Produkcja elektroniki na zlecenie - lepsza jakość, większa kompleksowość

Krajowy rynek usług produkcji elektroniki na zlecenie (EMS) cały czas się zmienia w kierunku zapewnienia większej kompleksowości usług, a więc szerszego zakresu współpracy, pełnego wachlarza usług produkcyjnych oraz zaopatrzenia w materiały, płytki i komponenty. Coraz częściej jest to także pomoc w projektowaniu lub wręcz zaprojektowanie urządzenia, wykonanie niezbędnych badań pod kątem bezpieczeństwa użytkowania i kompatybilności elektromagnetycznej. Przerzucenie produkcji na kooperanta, nawet jeśli nie obniża kosztu BOM, to zdejmuje sporo pracy i zapewnia jakość, będącą dzisiaj na ustach wszystkich.

Posłuchaj
00:00

Nowe firmy i aplikacje sprzyjają rozwojowi

 
Tabela 1. Przegląd ofert dostawców usług EMS

Startupy rozwijające nowe technologie i budujące aplikacje z obszaru IoT, inteligentnego domu, są często wymienianym przykładem nowych firm na rynku, które są naturalnym klientem na usługi EMS. Mają one skromne kadry, brakuje im parku maszynowego, a nierzadko też wiedzy niezbędnej do tego, aby pomysł zamienić w działające urządzenie.

Firma EMS z działem projektowym jest tutaj idealnym partnerem i ma potrzebne doświadczenie technologiczne. Rzadziej mówi się o tym, że startupy mają często nierealne oczekiwania a wiele z ich pomysłów kończy się na wykonaniu prototypu.

Sprzyjającym czynnikiem jest też rozwój polskiej produkcji elektronicznej i duża liczba oryginalnych, ciekawych projektów polskiej myśli technicznej, klastry technologiczne. Korzystne są tendencje na rynku urządzeń M2M, Smart City oraz sieci bezprzewodowych.

Elektronika wdziera się w wiele nowych obszarów zastosowań, zarówno tych profesjonalnych, czyli w transporcie, przemyśle, medycynie. Rozwijane są aplikacje elektromobilne, np. stacje ładowania, produkty specjalistyczne i proste gadżety wspierające marketing lub handel. To wszystko trzeba gdzieś wykonać, dlatego branża EMS może spać spokojnie - pracy im nie zabraknie, bo elektronizacja życia jest nieunikniona.

Dzisiaj coraz częściej oczekuje się, że firma kontraktowa zapewni wiedzę oraz pomoże skutecznie ograniczyć koszty produkcji. Galopująca miniaturyzacja, szybko zmieniające się technologie powodują dużo problemów technicznych, zwłaszcza gdy elektronika nie jest centrum biznesu dla zleceniodawcy.

W miarę jak zasięg elektroniki się poszerza o nowe dziedziny, takich przedsiębiorstw jest coraz więcej i ich udział w strukturze zleceń dla producentów kontraktowych wzrasta. Jest to logiczne, bo klasyczni producenci elektroniki, tacy, którzy operują na większych seriach produkcyjnych, mają nierzadko własne linie produkcyjne.

Justyna Kłodowska

InterPhone Service

  • Jakie są perspektywy rozwojowe firm kontraktowych?

Ze względu na tendencję wzrostową rynku elektroniki perspektywy rozwojowe firm działających w branży montażu kontraktowego elektroniki wydają się bardzo optymistyczne. Wiele przedsiębiorstw działających w branży elektronicznej decyduje się na outsourcing montażu ze względu na konieczność zastosowania innowacyjnych rozwiązań z równoczesnym brakiem konieczności inwestowania we własny park maszynowy i ponoszenia ryzyka jakościowego.

  • Jakich usług klienci oczekują obecnie od dostawców EMS w Polsce?

Klienci coraz częściej decydują się na usługę all in - to znaczy począwszy od wsparcia projektowego, realizacji partii prototypowej, optymalizacji projektu pod kątem produkcyjnym oraz kosztowym, zapewnienia całości łańcucha dostaw łącznie z płytami PCB oraz podzespołami, wprowadzenia projektu do fazy wielkoseryjnej oraz obsługi posprzedażnej i serwisowej.

Coraz częściej klienci pytają również o możliwość przeprowadzenia selektywnego nakładania powłok ochronnych oraz o usługi w zakresie produkcji wiązek kablowych. Elementem odgrywającym główną rolę przy wyborze dostawcy EMS jest wciąż i nieprzerwalnie cena, jednak coraz częściej dużą rolę odgrywać zaczyna elastyczność dostawcy i jego gotowość do częstych zmian w produkcji, zwłaszcza jeśli chodzi o produkcję mało- oraz średnioseryjną.

Eksport usług rośnie

Nietrudno zauważyć, że z roku na rok liczba firm zajmujących się usługami EMS się zwiększa. Nawet jeśli proces ten nie ma już takiej dynamiki jak kiedyś, to nadal pojawiają się nowi gracze. Nawet przy rosnącym rynku krajowym, powstających nowych firmach i wszystkich trendach, które sprzyjają oddawaniu produkcji do kooperantów, na rynku lokalnym robi się coraz ciaśniej. Sytuację ratują zlecenia z zagranicy, które uważane są za bardziej opłacalne, lepiej przygotowane, a więc niewymagające dużego wkładu pracy w przygotowanie produkcji i jej uruchomienie.

Po zlecenia zagraniczne sięga coraz więcej firm, często jest to dla nich kolejny krok w rozwoju, gdy rosnący potencjał, większe doświadczenie, park maszynowy pozwala sprostać wymaganiom tamtejszych klientów.

