Coraz większe zapotrzebowanie na elektronikę we współczesnej technice i powiększająca się liczba specjalistycznych urządzeń, czyli drogich, unikalnych, tworzonych pod konkretną aplikację oraz takich, które są wykonywane w ramach projektów, cały czas podtrzymują zapotrzebowanie na usługi serwisowe i utrzymanie w ruchu.
Rośnie też świadomość klientów co do znaczenia jakości, a wiele krajowych firm pracuje na rzecz partnerów i kontrahentów z krajów Europy Zachodniej, co często oznacza konieczność zapewnienia wysokiego poziomu obsługi, także w obszarze posprzedażnym. Z takich przyczyn znaczenie serwisu i utrzymania w ruchu urządzeń w elektronice nie maleje, zmienia się tylko ich obszar aktywności.
Obecnie są to zwykle specjalistyczne punkty działające na rzecz dużych producentów i importerów elektroniki konsumenckiej i dokonujące autoryzowanych napraw, bo im jest najwygodniej podpisać umowę na świadczenie usług tego typu z lokalną firmą usługową. W przyszłości to znaczenie może być jeszcze większe, bo w ramach walki z elektrośmieciami Unia Europejska będzie wymuszać prawnie na producentach obowiązek zapewniania dłuższego cyklu życia produktów.
Tabela 1. Krajowi dostawcy narzędzi ręcznych i wyposażenia warsztatowego - przegląd firm i ich ofert
Serwis jest też częścią działalności producentów i firm EMS. Omawiany sektor rynku tworzony jest przez wiele nierzadko drobnych produktów. Jest to na tyle szeroki obszar, że zdecydowana większość firm nie ma kompleksowej oferty w tym zakresie, a sporo przedsiębiorstw wręcz nie konkuruje ze sobą.
W ostatnich latach widać, że oferta rynku kieruje się ku specjalizacji, w miejsce przypadkowych wyrobów i adaptowanych urządzeń pojawiają się wersje skonstruowane specjalnie pod kątem potrzeb przemysłu elektronicznego.
Tytułowy sprzęt nie wydaje się może na pierwszy rzut oka bardzo wartościowy, niemniej w rzeczywistości stanowi cenny dodatek zapewniający kompleksowość ofert w wielu przedsiębiorstwach. Jest to też sektor rynku, w którym krajowe firmy próbują swoich sił jako producenci, wytwarzając wybrane niszowe wyroby, jak sprzęt do lutowania lub produkty antystatyczne.
Miniaturyzacja i coraz większa złożoność
Z każdą kolejną generacją i nową technologią urządzenia elektroniczne stają się coraz bardziej zminiaturyzowane i zintegrowane. Rosną wszystkie wskaźniki, takie jak gęstość mocy w jednostce objętości, maksymalna wartość napięcia zasilającego lub wartość prądu wyjściowego, częstotliwość pracy, natomiast maleje ciężar oraz cena w przeliczeniu na wat lub wolt.
Takie zmiany w technologii są w dużej mierze właśnie wynikiem coraz większej miniaturyzacji urządzeń elektronicznych. Nie tylko elektroniki mobilnej, w której oczywiście jest to bardzo pożądany i widoczny kierunek rozwoju, ale także w urządzeniach profesjonalnych.
Miniaturyzacja razem z coraz większą złożonością urządzeń ogranicza możliwość wykonywania klasycznych operacji manualnych podczas produkcji i obsługi posprzedażnej, które z konieczności muszą się ograniczać do diagnostyki całych bloków funkcjonalnych i nie zniżają się do poziomu komponentów.
