jest on przydatny dla biur projektowych i laboratoriów.

Producenci obudów wykorzystują drukarki 3D do szybkiego prototypowania, tworząc prototypowe modele i detale po to, aby można było przymierzyć i ocenić całość przed uruchomieniem produkcji. To naturalny i oczywisty początek wykorzystania tej technologii, niemniej można oczekiwać, że w przyszłości drukarki 3D zyskają szersze znaczenie.

Po kolejnych udoskonaleniach powinny pozwolić na wydruk małych serii produktów z tworzywa lub metalu oraz ułatwić indywidualizację obudów. Drukarki 3D bazujące na drukowaniu z metalu mogą też pomóc w obniżeniu kosztów przygotowania produkcji obudów z tworzywa, bo jak wiadomo, wykonanie form wtryskowych jest drogie i czasochłonne. Na razie produkcja obudów poprzez wydruki 3D jest za droga i za wolna, a powierzchnia uzyskiwanych płaszczyzn jest za bardzo chropowata, z punktu widzenia zastosowania ich w produkcji.

Ważnym zjawiskiem jest również to, że producenci obudów biorą na swoje barki coraz więcej zadań związanych z konstrukcją mechaniczną urządzeń elektronicznych. Poza obróbką mechaniczną, taką jak wiercenie otworów lub frezowanie, dotyczy to także integracji klawiatury, wyświetlacza wraz z szybą ochronną, panelu frontowego, systemu uszczelnienia i innych opcji związanych z zabezpieczeniem konstrukcji przed wpływem środowiska.

Oferta usług dostarczana przez dostawców obudów poszerza się, bo takie oczekiwania mają dzisiaj klienci, którzy często nie dysponują oprzyrządowaniem, aby takie operacje wykonywać samodzielnie oraz nie mają doświadczenia w tym kierunku. Kompleksowa obsługa to nie tylko hasło, które dotyczy komponentów, ale ogólnie całego podejścia do biznesu.

Duża konkurencja źródłem problemów

Rys. 5. Ranking najważniejszych cech oferty handlowej wskazuje, że klienci poszukują przede wszystkim dostawców zdolnych do zapewnienia szybkiej dostawy produktów o wysokiej jakości i w niskiej cenie

Skutkiem istnienia bardzo szerokiego rynku jest też duża konkurencja. Dostawców obudów jest wielu, zwłaszcza tych najpopularniejszych rodzin obudów na przykład przeznaczonych do montażu na szynie DIN. Niestety, pomijając wyjątki, technologia produkcji nie jest skomplikowana, co w skali świata przyciąga dużo chętnych do zajęcia się taką działalnością.

Najlepsi wytwórcy stawiają na jakość, dobre materiały i ciekawe wzornictwo, inni walczą ceną o klienta, oszczędzając na materiałach i precyzji lub po prostu produkują mniej lub bardziej udane podróbki. Niestety ciekawy, przemyślany projekt obudowy lub systemu modułowego to nie jest banalne zadanie, a dostępność skanerów trójwymiarowych i oprogramowania pozwalającego na tworzenie przestrzennych modeli detali niewątpliwie rodzi pokusę chodzenia na skróty w biznesie.

Podobne zjawiska dotyczą obszaru obudów metalowych, gdzie tańsi dostawcy konkurują ceną, wykorzystując blachy cieńsze i gorszej jakości. Takie uwarunkowania pośrednio zaostrzają konkurencję. Dla rynku obudów czynnikiem negatywnym są też dość wysokie ceny walut, zwiększające koszt wyrobów importowanych i surowców, a także okres przejściowy między okresami dopłat unijnych. Import z krajów azjatyckich jest szczególnie widoczny w zakresie standardowych obudów z tworzywa sztucznego i małych obudów metalowych.

Nowe firmy i modernizacje

Rys. 6. Zestawienie najważniejszych kryteriów technicznych rozważanych podczas selekcji obudowy. Najważniejsza jest prostota mocowania elementów urządzenia we wnętrzu i łatwy montaż

Rynek elektroniki w Polsce szybko się rozwija, a wiele firm, jeszcze niedawno działających w małej skali, dzisiaj na tyle urosło, że zaczyna być je stać na własne formy wtryskowe lub przynajmniej na personalizację obudowy na etapie wtrysku tworzywa. Na taki wzrost wpływają nowe perspektywiczne otwarcia np. w automatyce budynkowej dla budownictwa mieszkaniowego, w specjalistycznych urządzeniach przemysłowych oraz tych instalowanych w ramach infrastruktury technicznej w transporcie.