Warunki biznesowe panujące na rynku usług EMS w 2018 roku
 
Zdaniem ankietowanych specjalistów ubiegły rok zapisał się w historii jako dobry okres dla biznesu EMS. Takiego zdania było 55% pytanych, a 14% uważa 2018 rok za bardzo dobry. Taka ocena może tylko cieszyć, niemniej warto zauważyć, że podobne proporcje notowaliśmy także w przypadku wielu innych produktów i usług przeznaczonych dla branży elektroniki. Jest to dowód, że powyższy wykres ilustruje nie tylko warunki panujące w branży EMS, ale także dotyczy biznesu w znacznie szerszej skali. Usługi EMS kierowane są do wielu sektorów, branż i typów odbiorców i kondycja branży to średnia warunków tam panujących.

Pomaga w tym procesie to, że producenci z Europy Zachodniej i Skandynawii szukają partnerów na naszym rynku i są zainteresowani współpracą. Europa Środkowo-Wschodnia stała się dla nich atrakcyjnym regionem do transferu produkcji: kompetentnym, tańszym i bliskim, a także stabilnym i przewidywalnym, jeśli chodzi o biznes.

Udział zleceń eksportowych waha się w bardzo szerokich granicach, od pojedynczych projektów po znaczącą większość. Dla wybranych firm EMS praca na rzecz klientów z zagranicy stała się w biznesie specjalizacją.

Marek Pyżalski

Securus

  • Jakich usług klienci oczekują obecnie od dostawców EMS w Polsce?

Na podane pytania mogę się tylko wypowiedzieć jako firma zajmująca się głównie zleceniami montażu małych serii oraz prototypów. W ostatnich latach powstało sporo nowych firm i startupów wdrażających do produkcji nowe oryginalne i nowatorskie urządzenia. Firmy te często nie mają doświadczenia projektowego i technologicznego, co stwarza specyficzne wymagania kierowane do firm branży EMS.

Oczekiwania niskiej ceny, szybkiego terminu realizacji zlecenia oraz wysokiej jakości usług są oczywiste, ale często nie to jest najważniejszym kryterium wyboru firmy realizującej zlecenie montażu kontraktowego. Zleceniodawca oczekuje elastyczności, indywidualnego zaangażowania i rozwiązania we własnym zakresie problemów wynikających z niedoskonałości projektu, braku pełnej, jednoznacznej dokumentacji oraz zaopatrzenia w komponenty.

Realizacja takich zleceń napotyka głównie trudność w przedstawieniu precyzyjnej wyceny, od której zaczyna się każde zapytanie ofertowe. Nierzadko rzeczywista pracochłonność takich zleceń odbiega znacznie od przewidywanej kalkulacji. Jednak duża liczba mikrofirm, a także przedsiębiorstw, dla których urządzenia elektroniczne są tylko niewielkim składnikiem produkowanych wyrobów, skłania do poważnego traktowania tego segmentu rynku usług EMS.

  • Jaka jest konkurencja na rynku w tym obszarze?

Wzrastający rynek odbiorców usług montażu i małoseryjnej produkcji zasadniczo powinien rodzić pozytywne odczucia co do perspektyw rozwoju branży. Jednak dają się zauważyć dwie tendencje zmuszające do ostrożnego traktowania tych prognoz.

W średnich i dużych firmach, realizujących własną produkcję elektroniki, szczególnie po dokonaniu rozbudowy parku maszynowego, wcześniej czy później pojawia się pokusa wykorzystania nadwyżek mocy produkcyjnych poprzez ofertę świadczenia usług EMS dla zleceniodawców zewnętrznych. Drugim, nieznanym wcześniej zjawiskiem jest uniezależnianie się małych firm poprzez zakup własnej linii montażowej.

Pojawienie się na rynku bardzo tanich automatów montażowych produkcji chińskiej, a także tanich drukarek 3D lub frezarek CNC stwarza możliwość uruchomienia mikrofabryki urządzeń elektronicznych nawet w mieszkaniu, a wszystko za cenę używanego samochodu. Na taki krok decydują się często małe firmy po osiągnięciu pewnej powtarzalności sprzedaży własnych wyrobów.

Braki kadrowe

Szybki rozwój elektroniki, w tym branży EMS, powoduje, że coraz trudniej o specjalistów niezbędnych do obsługi skomplikowanych urządzeń. Braki w personelu średniego szczebla są bolesne, bo krajowe szkolnictwo nie kształci uczniów o takiej specjalności i w praktyce wiedzę i doświadczenie zdobywa się podczas pracy zawodowej.

Brakuje głównie techników, którzy potrafią nie tylko obsługiwać maszyny, ale rozumieją dziejące się procesy i ich znaczenie dla jakości. Oznacza to, że kształcenie jest procesem w dużej mierze opartym na zasobach wewnętrznych firm produkcyjnych i tym samym staje się procesem długotrwałym. Seminaria branżowe oraz szkolenia pod auspicjami IPC mają znaczenie uzupełniające i nie zmieniają ogólnej wymowy, że kompetentną kadrę trzeba sobie wypracować.