|
Najważniejsze dla klientów cechy ofert brane pod uwagę |
W zestawieniu najważniejszych cech ofert handlowych, które klienci kupujący narzędzia ręczne i urządzenia do wyposażenia stanowisk roboczych traktują jako najważniejsze, nie ma żadnego zaskoczenia, bo cena, parametry techniczne i jakość produktów to żelazny zestaw takich zestawień dla wielu produktów. Interesujące pozycje zaczynają się niżej, bo wykres wskazuje, że duże znaczenie ma marka producenta oraz ergonomiczność, a więc innymi słowy wygoda korzystania. Kolejną trójkę o mniej więcej takich samych wskaźnikach procentowych tworzą duży asortyment, krótki termin dostawy i kompetencje techniczne dostawcy. Ta ostatnia pozycja to pokłosie dużego asortymentu omawianych produktów oraz tego, że na rynku jest wielu producentów i znaczna część wyrobów różni się drobnymi szczegółami, a inni wymagają dobrego dopasowania do pełnionej funkcji aplikacyjnej. W takich warunkach kompetentny dostawca jest podstawą dobrego wyboru. |
Miniaturyzacja zmienia rynek jakościowo, gdyż zapotrzebowanie klientów w coraz większym stopniu dotyczy narzędzi specjalizowanych i o unikalnych cechach technicznych pozwalających na operowanie w ciasnych miejscach i manipulację drobnymi elementami. To samo dotyczy sprzętu pozwalającego pokonać słabość wzroku ludzkiego, który zyskuje na popularności, a więc mikroskopów, lup ręcznych oraz wbudowanych w lampy stołowe, kamer na elastycznych wysięgnikach. Podobne trendy widać w pęsetach, chwytakach i sondach pomiarowych a także w lutownicach, gdzie też widać dążenie do zapewnienia operatywności w takich trudnodostępnych miejscach.
Tanie produkty dalekowschodnie
Narzędzia ręczne, sprzęt lutowniczy oraz inne urządzenia składające się na wyposażenie stanowisk roboczych są produkowane przez wiele firm z Dalekiego Wschodu. Zaawansowanie techniczne, jakość wykonania oraz ceny takiego sprzętu znacznie się różnią, bo nierzadko te lepsze rozwiązania mają wielu naśladowców a tamtejsze firmy chętnie kopiują pomysły i rozwiązania wiodących producentów oraz swojej lokalnej konkurencji.
Duża liczba firm w połączeniu z prostotą nawiązania kontaktów zapewnianych przez internetowe platformy sprzedaży pozwala spróbować działalności dystrybucyjnej w zasadzie każdemu, kto ma chęć i trochę wolnego kapitału. Stąd na rynku pojawiają się produkty konkurujące ceną, wyglądające podobnie jak te renomowane i początkowo nierzadko dobrze działające. One psują trochę relacje w tym sektorze rynku.
|
Ocena aktualnej koniunktury na rynku |
Procentowy rozkład głosów w ocenie aktualnej koniunktury na rynku narzędzi ręcznych i wyposażenia warsztatowego jest w zasadzie identyczny z analogicznymi danymi opisującymi cały ubiegły rok pokazanymi na drugim wykresie. Zdecydowana przewaga ocen dobrych i bardzo dobrych przy braku ocen negatywnych wskazuje na stabilność relacji w tym obszarze rynku. Urządzenia te w większości przypadków sprzedawane są przez firmy zaangażowane w obsługę sektora produkcji elektroniki lub dystrybutorów i stanowią dla nich najczęściej dodatek uzupełniający ofertę. Nawet jeśli sprzedaż jest niewielka i stabilna, to niezmienny popyt przesądza o atrakcyjności. Wiele firm dystrybucyjnych rozwija biznes poprzez dodawanie do oferty kolejnych pozycji, a narzędzia ręczne i urządzenia stanowiące wyposażenie stanowisk roboczych to produkty pokrewne tematycznie i doskonale nadające się do takich działań. |
Tanie narzędzia, materiały i drobny sprzęt warsztatowy, jak np. lutownice, trafiają na nasz rynek także bezpośrednio, bo każdy może kupić je sobie w Internecie na znanych chińskich portalach handlowych. W wielu przypadkach nawet nie trzeba płacić za wysyłkę, a osoby prywatne nie płacą też podatków, przez co w segmencie detalicznym i jednostkowym konkurencja ze strony tamtejszych firm jest niestety silna.
Na dostępności towaru ze źródeł azjatyckich bazują też małe sklepy internetowe w kraju i sprzedawcy z naszych portali handlowych, jak Allegro. Produkty takie, ale już jako marki własne, sprzedają dystrybutorzy katalogowi, co wymusza na specjalizowanych dostawcach migrację ofert w stronę proponowania lepszych marek i zaawansowanych urządzeń, aby odciąć się od problemów tego najtrudniejszego segmentu.