Ponieważ cena na rynku krajowym, zawsze miała i ma duże znaczenie, większe firmy starają się obniżać koszty zaopatrzenia, skracając łańcuch dostaw i kontaktując się bezpośrednio z producentami. Im większa skala działania producentów OEM, tym zapotrzebowanie na obudowy katalogowe i dostarczane przez niezależnych wytwórców się zmniejsza, bo przy dużych seriach opłaca się już wytwarzać je we własnym zakresie (dowodem są np. producenci systemów alarmowych) lub zamawiać wersje na zamówienie u producenta, np. chińskiego.

Stymulująco dla rynku działa ogólna poprawa koniunktury w gospodarce, wzrost eksportu oraz duża liczba małych firm, które produkują specjalistyczne urządzenia i w sumie są one istotnym klientem dla rynku dystrybucji. Poza produkcją nowych urządzeń dochodzą jeszcze modernizacje starych instalacji i systemów, które dotyczą całości. Takich prac jest wiele i przekładają się one na całkiem wyraźnie widoczną sprzedaż, bo powodów do modernizacji jest wiele: poprawa jakości, chęć uzyskania lepszej ochrony przed środowiskiem, nowe wymagania norm i przepisów itd.

Obudowy od strony biznesu

Rys. 7. Głównymi odbiorcami obudów w Polsce są producenci automatyki przemysłowej, systemów zasilania energetyki oraz aplikacji budynkowych

Rysunek 1 ilustruje sumaryczne wzrosty i spadki obrotów zanotowane przez dostawców obudów w latach 2013-2015. Jak widać, sytuacja na rynku charakteryzuje się znaczną stabilnością w porównaniu do wielu innych produktów i komponentów z naszej branży omawianych w naszych analizach. Zmiany pomiędzy poszczególnymi latami są niewielkie, ale warto odnotować, że z roku na rok warunki biznesowe się poprawiają.

Rośnie liczba tych, którzy notują wyższą sprzedaż, stąd wskaźniki procentowe w skali rok do roku się poprawiają. Druga cecha charakterystyczna jest taka, że poprawa dotyczy głównie średnich i dolnych przedziałów (10-25%), a praktycznie nie widać jej na samej górze. Wykres potwierdza tym samym wcześniejsze rozważania, że sprzedaż na rynku obudów jest średnią wielu kontraktów i nie zaskakuje jakimiś wyskokami. To jest biznes rozwijający się ewolucyjnie.

Uzupełnieniem podanych informacji jest zestawienie z rysunku 2, gdzie pokazano zebrane opinie specjalistów na temat tego, jakie są tendencje w koniunkturze, a także jak oceniana jest konkurencja. Sytuacja na rynku przez 41% oceniona została jako poprawiająca się, co dobrze wróży, natomiast zgodnie z wcześniejszymi oczekiwaniami konkurencja na rynku postrzegana jest jako silna. Takiego zdania było aż 61% pytanych, co znaczy, że na rynku obudów nie ma wiele miejsca na swobodne działanie, a o udziały trzeba się zwyczajnie bić.

Kolejną ważną informacją są dane na temat osiąganych obrotów ze sprzedaży obudów (rys. 3). W porównaniu do innych analizowanych sektorów rynku od razu widać, że średnia wartość jest dla obudów większa niż w komponentach - mniej więcej jedna trzecia firm przekracza 1 mln zł rocznie, a w praktyce z uwagi na to, że nie wszyscy podają nam dane na temat sprzedaży, można zakładać, że co drugi dostawca ma takie obroty. Innymi słowy, obudowy są produktem, który pozwala dobrze zarobić, a nawet utrzymać wyspecjalizowaną w tej tematyce firmę.

Ocenę, w jakim stopniu obudowy mogą stać się środkiem biznesu dla przedsiębiorców, można próbować wywnioskować z rysunku 4, gdzie na wykresie pokazano, ile procent sprzedaży tworzą obudowy. Dla ponad połowy (56%) firm sprzedaż obudów przynosi do 10% sprzedaży, drugi biegun oznaczający pełną specjalizację obejmuje 12% firm, czyli inaczej mówiąc, co siódma firma z tego zestawienia to dostawca specjalizowany, dla którego obudowy to centrum biznesu.