Aktualna koniunktura na rynku EMS
 
Początek 2019 roku oceniony został jako okres słabszy niż to, co obserwowane było w 2018 roku i w ocenach widać większe różnice - pojawiło się nawet kilka głosów w ankiecie, że koniunktura jest kiepska. Ale doświadczenie uczy, że to jest normalne, bo wydarzenia przeszłe oceniane są zawsze łagodniej, gdyż o wielu negatywnych zjawiskach się zapomina. Ocena początku roku zależy zapewne od tego, ile zleceń udało się wykonać w tym okresie, a jest to nierzadko loteria, bo początek roku to dla wielu firm okres podsumowań i planów, urlopów zimowych itd. Wydarzenia nabierają tempa w marcu i w naszym badaniu nie mogły one zostać uwzględnione.

Produkcja elektroniki i procesy związane z montażem podzespołów nie są proste. O jakości, którą wszyscy są zainteresowani, decyduje wiele szczegółów, stąd trzeba znać się na technologii i na elektronice. Specjalistów takich nie ma wielu i zagadnienia kadrowe stają się czynnikiem determinującym rozwój rynku usług EMS.

Jerzy Bieschke

Assel

  • Jakie zjawiska na rynku usług EMS warto wyróżnić?

Czasy prostego biznesu opartego na montażu płytek się skończyły. Dzisiaj klienci poszukują zaawansowanego wsparcia, doświadczonego partnera, który pomoże im kompleksowo rozwiązywać problemy na wielu płaszczyznach w tym biznesowych jak np. zarządzanie łańcuchem dostaw. Jest to szczególnie istotne w czasie, gdy problemem jest słaba dostępność komponentów i związane z tym opóźnienia.

Po stronie technicznej klienci poszukują partnera zapewniającego m.in. kompleksowego zarządzanie dokumentacją, usługi przeprojektowywania produktów, w celu obniżenia kosztów materiałów oraz kosztów wytworzenia, a także wsparcia na etapie certyfikacji. Pojawiają się także oczekiwania w zakresie produkcji zgodnie z normami IPC klasy 2 i 3, ale także zgodnej z indywidualnymi wymaganiami klienta lub branżowymi.

Chiny zawsze stanowią jakąś konkurencję

Im większe serie produkcyjne, tym niestety większa szansa na to, że zlecenie wywędruje na montaż do Chin. Skoro tamtejsi producenci wypracowali sobie silną pozycję w zakresie obwodów drukowanych, to logiczne jest, że obszar związany z montażem też będzie na ich celowniku.

Pozycja firm azjatyckich rośnie, gdy urządzenia mają niekrytyczne parametry, nie muszą spełniać norm branżowych, a podzespoły do ich wykonania nie są specyficzne. Ten ostatni czynnik jest bardzo istotny i jest w stanie przeważyć szalę opłacalności na ich korzyść.

Tak samo jak u nas, tak i w Azji można zamówić montaż przy okazji kupowania płytek drukowanych, bo wiele dalekowschodnich firm ma też kompleksowe usługi. Poza tym w Chinach jest bardzo rozwinięta kooperacja i współpraca między przedsiębiorstwami, co sprzyja takim działaniom.

Najważniejsze czynniki negatywne dla rynku
 
Listę najważniejszych czynników o negatywnym oddziaływaniu na rozwój rynku usług EMS otwiera długi czas dostaw komponentów, który w ostatnim roku dał się bardzo we znaki. Wiele projektów jest wstrzymywanych i opóźnianych, bo czegoś brakuje, a czas oczekiwania sięga nawet roku. Problemy z zaopatrzeniem wprowadziły do branży EMS ryzyko i niepewność biznesową, bo mimo konieczności długiego czekania dostawy są też przekładane lub po prostu odwoływane. Z pewnością czynnik ten zaciąży na wynikach i ocenie 2019 roku, gdyż alokacja nie odpuści łatwo. Poza podzespołami problemy rynku mają takie - coraz większa liczba firm tworzy lukę w dostępności specjalistów i zwiększa koszty działalności.

Procesy te determinują rozwój krajowych przedsiębiorstw w stronę zaawansowania, większej specjalizacji, jakości, ale niekoniecznie większych serii (tzw. wolumenów).

Cały czas trwa konkurencyjna walka na ceny zwłaszcza wśród tych przedsiębiorstw, które koncentrują się na rynku krajowym. Temperaturę wzajemnych relacji podnosi to, że na rynku krajowym widoczna jest pewna hermetyczność dużej części wykonawców, którzy zamiast uciekać do przodu w nowe technologie i na inne rynki, koncentrują się na obronie biznesu przed podobną do nich resztą i małymi firmami - tzw. garażowymi.

Alokacja bardzo przeszkadza

Problemy z dostępnością podzespołów pasywnych, elektromechanicznych i dyskretnych będą towarzyszyły nam jeszcze przez jakiś czas, niemniej już od roku kolejki wymuszające czekanie na części nawet rok przeszkadzają w rozwoju wielu firmom elektronicznym. Do końca 2018 sytuacja cały czas się pogarszała, a czasy dostaw rzędu 40-60 tygodni nie były wcale czymś zaskakującym.

To na tyle długo, że w praktyce oznacza wyczerpanie wszelkich rozsądnych rezerw i zapasów, które może mieć producent. Aktualnie jest trochę lepiej, co nie znaczy, że problem zaraz przestanie istnieć.

 
Tabela 2. Dane kontaktowe do firm Logo

Problemy z zaopatrzeniem przenoszą się dzisiaj na wszystkich uczestników rynku. Projektanci zmuszani są do podawania alternatyw i zmian w projektach pod kątem dopasowania ich do tego, co się uda zdobyć. Firmy EMS wiele projektów przesuwają na później, a wszyscy, zamiast zajmować się produkcją, szukają źródeł podzespołów.