Postępująca automatyzacja produkcji
Tabela 2. Dane adresowe dostawców narzędzi ręcznych i wyposażenia warsztatowego
Nietrudno zauważyć, że produkcja urządzeń elektronicznych jest coraz bardziej zautomatyzowana i sukcesywnie udział operacji, które muszą być wykonane ręcznie, maleje. Proces ten dotyczy kilku aspektów i jako pierwsze można wymienić podzespoły elektroniczne. Dostępność komponentów przeznaczonych do montażu SMD stale wzrasta.
Dotyczy to także złączy, elementów indukcyjnych, transformatorów oraz potencjometrów, a więc tych o największych wymiarach, które do niedawna musiały być obsadzane na płytkach ręcznie. Im mniej elementów THT, tym oczywiście mniejsze koszty produkcji, bo wersje SMD są tańsze, zapewniają lepszą jakość wynikającą z braku pomyłek, a także większą powtarzalność.
Im więcej podzespołów można zamontować na płytkach automatycznie, tym koszty produkcji są mniejsze, a sam proces jest realizowany szybciej.
Oczywiście nie da się wyeliminować wszystkich elementów przewlekanych z urządzeń, niemniej coraz częściej te resztki mogą być już montowane za pomocą specjalizowanych robotów typu SCARA, które operują lutownicą w taki sam sposób jak człowiek. Automatyzacja dotyczy też coraz częściej konstrukcji urządzenia, gdzie roboty skręcają obudowy, montują wyświetlacze i testują gotową konstrukcję.
Takie procesy w konsekwencji powodują, że zapotrzebowanie na pracę ręczną w przeliczeniu na pojedynczy produkt stopniowo maleje, co prowadzi do ograniczenia liczby wymaganych stanowisk roboczych przy produkcji i w usługach EMS. Dla opisywanego sektora rynku jest to czynnik o znaczeniu regresywnym.
Podobne zjawiska widać w zakresie obsługi serwisowej, gdzie dąży się do minimalizacji kosztów takich usług poprzez zaawansowaną diagnostykę komputerową. Zamiast inwestować w sprzęt pomiarowy, drogie narzędzia do demontażu i montażu oraz całą otoczkę infrastrukturalną niezbędną do tego, aby zapewnić w pracy serwisowej odpowiedni poziom jakości, próbuje się tworzyć specjalizowany tester "wszystko w jednym" lub wyrafinowane oprogramowanie diagnostyczne.
W takim przypadku urządzenie podłącza się do peceta kablem USB, a następnie uruchamiany jest program, który zmienia firmware urządzenia, czyniąc z niego specjalizowany autotester, odczytujący parametry napięć, testujący działanie modułów metodą HIL i finalnie wskazujący usterkę z dokładnością do bloku funkcjonalnego lub modułu.
Wówczas wymienia się cały moduł lub nawet płytę na nową, co jest tańsze w ostatecznym rozrachunku, zwłaszcza gdy usługi serwisowe trzeba świadczyć w wielu krajach na świecie. Ostatecznie można te wymienione moduły naprawiać u producenta, ale nie trzeba tworzyć wielu rozproszonych stanowisk serwisowych.
Taki nowoczesny serwis nie wymaga od pracowników posiadania wysokich kwalifikacji, przekazywania szczegółowej dokumentacji, co pomaga chronić własność IP producenta. Z takich przyczyn korzystniej jest udostępniać materiały serwisowe do placówek jedynie w niezbędnym fragmencie, na przykład jako usługę dostępną online, tak samo jak oprogramowanie diagnostyczne, które może pracować na serwerze firmy.
Takie podejście do serwisu widoczne jest w branży coraz częściej i także jego wpływ, omawianego procesu, na rozwój rynku wyposażenia warsztatowego jest negatywny.
Materiały i preparaty
Na stanowisku warsztatowym coraz więcej miejsca zajmują materiały chemiczne. Są to na przykład aerozole czyszczące, smarujące, lakiery do zabezpieczania powierzchni, środki penetrujące, zmywacze etykiet, zamrażacze, sprężone powietrze, rozpuszczalniki (aceton), kleje i podobne. Można założyć, że absolutne minimum, jakiego dzisiaj potrzeba do pracy, to 10 pojemników, a 15 wcale nie będzie przesadą.