Wydaje się, że to nie jest dużo, ale i tak znacznie więcej, niż dla innych grup wyrobów analizowanych przez nas w artykułach. W porównaniu do poprzedniego naszego zestawienia sprzed trzech lat liczba dostawców specjalizowanych nieco zmalała (z 16 do 12%), a tych drobnych wzrosła (z 48 do 56%). To z pewnością efekt silnej konkurencji.

Ranking kryteriów technicznych i handlowych

Rys. 8. Popularność poszczególnych typów obudów na rynku krajowym

Zgodnie z danymi zebranymi w ankietach i pokazanymi na rysunku 5, najważniejszym czynnikiem oferty handlowej jest dzisiaj krótki czas dostawy i niska cena, które w ankietach uznane zostały za równie istotne. Jest to dowód na to, że klienci wolą obecnie kupować na bieżąco potrzebne ilości. Gotowe obudowy kupowane są do produkcji małych lub co najwyżej średnich serii, specjalistycznych urządzeń, które nierzadko się wytwarza na zamówienie.

Producenci kupują przez to obudowy dopiero po uzyskaniu pewności co do kontraktu, tym bardziej że w porównaniu do innych elementów nie są to produkty tanie. Ci, którzy działają w większej skali, produkują obudowy we własnym zakresie lub też blisko współpracują z producentami, udostępniając im swoje plany zapotrzebowania.

Warto też przyjrzeć się kolejnym pozycjom w rankingu, które wypadły także jako znacząco ważne, np. wysoka jakość lub kompletna oferta u dostawcy. Obudowa w świetle danych pokazanych na rysunku 5 to produkt dostępny od ręki z magazynu renomowanego wytwórcy, w dobrej cenie i jakości oraz w postaci całej rodziny pasujących do siebie elementów.

Na rysunku 6 zamieszczono zestawienie najważniejszych kryteriów technicznych dla obudów, które są brane pod uwagę przy selekcji produktów spośród ofert różnych producentów. Na czołowych pozycjach znalazły się prostota montażu i mocowania, dostępność usług indywidualizacji oraz wysoka dokładność i jakość, a także modułowość i systemowość konstrukcji.

Oznacza to, że firmy chcą kupować obudowy bezproblemowe, takie, które okażą się nie tylko niekłopotliwe w produkcji, ale również nie okażą się konstrukcją zamkniętą i niepodatną na zmiany. Wysoka pozycja usługi indywidualizacji to dowód, jak wielkie zmiany zaszły w branży w ostatnich latach. Jeszcze dekadę temu te dwie pozycje wylądowałyby na samym dole rysunku, w poprzedniej edycji sprzed trzech lat były one na miejscu piątym, teraz już są na trzecim. Jest to z pewnością duża i znacząca zmiana na korzyść i dowód na dojrzałość rynku obudów.

Rys. 9. Największe problemy trapiące rynek obudów w Polsce

Wykres na rysunku 7 ilustruje, które branże, postrzegane przez pryzmat specyficznych dla nich urządzeń, stanowią dla rynku obudów w kraju najbardziej wartościową grupę odbiorców. Na czołowych pozycjach ulokowały się systemy automatyki i elektroniki przemysłowej, systemy zasilające, a także urządzenia energetyczne wraz z OZE oraz aplikacje inteligentnej automatyki budynkowej.

Te obszary rynku można zaliczyć do niszowych, małoseryjnych i nierzadko tworzonych indywidualnie rozwiązań, czyli obszarów modelowych dla dostawców obudów katalogowych. Potwierdza to paradoksalnie dolna część wykresu, a więc elektronika medyczna, telekomunikacja oraz systemy alarmowe, czyli obszary takie, gdzie obudowy z uwagi na dużą skalę i specyfikę wytwarzają producenci we własnym zakresie.

Kolejny wykres prezentuje, które typy obudów cieszą się największą popularnością na rynku i zbytem (rys. 8). Liderami okazały się małe obudowy plastikowe i małe obudowy metalowe. Jest to z pewnością wynik potencjału aplikacyjnego, bo wiadomo, że najwięcej na rynku sprzedaje się urządzeń niewielkich od strony gabarytów. Nawet jeśli obudowy duże są droższe, to jednak z uwagi na mniejszą sprzedaż ich globalny potencjał okazuje się mniejszy.