Alokacja zmienia też świadomość klientów w zakresie jakości podzespołów. Przy dużym popycie ryzyko kupna elementów niepełnowartościowych zwiększa się i wymusza ostrożność.

Piotr Ciszewski

Semicon

  • Jakie są najważniejsze cechy ofert brane pod uwagę przy wyborze firmy EMS?

Coraz rzadziej, ale nadal zdarza się jeszcze, że na początku rozmowy pada pytanie "ile kosztuje położenie elementu SMT, a ile THT?". Prawdę mówiąc, już dawno odeszliśmy od oferowania, jedynie montażu elementów i wyceniania usługi od nóżki elementu. Teraz oferta musi być kompleksowa i zawierać możliwość projektowania elektroniki, kompletacji elementów, wykonania PCB, programowania/testowania, mycia, zabezpieczania produktu czy montażu finalnego.

Oprócz ceny to właśnie kompleksowość jest kolejnym istotnym kryterium wyboru usługodawcy. Równie ważnym czynnikiem jest czas wykonania danej usługi oraz elastyczność działania. Zwykle działamy pod presją czasu. Klienci zamawiają usługę za późno, wymagając od usługodawcy bardzo krótkich terminów. W takiej sytuacji powstaje wrażenie, że jakość usługi staje się kryterium drugiego wyboru.

  • Jaka jest rola jakości i zaawansowania technologii w biznesie EMS?

Wszyscy chcemy produktów wysokiej jakości. Czym właściwie jest jakość? Ludzie znaleźli mnóstwo sposobów na jej opisanie, ale dla nas najważniejsze jest spełnienie wymagań klienta. Uzyskanie pełnej satysfakcji klienta to w pierwszej kolejności wprowadzanie nowych i uaktualnianie już posiadanych systemów zarządzania jakością, często skierowanych do konkretnych branż.

Jest to związane z niemałymi nakładami finansowymi i stałym zaangażowaniem pracowników w procesy całego przedsiębiorstwa. Każdy musi mieć świadomość wykonywanej pracy i znać swoją odpowiedzialność na poszczególnych etapach produkcyjnych. Normy to jednak nie wszystko. Potrzebni są wyszkoleni pracownicy oraz zaawansowane urządzenia technologiczne.

Kładziemy na to szczególny nacisk, bo wiemy, że tylko system oparty na kompleksowych rozwiązaniach może przełożyć się na sukces całej firmy. Już dzisiaj, w projekcie Flex-Plus, pracujemy nad wdrożeniem najnowszych rozwiązań z zakresu technologii elastycznych. Opracowana technologia oraz nowe urządzenia, w tym laser do cięcia podłoży, pozwolą na produkowanie elektroniki na podłożach elastycznych, które spełnią wysokie wymagania jakościowe i niezawodnościowe.

Komponenty są bardzo istotne

Alokacja dla rynku usług EMS jest ważnym zjawiskiem, bo z punktu widzenia produkcji komponenty są kluczowym elementem urządzenia, zarówno wartościowo, jak i funkcjonalnie. Zaopatrzenie w podzespoły elektroniczne, a więc źródła dostaw są z punktu widzenia firm kontraktowych kluczowe dla biznesu, tym bardziej że wielu klientów oczekuje, że usługodawca zapewni kompleksową usługę, a więc montaż płytki i części.

Jakie znaczenie dla biznesu firmy mają usługi EMS?
 
Rynek usług EMS łączy w całość wiele firm, dla których taka działalność jest podstawą biznesu lub też dodatkiem do innej działalności, np. dystrybucyjnej lub produkcji własnej (jako sprzedaż nadwyżek mocy produkcyjnych). Wykres jest próbą oceny, ile przedsiębiorstw kwalifikuje się do poszczególnych grup. Największa część, blisko połowa, to firmy specjalizowane, a więc takie, które specjalizują się w usługach kontraktowych i jest to dla nich podstawa działalności. Mniej więcej jedna trzecia to przedsiębiorstwa, dla których EMS nie jest jedyną formą zarabiania, ale cały czas bardzo istotną. Co piąta firma traktuje je jako niewielki dodatek - zapewne tyle jest firm, które próbują wykorzystać posiadany do własnych celów park maszynowy do tego, aby realizować zlecenia spoza firmy.

Im większa firma kontraktowa, tym łatwiej jej radzić sobie z podzespołami, bo jej zamówienia i tym samym pozycja handlowa na rynku jest lepsza, tak samo jak możliwości kupowania na zapas popularnych elementów. Dla dystrybutorów podzespołów elektronicznych zajmujących się także montażem dostęp do podzespołów jest bardzo korzystny, gdyż pozwala na pakietową sprzedaż elementów i usługi jako całości z jedną marżą handlową.

Cały czas bardziej kompleksowo

Montaż komponentów na płytce jest niezmiennie najważniejszą częścią procesu produkcji urządzeń elektronicznych, ale z roku na rok do tej operacji dochodzą kolejne procesy składające się na kompleksową usługę produkcyjną. Wachlarz usług rozszerza się w obu kierunkach od momentu układania elementów, a więc na kontrolę procesu za pomocą AOI i rentgena, lakierowanie, zalewanie, montaż mechaniczny, po pakowanie i wysyłkę do klienta końcowego.

W drugą stronę kompleksowość to dostawa płytek drukowanych, szablonów i podzespołów do produkcji. Taki podstawowy zestaw usług, który można spotkać już u wielu przedsiębiorstw tego typu, uzupełnia jeszcze często wykonywanie wiązek kablowych. Dalsze pogłębianie kompleksowości jest już trudniejsze, ale nadal jest to proces, który zmienia branżę.