Do tego trzeba doliczyć materiały lutownicze (minimum dwa typy drutów plus pasta), topniki w kilku wersjach o różnej reaktywności i przeznaczeniu, preparaty zmywające resztki po lutowaniu. Do tego dochodzi plecionka do usuwania cyny, nieśmiertelna kalafonia oraz czyściki i gąbki oraz oczywiście kilka zapasowych grotów do lutownicy.
Dalej można wymienić taśmy serwisowe (np. kaptonowe) i izolacyjne, srebrzankę, kynar, koszulki termokurczliwe, opaski zaciskowe, drobne elementy mechaniczne (śrubki, tulejki) i przewody. Przydają się też rękawiczki, ściereczki do czyszczenia ekranów i podobne drobiazgi. Nie wolno zapomnieć o materiałach termoprzewodzących: pasta jest absolutnym minimum, ale podkładki silikonowe też się coraz częściej przydają.
Za materiały niezbędne na stanowisku (w obszarze B+R) należy ponadto uznać zestawy podstawowych podzespołów: oporników, kondensatorów, popularne typy półprzewodników, bezpieczniki, baterie, żarówki i LED-y. To wszystko oczywiście można kupić, niemniej z uwagi na czas i koszty opłaci się mieć je pod ręką.
|
Ocena warunków biznesowych na rynku |
Blisko dwie trzecie pytanych w naszych ankietach specjalistów było zdania, że ubiegły rok był dla biznesu okresem dobrym. Narzędzia i sprzęt przeznaczony do pracy na stanowiskach roboczych w produkcji i serwisie elektroniki to grupa produktów o utylitarnym charakterze, a więc takich, które zawsze są potrzebne, okresowo są wymieniane na nowe i mają w miarę jasno zdefiniowaną funkcjonalność. Co więcej, wiele z tak opisanego asortymentu ma uniwersalną funkcjonalność, a więc zakres zastosowań znaczne wykraczający poza elektronikę. Ich sprzedaż jest więc uśrednioną pochodną ogólnej koniunktury w gospodarce i wypadkową tego, co dzieje się w wielu obszarach techniki. Z uwagi na to proporcje na wykresie między ocenami pozytywnymi i neutralnymi wynoszące 80:20 i, pokazaną na wykresie ocenę ubiegłego roku należy uznać za bardzo dobry wynik. |
Razem tworzy to potężny niezbędnik, który na dodatek z czasem zawsze się będzie o coś powiększać. Dlatego stanowisko robocze musi mieć dzisiaj pojemne szuflady zdolne do zmieszczenia tego wszystkiego, a jeśli w stole ich nie ma, to obok potrzebna jest wysoka szafka.
Producenci materiałów chemicznych bardzo szybko poszerzają w ostatnich latach asortyment i podstawowe grupy materiałów, np. czyszczących, zawierają już nawet kilkanaście różnych typów środków o wąskim przeznaczeniu.
Poza tym niełatwo jest przewidzieć swoje potrzeby, gdy prowadzi się np. serwis, nie sposób też mieć wszystko pod ręką, co oferuje rynek, dlatego wybór wyposażenia warsztatowego wcale nie jest taki łatwy, jak mogłoby się wydawać.
Oznacza to także, że stanowisko serwisowe zdolne do napraw nowoczesnych i złożonych urządzeń elektronicznych nie jest wcale tanie w wyposażeniu. Aby wykonać wiele operacji, trzeba mieć odpowiedni sprzęt, inaczej rośnie możliwość uszkodzenia i złej jakości.
Szczęśliwie materiały do celów serwisowych często są dostępne w małych opakowaniach, strzykawkach lub innego typu dozownikach, może niedługo pojawią się w sprzedaży zestawy.
Presja na jakość oraz lepszą ergonomię
Jakość produktów i usług w krajowej branży elektroniki jest zagadnieniem, którym w ostatnich latach poświęca się wiele uwagi. Inwestycje w wyposażenie stanowisk roboczych są z pewnością fragmentem tego procesu, bo nie da się zapewnić odpowiedniego poziomu zaawansowania technologicznego bez inwestycji w nowoczesne produkty.