Dostawcy - producenci

Tabela 2. Dane kontaktowe do krajowych dostawców obudów

W zakresie obudów na rynku krajowym mamy dość silną reprezentację producentów. Producenci zwykle specjalizują się we właściwym dla siebie typie, obszarze rynku, a nawet konkretnych aplikacjach, wytwarzając produkty niszowe, na przykład produkty odlewane. Produkcja obudów to obszar kapitałochłonny od strony przygotowania produkcji, maszyn, oprzyrządowania, form wtryskowych i tym samym producenci nie są w stanie szybko poszerzać asortymentu.

W zamian wypracowują swój styl, który staje się rozpoznawalny, specjalizują się na grupy urządzeń lub branże. W dużej części firmy te zajmują się wytwarzaniem obudów metalowych lub szaf przemysłowych, celując w niszowe i wymagające aplikacje specjalistyczne, np. w zakresie odporności na czynniki środowiskowe czy o wysokim poziomie indywidualizacji. Ich produkty przeznaczone są do zastosowań w telekomunikacji, sterowniach, systemach zasilania, systemach komputerowych i podobnych zastosowaniach przemysłowych.

W takich ramach mieszczą się m.in. pulpity i panele sterownicze, systemy alarmowe i kontroli dostępu, urządzenia telewizji przemysłowej, zasilacze, obudowy do sprzętu teleinformatycznego, szafy telekomunikacyjne i podobne. Takie zastosowania pozwalają współistnieć małym innowacyjnym firmom krajowym razem z silną konkurencją ze strony dużych producentów z Europy Zachodniej.

Takimi firmami w tym zestawieniu są Ergom, Jakubowski, Sypniewski, Kommet, Jotkel oraz ZPAS. W zakresie produkcji obudów z tworzyw sztucznych wymienić należy przede wszystkim firmę Kradex oraz firmę Maszczyk, znane na rynku z wytwarzania małych obudów dla elektroniki. Do kluczowych na rynku dostawców zagranicznych należą przedsiębiorstwa będące oddziałami producentów zagranicznych, jak Rittal, Pentair, Apra, Phoenix Contact, Eaton.

Dostawcy - dystrybutorzy

Tabela 3. Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące

Drugą grupę dostawców stanowią dystrybutorzy i resellerzy, którzy często oferują po kilka marek produktów i dla nich sprzedaż obudów jest dodatkiem do większej całości. Jest to konsekwencją tego, że wielu producentów ma wąską specjalizację i dystrybutor musi współpracować z kilkoma producentami, aby zapewnić szeroką ofertę.

Dla części firm dystrybucyjnych obudowy stanowią jeden z kluczowych elementów oferty, co dotyczy m.in. tych skupiających się na sektorach elektrotechnicznym i automatyki, dla innych zaś - w szczególności zajmujących się dystrybucją katalogową - jeden z komplementarnych elementów bardzo szerokiej oferty. Obudowy znajdziemy też u dostawców obudów do systemów komputerowych i mechaniki 19".

Przykładem firm dystrybucyjnych, dla których obudowy to ważna część biznesu, mogą być LC Elektronik, Apar, Dacpol, Eltron, CSI, Mera EX. Drugą grupę dystrybutorów tworzą dostawcy związani z jedną lub maksymalnie dwoma producentami. Obudowy w tym przypadku są uzupełnieniem i dopełnieniem innej części biznesu i pozwalają im zwiększyć wartość dodaną.

Przykładem może być tutaj firma Semicon, LaFot, Eltronika, Microdis, Soyter, lub OEM. Obudowy sprzedają też wszyscy dystrybutorzy katalogowi, na przykład TME, Farnell element14, Conrad Electronic, Elfa Distrelec. Firmy te mają szerokie spektrum produktów, bez znamion specjalizacji.

Przegląd ofert w tabeli

Przegląd ofert dostawców w zakresie obudów zawiera tabela 1. Ma ona cztery sekcje na temat wielkości firmy, oferty w zakresie obudów metalowych, plastikowych, szaf oraz akcesoriów i dostępnych usług. W tabeli 2 zostały zawarte dane kontaktowe do dostawców i podano ich główne linie dystrybucyjne (najpierw te autoryzowane).

Robert Magdziak

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród dostawców obudów dla urządzeń elektronicznych w Polsce.