W tym obszarze można wymienić projektowanie obwodów drukowanych, pisanie oprogramowania, badania inżynierskie w zakresie kompatybilności elektromagnetycznej, bezpieczeństwa użytkowania i narażeń klimatycznych. To także optymalizacja konstrukcyjna produktów pod kątem produkcji i technologicznej łatwości, serwis gwarancyjny i podobne zagadnienia.

Branże o największym potencjale zakupowym
 
Usługi EMS trafiają do różnych branż tworzących współczesną technikę, bo w każdej z nich są urządzenia elektroniczne, ale za najbardziej wartościowe uznano automatykę i przemysł oraz elektronikę profesjonalną (wojskową, medyczną, telekomunikację i podobne). Perspektywicznymi klientami są też producenci oświetlenia, sprzętu konsumenckiego oraz firmy z sektora motoryzacyjnego, które coraz częściej stają się dostawcami dla producentów samochodów i wykonują dla nich sterowniki, moduły funkcjonalne itp. Motoryzacja ewoluuje w kierunku rozwiązań elektrycznych w zakresie napędu, dlatego jej znaczenie w przyszłości będzie się szybko powiększać.

Branża EMS bezsprzecznie zmienia się w tym kierunku i wydaje się, że w najbliżej przyszłości na znaczeniu będą zyskiwać zagadnienia związane z projektowaniem elektroniki. Powodem jest wysoki koszt pracy inżynierskiej, ograniczona dostępność doświadczonych specjalistów i złożoność zagadnień projektowych.

Wiele firm działających w mniejszej skali nie dysponuje takimi projektantami, nie ma na to środków albo nie jest w stanie zapewnić im zajęcia na cały etat. Producentowi EMS łatwiej spełnić te warunki, bo ma wielu klientów i zna się na technologii produkcji.

Grzegorz Plichta

Satland Prototype

  • Jak zmieniają się potrzeby klientów w zakresie montażu?

Mając na względzie ostatnie kilka lat, większość klientów kładzie szczególny nacisk na terminowość wykonania poszczególnych etapów prac. W takim przypadku ważne jest także, aby od pierwszej rozmowy i przekazania idei działania urządzenia, do wykonania pierwszej partii finalnego produktu upłynęło jak najmniej czasu. Umieszczenie w jednym miejscu działu projektowego, produkcji PCB, działu montażu elementów elektronicznych oraz mechanicznych zdecydowanie przyśpiesza cały proces.

Eliminuje to także wszelkie niejasności, do których dochodzi przy wymianie informacji między pracowniami w przypadku korzystania z usług zewnętrznych firm. Konsolidacja wszystkich działów pomaga także przy wszelkich zmianach wprowadzanych podczas prac nad projektem, gdzie działający prototyp można otrzymać już w ciągu kilkunastu godzin.

Równie ważnym czynnikiem jest wykwalifikowany zespół biorący udział w pracach nad produktem. Jest to ważne zarówno podczas doboru najlepszych rozwiązań projektowych, jak i podczas nadzoru prac nad pozostałymi, równie ważnymi etapami. Tego typu połączenia dają sporą przewagę, gdy klient oczekuje od kontrahenta terminowości, jakości oraz niezawodności przy powierzonych pracach.

Projektowanie

Tak jak można było przed laty obserwować integrację biznesu PCB i CEM, a więc produkcji płytek drukowanych i montażu kontraktowego w spójną działalność będącą podwaliną EMS, tak samo teraz widać podobne procesy w zakresie projektowania. Wielu producentów płytek rozszerzyło biznes o montaż, a firmy montażowe zajęły się importem obwodów.

Struktura sprzedaży usług EMS
 
Na wykresie pokazana została struktura rocznych obrotów osiąganych przez krajowe firmy EMS w podziale na pięć grup. Jedna kategoria (1-5 mln zł) wyszła nieco większa niż inne i dotyczy co czwartej firmy, ale nie zmienia ona ogólnego wydźwięku, takiego, że skala działalności przedsiębiorstw z tego zestawienia waha się w bardzo szerokim zakresie. Pole fioletowe, a więc to, gdzie trafiły firmy o największych obrotach, w rzeczywistości jest większe niż pokazane, bo nie od wszystkich dużych firm udało się nam otrzymać wypełnione ankiety. Dla niektórych firm prośba o podanie nawet przybliżonej wielkości sprzedaży usług, okazało się pytaniem zbyt wścibskim.

Podobnie obecnie EMS-y rozwijają ofertę w zakresie inżynierskim, z wykorzystaniem własnych zasobów kadrowych, poprzez współpracę ze specjalistami spoza firmy lub w ramach umów z biurami projektowymi. Konkretny wariant zależy od wielu czynników i środowiska biznesowego, w jakim firma się obraca, skali działania a nierzadko też jest dziełem przypadku. Z czasem można oczekiwać, że współpraca między firmami w zakresie projektowania zacznie się zacieśniać.

Nie dość, że ma być tanio to jeszcze i szybko

Klienci dążą do skracania przeciętnych terminów wdrażania projektów, bo generalnie wszystko dzisiaj trzeba robić szybko w pogoni za zleceniami. Czasu na projektowanie i produkcję jest coraz mniej i każdy dzień się liczy. Od czasu kryzysu w elektronice coraz mniej się planuje i raczej z uwagi na minimalizację ryzyka firmy unikają angażowania kapitałów w projekt w długim okresie.