Dotyczy to usług posprzedażnych, a więc głównie serwisu oraz także produkcji, a więc stanowisk do montażu ręcznego, napraw produkcyjnych pakietów elektronicznych oraz inspekcji. Te same uwagi dotyczą stanowisk laboratoryjnych oraz w działach projektowych.
Zapewnienie usług wysokiej jakości staje się istotne z uwagi na coraz większe wydatki związane z obsługą serwisową, kosztami logistyki towarów, zwykle dużą ceną podzespołów składających się na BOM, a także dla zachowania dobrych relacji z klientami i postrzegania marki. Wszystkie te aspekty w dzisiejszych czasach są coraz bardziej istotne.
|
Jakie znaczenie dla biznesu firmy ma sprzęt |
Dla prawie co drugiej firmy narzędzia ręczne i sprzęt do wyposażenia stanowisk jest jedynie jedną z wielu pozycji w ofercie i najczęściej pełni on funkcję dodatku do większej całości. Taka konstrukcja biznesu jest naturalna dla dużych firm zaopatrujących w materiały i urządzenia producentów oraz dla dystrybutorów komponentów elektronicznych, w tym oczywiście firm katalogowych, które z reguły zawsze mają takie dodatki. Co piąta firma ma wyższy stopień specjalizacji i produkty takie są dla niej strategiczne. Zapewne jest to wynik tego, że tytułowy asortyment jest relatywnie spory i w oparciu o współpracę z renomowanym producentem daje się na nim zbudować rdzeń biznesu. Środkowa część, a więc sytuacja, gdy omawiane produkty tworzą jeden z istotnych pionów, to domena co trzeciej firmy. |
Drugim ważnym zagadnieniem w opisywanym obszarze jest ergonomia, a więc dążenie, aby produkty miały konstrukcję i kształt dopasowany do fizjonomii człowieka, zapewniając ludziom komfortową pracę przez długi czas bez zmęczenia. Ergonomia w największym stopniu dotyczy stanowisk roboczych i narzędzi ręcznych, prawdopodobnie z uwagi na długi czas korzystania z nich podczas pracy.
Ergonomia na stanowiskach pracy jest oczywiście też ważna, bo zagadnienie to jest kluczowym czynnikiem zapewniania wydajności i ograniczania absencji chorobowej. Poza tym ergonomiczne narzędzia pośrednio gwarantują długi okres ich używania, także dzięki lepszej akceptacji ich przez pracowników.
Stanowiska robocze
W ostatniej dekadzie wielkie przeobrażenia dokonały się w zakresie stołów roboczych. Branża wyzbyła się już praktycznie mebli biurowych i dzisiaj podstawą stanowiska są konstrukcje specjalizowane. Ich cechą jest możliwość kompozycji pasującego rozwiązania poprzez wybór elementów z systemu modułowego oraz ich montaż uwzględniający możliwość dopasowania wymiarów, wielkości, liczby półek, podnóżka i elementów dodatkowych, jak na przykład wyciągi oparów, a także wbudowanych instalacji związanych z oświetleniem, rozprowadzeniem zasilania itp. Czasy, kiedy człowiek dopasowywał się do biurka, już są przeszłością.
|
Struktura sprzedaży sprzętu |
Blisko połowa firm zadeklarowała w ankietach, że ze sprzedaży narzędzi ręcznych i wyposażenia warsztatowego uzyskuje do 250 tys. zł rocznie, a więc stosunkowo mało, tak jak dla wielu drobnych dodatków. Milion obrotu przekracza co trzeci dostawca, ale 5 mln już tylko co dwudziesta firma. Odnosząc te dane do wielkości krajowego rynku i szerokiego asortymentu takich produktów podane wartości sprzedaży są zapewne trochę zaniżone. Być może powodem jest to, że nie wszyscy odpowiedzieli na to pytanie w ankietach - co trzecia firma wykonała unik, przez co można przypuszczać, że na wykresie brakuje góry. |
Specjalizowane konstrukcje mebli dla elektroniki uwzględniają wymagania ochrony antystatycznej, pozwalają na uziemienie konstrukcji oraz mają antystatyczny blat. Kolejna przewaga dotyczy odporności powierzchni na temperaturę np. przy lutowaniu. Liczą się ponadto drobiazgi, jak przepusty i prowadnice do kabli, uchwyty, to, że konstrukcja jest wyprofilowana, pozwala na montaż wykorzystywanego sprzętu itp.