Poza tym z uwagi na charakter krajowego rynku elektroniki, który opiera się na krótkich seriach, specjalistycznych urządzeniach, często z obszaru elektroniki przemysłowej, planowanie jest dodatkowo utrudnione, bo zależy od wygrania przetargu, uruchomienia finansowania projektu, dostępności funduszy rozwojowych itp.

Najważniejsze zjawiska pozytywne dla rynku
 
Za najważniejszy dla rozwoju rynku czynnik pozytywny uznano szybki rozwój elektroniki, a w drugiej kolejności zainteresowanie utrzymaniem wysokiej jakości. Pierwszy zapewnia odpowiednio duży strumień zleceń, mimo że liczba usługodawców w zakresie EMS z roku na rok rośnie. Drugi powoduje, że konkurencja przenosi się z płaszczyzny cena za położenie elementu na bardziej wartościowe zagadnienia, np. spełnianie norm.

Ta niepewność biznesowa finalnie przenosi się na cały łańcuch realizatorów projektów w tym także producentów EMS, którzy pracują coraz częściej pod presją. Alokacja jest w tym zakresie dodatkowym czynnikiem utrudniającym spokojną pracę, bo najpierw się czeka na komponenty, a potem goni z terminem.

Maciej Brzeziński

Masters

  • Jaka jest konkurencja na rynku w obszarze usług EMS i perspektywy dla takich firm?

W montażu elektroniki na zlecenie konkurencja od lat jest duża, co powoduje, że w większości przypadków najistotniejsza staje się cena usługi. Coraz bardziej widoczny jest również nacisk klientów na wysoką jakość montażu. Więcej klientów przeprowadza audyty procesu oraz uruchamia partie weryfikujące jakość montażu przed rozpoczęciem docelowej partii produkcyjnej.

Dodatkowo wzrasta świadomość dotycząca uwzględnienia wymagań montażowych już na etapie konstrukcyjnym. Jednocześnie widać, że wejście nowych firm na rynek przy obecnym poziomie skomplikowania projektów jest bardzo trudne, ponieważ związane jest z dużymi nakładami finansowymi oraz kadrowymi. Trwający cały czas boom technologiczny pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość.

Trudno obecnie znaleźć urządzenie, w którym nie ma lub nie planuje się w przyszłości umieścić elektroniki, dlatego liczba zleceń powinna z roku na rok wzrastać. Dla firm montażowych ważne jest, aby cały czas inwestować we własny rozwój, modyfikując park maszynowy, szkoląc kadrę oraz rozwijając narzędzia wspierające. Brak takich inwestycji może skutkować utratą zleceń, a co za tym idzie wypadnięciem z rynku.

  • Jakie nowości i trendy są warte zauważenia?

Otrzymujemy wiele pytań od firm startupowych. Są to z reguły projekty wymagające technologicznie przy jednocześnie niewielkich początkowych ilościach. Nowe metody finansowania działalności takich firm umożliwiły ich rozwój. Jest to dobra prognoza na przyszłość, ponieważ ich wzrost będzie wiązał się ze zwiększeniem liczby zamówień. Dodatkowe trendy to miniaturyzacja projektów, montaż na podłożach elastycznych oraz zwiększona liczba zapytań o nakładanie powłok ochronnych.

Wiele czynników sprzyja rozwojowi branży EMS

Szybki rozwój branży EMS wynika w dużej mierze z tego, że usługi te doskonale wpisują się w aktualne potrzeby rynku oraz można wyróżnić bardzo wiele czynników pozytywnie stymulujących ten rynek. Początkowo paliwem napędowym były niższe koszty, bo kooperacja jest sposobem na to, aby nie musieć utrzymywać własnego parku maszynowego, magazynu, logistyki i tym samym zapewnić sobie lepszą konkurencyjność na rynku w warunkach sezonowości, ograniczonego budżetu itd.

Drugi czynnik to dostęp do nowoczesnej technologii. Bez względu na wielkość firmy i jej potencjał produkcja wymaga sięgania po nowoczesne rozwiązania w tym te najbardziej zapewniające miniaturyzację lub takie, które sprawdzą się w trudnych warunkach środowiskowych. Wytwarzanie wymaga użycia drogich maszyn, które w wielu przypadkach są poza zasięgiem producentów zwłaszcza tych mniejszych, nie mówiąc o startupach.

Inwestycja we własny park maszynowy i budowanie organizacji produkcyjnej nie tylko wymaga kapitału, ale również kompetencji i wiedzy organizacyjnej, planistycznej oraz inżynieryjnej. Bardzo często takie firmy nie będą w stanie wykorzystać w pełni mocy produkcyjnej, a koszty inwestycji, budynku oraz zatrudnienia trzeba pokryć, nawet jeśli zamówień nie ma.

Najważniejsze cechy oferty brane pod uwagę przy wyborze firmy EMS
 
Patrząc na usługi EMS przez pryzmat biznesu można dostrzec, że najważniejsza jest cena wykonania usługi, niemniej jakość i niezawodność są tak samo istotne. Innymi słowy, jakość usługi musi być bezdyskusyjnie wysoka, a jeśli nie ma co do niej wątpliwości, to liczy się cena. Kolejne dwie pozycje to termin wykonania oraz możliwość oddania do firmy EMS możliwie największej części pracy związanej z produkcją elektroniki. Na drugim końcu zestawienia znalazły się kryteria charakterystyczne dla firmy, a więc kompetencje techniczne, marka i to, jak długo trwa współpraca. Zdaniem ankietowanych czynniki te mają znaczenie drugorzędne.

Po trzecie elastyczność, czyli możliwość wytwarzania krótkich serii w różnych technologiach, wariantach, a więc bez ograniczeń brzegowych wynikających z własnego parku maszynowego. Elastyczność techniczna i terminowa jest jednym z ważniejszych powodów, dla których z producentami EMS współpracują też firmy posiadające własne linie produkcyjne, bo dzięki kooperacji likwidują zatory terminowe i mają dostęp do innych technologii.

Po czwarte usługi EMS pozwalają skupić się firmie na rozwoju produktu, a więc głównej wartości firmy. Przy dzisiejszym poziomie innowacyjności i rozwoju technologicznym cały wysiłek powinien być poświęcony na produkt, bez tracenia energii i kosztów na zarządzanie produkcją.

To oczywiście tylko te najważniejsze przykłady. Analizy przygotowane przez firmy EMS skrupulatnie wymieniają wiele innych korzyści związanych z jakością, terminami, zaangażowaniem kapitałów, ryzykiem biznesowym, odpowiedzialnością za błędy i podobnymi czynnikami. Pozytywnie na rynek oddziałuje także wzrost znaczenia kooperacji w produkcji elektroniki na całym świecie, będący wynikiem rosnącego znaczenia specjalizacji, jak i wzrostu stopnia skomplikowania.

Więcej firm, lepsza oferta

W miarę upływu lat firm EMS jest coraz więcej i poszerzają się ich możliwości technologiczne. Ten drugi kierunek rozwoju rynku pozwala oderwać się firmom od konkurowania ceną i poszerza krąg odbiorców o firmy mające specyficzne wymagania techniczne, np. w zakresie obsługi długich płytek drukowanych, laminatów z rdzeniem metalowym, podłoży elastycznych i przejść między płytką sztywną a elastyczną, montażu typu PoP i podobnych.

Poszukiwane przez klientów nowości w usługach
 
Poszukiwane nowości w usługach EMS to głównie operacje związane z zapewnieniem jakości, czyli kontrola pakietów na urządzeniu AOI, lakierowanie i zalewanie płytek. Od strony montażu liczą się długie płytki drukowane, które są przeznaczone do opraw oświetleniowych z wykorzystaniem diod LED oraz podłoża elastyczne, po które sięgają konstruktorzy aplikacji mobilnych, rozwiązań IoT oraz elektroniki specjalnej.

Krajowym firmom udaje się także zapewnić stałe unowocześnianie parku maszynowego, bo rozwój technologii elektroniki stanowi czynnik wymuszający takie zmiany. Ale z drugiej strony w kraju zamawiane są głównie małe serie wyrobów, gdzie stosunek nakładu pracy do zysków nie jest wcale duży. Z czasem może to powodować problemy z tym, aby firmy mogły finansować rozwój z dochodów z montażu.

Prototypy

Montaż EMS to dzisiaj nie tylko serie produkcyjne. Prototypy, partie próbne są normalną częścią pracy i nie traktuje się ich jako gorszych zadań. Może dlatego, że rynek elektroniki zmienił się w ostatnich latach znacząco, coraz więcej produkuje się krótkich serii, producenci często dokonują zmian i modyfikacji oraz niechętnie robią zapasy.

Jakich usług oczekuje się obecnie od dostawców EMS?
 
Hasło EMS łączy coraz więcej działań składających się na kompleksową usługę produkcyjną i jak widać z wykresu poza oczywistym montażem SMT i THT, oczekiwania klientów obejmują jeszcze wiele innych pozycji. Kompleksowy usługodawca powinien zapewnić dzisiaj także niezbędne do wykonania zlecenia podzespoły i płytki drukowane. Wysoko oceniono także znaczenie usług projektowych, mechanicznych, wytwarzania wiązek. Jako mało istotne oceniono gwarancje oryginalności podzespołów oraz badania certyfi kacyjne i na zgodność z wymaganiami EMC.

Poza tym producenci EMS są dzisiaj o wiele lepiej przygotowani do realizacji takich zleceń. Wiele firm EMS ma park maszynowy pozwalający na szybkie wykonywanie takich zleceń bez konieczności wbijania ich między tzw. wolumeny oraz ma specjalne maszyny przystosowane do takich zadań.

Takie są też oczekiwania klientów i firmy starają się im sprostać. Nie mają też innego wyjścia, bo w tych dużych seriach muszą konkurować z firmami azjatyckimi.

Kompetencje potwierdzone certyfikatami

Kompetencje krajowej branży EMS z roku na rok rosną i dobrym miernikiem tego procesu mogą być coraz liczniejsze certyfikaty IPC, jakie pojawiają się na witrynach internetowych usługodawców. Aby mówić o jakości, poprawiać i doskonalić procesy technologiczne i aby mieć wspólną i jednoznacznie opisaną płaszczyznę wymagań co do montażu, trzeba mieć wzorce do porównań i punktów odniesień.

Tę funkcję pełnią od lat normy IPC, np. IPC-A610G i należy się cieszyć, że są one cenione i pożądane przez specjalistów oraz że nie ma problemów ze zdobyciem takich certyfikatów. O jakości wiele się mówi we współczesnej technice, niemniej jest to pojęcie bardzo nieostre, czyli takie, które może być różnie interpretowane, przez co to, co dla jednego jest satysfakcjonujące, innemu wydaje się nieodpowiednie.