Narzędzia ręczne
Zjawiska w obszarze narzędzi ręcznych są podobne jak w omówionych wcześniej materiałach chemicznych. Liczba funkcjonujących wersji, typów szybko się zwiększa i dotyczy to wszystkich grup produktowych, od śrubokrętów, poprzez szczypce, po pęsety.
Zwiększa się grupa narzędzi specjalistycznych, np. zaciskarek do konektorów, przyrządów do usuwania izolacji z przewodów, a także narzędzi precyzyjnych do pracy z urządzeniami mobilnymi.
Dużo sprzętu tego typu jest dostępnego w wersjach antystatycznych i antymagnetycznych. Szeroka oferta jest elementem promowania rozwiązań wysokiej jakości, poprzez porównanie i zestawianie obok siebie produktów różnej klasy i tym samym budowanie świadomości klientów co do jakości. Z punktu widzenia rozwoju biznesu promowanie dobrych rozwiązań jest jednym z najważniejszych procesów wspomagających wzrost rynku.
|
Grupy produktów o największym potencjale rynkowym |
Największy potencjał rynkowy mają materiały i urządzenia związane z ochroną antystatyczną, bo potrzeba ochrony stale się powiększa, a materiały tego typu się zużywają i co jakiś czas trzeba kupować nowe. W dalszej kolejności są to urządzenia do lutowania, zarówno klasyczne stacje lutownicze, jak i specjalistyczne do reworku układów BGA lub demontażu za pomocą gorącego powietrza. Sprzęt lutowniczy zawsze stanowił podstawowy element stanowiska roboczego i nic w tej sytuacji się nie zmienia. Stosunkowo wysoko oceniono potencjał mebli, stołów, krzeseł, a po stronie urządzeń sporo wskazań padło na mikroskopy i kamery. To znak, że miniaturyzacja urządzeń posunęła się tak daleko, że nieuzbrojonym okiem nie da się już dostrzec szczegółów. Należy oczekiwać, że w kolejnych latach znaczenie urządzeń takich jak kamery, mikroskopy, lupy i podobne cały czas będzie się zwiększać. |
Coraz więcej narzędzi ręcznych ukierunkowanych jest na poprawę komfortu pracy na stanowisku. Są to na przykład chwytaki, zestawy "trzecia ręka", otwieracze do obudów i podobne akcesoria. Z uwagi na tę szybko rosnącą liczbę niezbędnego sprzętu i postępującą specjalizację nie da się mieć na stole warsztatowym wszystkiego z górnej półki.
Nierzadko przeszkadza w tym mała skala działania, okresowość koniunktury w biznesie oraz krótki czas życia wielu produktów i technologii zwłaszcza z zakresu elektroniki konsumenckiej. Narzędzi jest dzisiaj tyle, że tworzy się zestawy ukierunkowane na potrzeby specyficznych branż, np. serwisu telefonów komórkowych. Jest to jakieś kompromisowe rozwiązanie.
Stacja lutownicza to podstawa
Stacja lutownicza jest dopełnieniem każdego stanowiska roboczego i w tym obszarze zawsze wiele się działo na rynku, mimo że pozornie trudno jest zaproponować jakieś rozwiązanie przełomowe. Rynek produktów do lutowania koncentruje się na drobnych usprawnieniach i ewolucyjnych zmianach, które poprawiają kluczowe parametry użytkowe lutownic lub zakres ich zastosowań. Nowe modele mają poprawioną ergonomię, a także nie powodują zmęczenia operatora nawet przy całodziennym użytkowaniu. Mają ponadto dobrą izolację cieplną i nie podgrzewają ręki.
Ważnym zagadnieniem dla lutownic jest układ stabilizacji temperatury grota, eliminujący możliwość przegrzewania komponentów i pól lutowniczych, a także duża moc grzewcza, która rozszerza zakres zastosowań lutownic na obsługę elementów o dużej pojemności cieplnej oraz ogranicza wahania temperatury podczas montażu.
W zakresie stacji lutowniczych widać trend integracji tych urządzeń z resztą wyposażenia, np. odciągiem oparów. Do niedawna stacje lutownicze były jednostkami autonomicznymi, które działały niezależnie od całej reszty.
Jak widać, to powoli się zmienia i teraz są już dostępne modele, które pozwalają na sterowanie takim osprzętem zewnętrznym, na połączenie w sieć z możliwością zarządzania pracą na poziomie komputera PC i rejestrację danych na temat parametrów lutowania dla celów traceability.
Zmiany takie to także element coraz większej dbałości o zdrowie i ochronę środowiska. Wyciągi i pochłaniacze dymu oraz oparów powstających podczas lutowania stają się częścią nie tylko stanowisk produkcyjnych, ale także miejsc, gdzie lutowanie jest okazyjne.
|
Najważniejsze trendy pozytywne dla rozwoju rynku |
Zestawienie pozytywnych czynników dla rynku urządzeń stanowiących wyposażenie warsztatowe otwiera wzrost zainteresowania sprzętem markowym, które można odczytywać w taki sposób, że bez względu na problemy rynek powoli kieruje się ku dojrzałości. W drugiej kolejności wymieniono wzrost liczby niezbędnych urządzeń, co nietrudno dostrzec na stanowiskach pracy inżynierów, które z roku na rok są coraz większe i bardziej zapchane materiałami, aparaturą, narzędziami i podobnym sprzętem. Na kolejnych miejscach uplasowano postępującą złożoność elektroniki, presję na jakość w branży oraz to, że jest coraz więcej specjalistycznych rozwiązań, jak mikroskopy, które po prostu ułatwiają pracę. |
Lutownice do zastosowań w elektronice najczęściej zasilane są niskim napięciem po to, aby ograniczyć do minimum szansę uszkodzenia delikatnych podzespołów elektronicznych na skutek upływności i poprawić bezpieczeństwo pracy operatora. Kolby umożliwiają wymianę grotów i nierzadko dla danego producenta liczba dostępnych wersji końcówek sięga nawet kilkudziesięciu sztuk. Dobra dostępność grotów o różnych kształtach, w niskich cenach, trwałych, a więc starczających na wiele godzin pracy, jest dla dużej części użytkowników z obszaru produkcji zagadnieniem kluczowym przy wybieraniu danego rozwiązania.
Poza lutownicami kolbowymi w tym obszarze produktowym funkcjonują jeszcze lutownice na gorące powietrze wykorzystywane do lutowania i demontażu elementów SMD oraz specjalizowane stacje do demontażu i montażu (reworku) układów w obudowach bezwyprowadzeniowych (BGA i pokrewne).
Urządzenia do wymiany układów BGA występują w wielu odmianach różniących się stopniem automatyzacji procesu, dokładnością pozycjonowania i innymi udogodnieniami. Podobne zjawiska można obserwować w zakresie sprzętu do demontażu za pomocą nadmuchu gorącego powietrza, który można kupić w różnych wersjach i stopniach zaawansowania.
Dostawcy narzędzi i wyposażenia warsztatowego
W przeważającej części dostawcami tytułowego sprzętu są firmy, które zajmują się dostawami urządzeń i materiałów do produkcji elektroniki i omawiane w tym opracowaniu produkty stanowią po prostu ich część oferty. Firmy z tego obszaru stawiają na produkty wysokiej jakości, na współpracę z renomowanymi producentami i długofalowy rozwój biznesu, który wyklucza chodzenie na skróty i okazyjne transakcje.
Warto zauważyć, że kilka firm z tego obszaru zajmuje się też produkcją takich urządzeń. I tak firma Renex jest wytwórcą urządzeń takich jak: automaty do montażu elementów TFT, tygle lutownicze, urządzenia do montażu i demontażu BGA, odzież antystatyczna, meble przemysłowe antystatyczne - stoły, wózki, krzesła, regały, szafy, szafy Rack, systemy transportu bliskiego, urządzenia do produkcji i serwisu.
Wiele z tych produktów sygnowanych jest marką Reeco i widać, że skala produkcji realizowanej przez tę firmę z roku na rok się zwiększa. Duży potencjał ma też firma AG Termopasty wytwarzająca preparaty chemiczne, takie jak środki czyszczące, lakiery, smary, topniki i materiały do lutowania.