Oczekiwania w stosunku do dostawców usług produkcyjnych
 
Oczekiwania klientów w stosunku do dostawcy usług produkcji elektroniki zawierają trzy dominujące czynniki: jakość, cenę i termin. Razem czynniki te tworzą główną oś selekcji i jeśli są spełnione, to patrzy się na całą resztę.

Normy IPC jakość definiują jedno znacznie w obszarze montażu płytek drukowanych i zapewne dlatego branża jest zainteresowana tym, aby "być zgodnym". Jakość montażu według standardu IPC stała się normą, a obecnie widać też wzrost zainteresowania klasą 2, czyli procesem, gdzie dopuszczalne odchyłki od ideału są mniejsze.

Tabele z przeglądem ofert

 
Plan raportów "Elektronika" na najbliższe miesiące

Przegląd ofert krajowych dostawców usług EMS umieszczony został w tabeli 1. Kolumny przybliżają wielkość i potencjał każdej firmy, możliwości w zakresie montażu urządzeń, dane na temat posiadanego parku maszynowego. Są tam też informacje na temat oferowanych usług dodatkowych, kontroli jakości produkcji, badań wyrobów oraz tych wszystkich czynników, wokół których firmy kontraktowe starają się rozwijać.

W tabeli 2 podajemy dane kontaktowe do ponad 60 firm, które przysłały nam wypełnione ankiety. Ogólnie branża liczy nieco więcej przedsiębiorstw, takich znaczących brakuje na liście około 20, w tym gigantów jak Fideltronik czy Scanfil.

Z reguły Ci nieobecni mają z rynkiem krajowym bardzo słabe związki, bo pracują na rzecz partnerów zagranicznych, realizują duże serie i zdobywają zlecenia w inny niż reszta sposób. Jak widać w skali Polski branża EMS ma naprawdę spory potencjał.

Źródłem wszystkich danych przedstawionych w tabelach oraz na wykresach są wyniki uzyskane w badaniu ankietowym przeprowadzonym przez redakcję wśród krajowych dostawców usług kontraktowego montażu elektroniki na zlecenie.

Powiązane treści
Sprzedaż sprzętu do produkcji półprzewodników wzrosła w 2018 r. do rekordowego poziomu 64,5 mld dolarów
3P EMS = projekt + prototyp + produkcja
Charakterystyka lakieru, a metoda dozowania
Celjar Elektronik - wysoki poziom jakości usług
WM Eltar - ekspresowe realizacje PCB w 48 h
InterPhone Service - usługi EMS klasy premium
500-setny automat pick & place Europlacera trafił do Polski
Securus - poznaj nasze kompetencje
W2 = projektowanie, produkcja i serwis elektroniki
Poradnik EMS, czyli jak dobierać urządzenia, żeby później nie żałować
Kooperacja z SOFTCOM w produkcji elektroniki - sprawdź korzyści
Wybrane technologie dla poprawy niezawodności układów elektronicznych
Raf-Tronik Plus - kompleksowe usługi EMS
Assel - odpowiedni partner dla wymagających klientów
Kontraktowa produkcja elektroniki - obsługa kompleksowa czy dostawcy niezależni?
Komu montaż kontraktowy elektroniki, komu?
Lepsza przyszłość - gdy technologia przyczynia się do kształtowania zrównoważonego społeczeństwa
Obwody drukowane - wymagania klientów stale rosną
Znakowanie i oznaczanie w elektronice odpowiedzią na ciągły wzrost wymagań
Wyposażenie warsztatowe i narzędzia do produkcji i serwisu elektroniki
Materiały chemiczne dla elektroniki pomagają spełnić wymagania jakościowe
Producenci i dostawcy wiązek, kabli specjalistycznych oraz urządzeń do obróbki przewodów i złączy
Właściwa panelizacja płytek PCB
Tracebility, czyli panowanie nad produkcją elektroniki
Wybór folii miedzianej do płytek drukowanych w układach w.cz.
Podstawowe zasady projektowania sztywno-elastycznych obwodów drukowanych
Niezawodność podzespołów i urządzeń elektronicznych
Projektowanie PCB z uwzględnieniem uwarunkowań procesu produkcyjnego
Projektowanie PCB pod kątem EMC - minimalizacja pętli prądowych w obwodach drukowanych
Zobacz więcej w kategorii: Raporty
Komponenty
Dystrybucja podzespołów elektronicznych
Produkcja elektroniki
Oszczędność energii w produkcji elektroniki - materiały i urządzenia
Optoelektronika
Oświetlenie LED
Elektromechanika
Przełączniki, przyciski i klawiatury
Optoelektronika
Wyświetlacze i elektroniczny papier
Elektromechanika
Przekaźniki elektromagnetyczne
Zobacz więcej z tagiem: Produkcja elektroniki
Gospodarka
Unisystem x SoMLabs – współpraca, która wzmacnia europejski rynek elektroniki
Prezentacje firmowe
Loadpoint - zaawansowane rozwiązania precyzyjnego cięcia dla wymagających branż
Opinie
Analizy procesów i dokumentacja techniczna - tworzyć, czy nie?

Jak kompensować moc bierną w małej firmie, by płacić mniej za energię bierną?

Z reguły małej firmy nie stać na zakup automatycznego kompensatora mocy biernej. Niemniej, sytuacja nie jest bez wyjścia i w tym artykule na prostym przykładzie pokazane zostało podejście do rozwiązania problemu mocy biernej.
Zapytania ofertowe
Unikalny branżowy system komunikacji B2B Znajdź produkty i usługi, których potrzebujesz Katalog ponad 7000 firm i 60 tys. produktów