Oferta tego producenta poszerza się w szybkim tempie, tak samo jak sieć dystrybucji. W zakresie sprzętu lutowniczego producentem stacji i lutownic jest Elwik, a RobTools oraz Pakt Electronics produkują krzesła ESD w oparciu o kooperantów i kupowane na rynku materiały antystatyczne.
W skali całego rynku krajowego ta produkcja tworzy jednak niewielką część strumienia sprzedaży i ogranicza się raczej do wąskich nisz, a cały rynek ma zdecydowanie charakter importowy obsługiwany przez dystrybutorów. Co więcej, produktów składających się na wyposażenie stanowiska w elektronice jest bardzo dużo, również jest wielu producentów.
|
Głównie problemy rynku wyposażenia warsztatowego |
Zestawienie najważniejszych czynników negatywnie oddziałujących na rynek wyposażenia warsztatowego to zdaniem pytanych duża konkurencja na rynku wynikająca z obecności wielu dostawców. Nieco niżej umiejscowiono znaczenie kiepskich produktów dalekowschodnich, które konkurują ceną, ale w praktyce oba te czynniki są ze sobą powiązane. Można je odczytywać jako konkurencję cenową ze strony słabego sprzętu chińskiego, który trafia do klientów o niewielkich zasobach gotówki. Są to produkty nietrwałe, niedostatecznie precyzyjne, wykonane ze słabych materiałów, przez co szybko się zużywają, nie zapewniają pożądanej precyzji i po krótkim czasie muszą być wymienione na nowe. Czwarty czynnik, a więc postępująca automatyzacji i integracja elektroniki, przeszkadza w rozwoju rynku, bo im bardziej złożone, silniej upakowane i połączone w systemową całość urządzenia, tym niestety mniejsze możliwości ich serwisowania i ręcznej kontroli. |
W efekcie rynek jest rozproszony między wiele firm handlowych i bywa, że nawet ze sobą niekonkurujących. Takie firmy to m.in. Labem, PAKT Electronics, Renex, Lenz, Interflux, PB Technik, Scanditron oraz SMT-TECH. Poza wymienioną grupą aktywni są też dystrybutorzy jak Ambex, Elblinger Elektronik, Lafot Elektronik, Loktech, Treston Ergona, którzy oferują materiały antystatyczne, sprzęt lutowniczy, meble, w tym także specjalistyczne stoły warsztatowe.
Z kolei w obszarze narzędzi działają AgenTools oraz Skład Techniczny. Naturalnie omawiany sprzęt oferują też wszyscy dostawcy katalogowi i wybrane firmy hurtowe, a więc Conrad Electronics, Digi-Key, Farnell element14, Maus Electronics (Mouser), Micros, RS Components i TME.
Poza wymienioną grupą przedsiębiorstw jest jeszcze spora grupa małych firm sprzedająca tańsze urządzenia kierowane do hobbystów i prac o charakterze jednostkowym, okazyjnym.
W znakomitej większości są to firmy handlowe prowadzące sklepy internetowe. Ich asortyment w przeważającej części pokrywa się z tym, co sprzedają chińskie firmy na Aliexpressie i pokrewnych platformach (Alibaba, DHGate, Dealextreme i podobnych).
Przegląd oferty w tabeli
Tabela 3. Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące
Przegląd ofert dostawców narzędzi ręcznych i sprzętu składającego się na wyposażenie warsztatowe pokazujemy w tabeli 1. Omawiany w raporcie obszar tematyczny podzielony został na kilka grup: sprzęt lutowniczy, preparaty chemiczne, wyposażenie stanowisk (meble, stoły, antystatyka), narzędzia ręczne.
Celem tego zestawienia jest umożliwienie szybkiej orientacji w tym, co ma dana firma i określenie obszaru bez wnikania w szczegóły danych rozwiązań. W drugiej tabeli podajemy dane kontaktowe do firm, które przysłały wypełnione ankiety.
Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród dystrybutorów materiałów i urządzeń do wyposażenia stanowisk roboczych oraz narzędzi ręcznych w Polsce.
